báo chí nhà nước

Steffen Seibert, từ bình luận viên truyền hình thành trợ lý Thủ tướng Đức Merkel

Truyền thông độc lập (bài 3)

Việc giải thể một loạt kênh truyền hình nhà nước gần đây khiến nhiều nhà báo lập ra một số kênh Youtube có ảnh hưởng. Sớm hay muộn, truyền thông tư nhân sẽ hình thành, dù lúc đầu phải ẩn nấp.

Nhưng “truyền thông công cộng” là một sản phẩm của nền dân chủ tự do thì sẽ còn rất lâu mới xuất hiện ở Việt Nam. Nó không phụ thuộc vào cấu trúc nền kinh tế, mà vào ý thức dân chủ của giới tinh hoa và lãnh đạo.

Cơ quan quản lý cước phát thanh truyền hình GEZ, Đức. Ảnh: FB Tho Nguyen

Truyền thông độc lập (bài 2)

Sau 1945 người Đức coi truyền thông nhà nước là cái ổ tiềm ẩn cho chế độ độc tài. Khi xây dựng hiến pháp, bên cạnh việc phân chia đất nước theo thể chế liên bang, kiểm soát quyền lực bằng tam quyền phân lập người ta cũng xóa bỏ các đài phát thanh và truyền hình nhà nước, lập ra hệ thống phát thanh và truyền hình công cộng. Chính quyền từ địa phương đến liên bang bị cấm không được lập cơ quan truyền thông để tự tuyên truyền cho mình… Tư nhân vẫn có quyền làm báo, in ấn, lên sóng phát thanh, truyền hình, điện ảnh, sân khấu.

Nhân viên đài phát thanh Tiệp biểu tình phản đối việc nhà nước hóa truyền thông công cộng

Truyền thông độc lập (bài 1)

Trong tháng Hai 2026, chính phủ cánh hữu (Tiệp – nước Cộng hòa Séc) của Thủ tướng Babis đã quyết định: Từ 2027 các đài phát thanh truyền hình công cộng sẽ không sống vào tiền cước phí truyền hình do dân đóng, mà sẽ được cấp bởi ngân sách nhà nước, lấy từ tiền thuế.

Người Việt sẽ bảo: Thế thì sao lại phản đối? Dân sẽ đỡ phải đóng cước phí truyền thông, trong khi nhà đài vẫn được nhà nước chu cấp cơ mà?

Công ty vận chuyển hành khách Thành Bưởi. Ảnh: FB Khanh Nguyen

Tiếng bấc tiếng chì

Câu chuyện hãng xe vận tải Thành Bưởi từ lúc có những tin tức “tố cáo” của báo chí cho đến lúc phải ngừng hoạt động, phải nói là như một vụ đánh thần tốc. Mọi diễn biến tựa như được tính toán để “chung sức” cùng đưa lên trên mặt trận truyền thông, khiến bộ mặt của một hãng xe trở nên đen đúa dần, tệ hại dần, và cuối cùng bị gọi tên như tội phạm, cùng tiếng bấc tiếng chì, dù chưa có phiên toà nào kết luận.

Các quan chức cao cấp CSVN trong buổi lễ phát động “phong trào thi đua xây dựng môi trường văn hóa trong các cơ quan báo chí .” Ảnh chụp báo mạng Thị Trường Tài Chính Tiền Tệ

Vì sao CSVN phát động phong trào thi đua xây dựng môi trường văn hóa trong báo chí?

Không lý ông Trưởng Ban Tuyên Giáo Nguyễn Trọng Nghĩa, một người xuất thân từ ngành công an, nghĩ rằng báo chí cách mạng của đảng dầy công xây đắp lâu nay lại đang thiếu văn hóa trầm trọng? Đến nỗi ông phải phát động một phong trào thi đua xây dựng chuẩn mực văn hóa, đạo đức  cho người làm báo. Đây thật là một việc làm ỡm ờ theo kiểu treo đầu dê bán thịt chó.

Một sạp báo ở Hà Nội. Ảnh: Reuters

Hiểu sao cho đúng bốn yêu cầu mới cho báo chí của bí thư TP.HCM?

‘Báo chí phải có tính độc lập, nghĩa là đối kháng với  bốn đặc điểm: Bầy đàn, khuôn mẫu, ỷ lại, đổ lỗi,’ là tuyên bố của Ủy Viên Bộ Chính Trị kiêm Bí Thư Thành Ủy TP.HCM Nguyễn Văn Nên, trong bài nói chuyện trước báo chí nhân dịp họp mặt mừng xuân sáng ngày 19/1/2022 vừa qua.

Đây có phải là cơ may để truyền thông nhà nước Việt Nam được thể hiện sự độc lập, thoát vòng ràng buộc cố hữu của một nền báo chí vốn bị kiểm duyệt gắt gao, là câu hỏi mà nhiều người hướng tới.

Võ Văn Thưởng, Trưởng Ban Tuyên Giáo Trung Ương đảng CSVN.

Đảng chỉ đạo báo chí đến bao lâu nữa…

Bên cạnh vai trò đã đánh giá là “làm tốt “của báo chí, trưởng ban tuyên giáo cũng gián tiếp thừa nhận sự thất bại của mình khi cho rằng “báo chí chưa nhạy bén chính trị, chưa quan tâm việc đấu tranh phản bác các quan điểm thù địch, chống phá đảng và nhà nước”, cũng như khuynh hướng “thương mại hoá báo chí”. Phải chăng đây cũng là hiện tượng chuyển hoá trong báo chí nhà nước mà ông Thưởng né tránh không dám nói ra.