Vì sao lại ‘trói tay’ công đoàn độc lập?

Liệu công nhân có quyền thành lập công đoàn độc lập nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình?

Phải gọi là gì khi mà mai này các công đoàn, nghiệp đoàn độc lập ra đời sẽ bị ‘treo’ hai quyền sau đây trong 5 năm: “Quyền tự do liên kết” và “Quyền thương lượng tập thể”.

Việc ‘treo’ hai quyền nói trên được ghi hẳn hoi trong Nghị quyết số 72/2018/QH14 “Phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương cùng các văn kiện liên quan”, do bà Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân ký ban hành hồi trung tuần tháng 11/2018.

Hạn chế quyền vì lý do… chính trị?

Nếu thực hiện đầy đủ yêu cầu liên quan về lao động trong các nội dung FTA thế hệ mới dựa trên nền tảng loạt công ước của Tổ chức Lao động Thế giới ILO, thì cả hai quyền tự do liên kết và thương lượng tập thể sẽ tùy thuộc vào đòi hỏi thực tế của người lao động, chứ không phải theo ý chí của Đảng Cộng sản Việt Nam. Thế nhưng như vậy thì lại vi phạm Luật Công đoàn 2012 mà Quốc hội Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 20 tháng 6 năm 2012.

Điều 1 của Luật Công đoàn 2012 quy định vầy: “Công đoàn là tổ chức chính trị – xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân và của người lao động, được thành lập trên cơ sở tự nguyện, là thành viên trong hệ thống chính trị của xã hội Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; đại diện cho cán bộ, công chức, viên chức, công nhân và những người lao động khác (sau đây gọi chung là người lao động), cùng với cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động; tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh tế – xã hội, tham gia thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp; tuyên truyền, vận động người lao động học tập nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, chấp hành pháp luật, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”.

Diễn giải điều luật nói trên, công đoàn ở Việt Nam là một tổ chức chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Còn theo cách hiểu của ILO, cụ thể là các Công ước số 98 “về Quyền tổ chức và thương lượng tập thể”, Công ước số 87 “về Quyền tự do hiệp hội và về việc bảo vệ quyền được tổ chức”, thì công đoàn thành lập nhằm để bảo vệ quyền lợi tối thượng của người lao động trước giới chủ.

Các tổ chức của người lao động và của người sử dụng lao động có quyền hợp thành các liên đoàn, tổng liên đoàn, và mọi tổ chức, liên đoàn hoặc tổng liên đoàn đó đều có quyền gia nhập, đều có quyền liên kết với các tổ chức quốc tế của người lao động và người sử dụng lao động.

Nghĩa là theo ILO, tổ chức công đoàn có trách nhiệm bảo vệ cả quyền lợi chính trị được Hiến định của công dân là người lao động, và không phải chịu sự phụ thuộc vào đảng cầm quyền như quy định ở Điều 1, Luật Công đoàn 2012.

Hạn chế quyền, vì đó là yêu cầu của… Tổng Bí thư?

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng yêu cầu: “Bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với các tổ chức của người lao động nằm ngoài hệ thống của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trên cơ sở phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở”.

Đề mục III, khoản 2.10 của Nghị quyết số 06-NQ/TW do Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng ký ban hành ngày 05-11-2016, đã quy định như vậy [Toàn văn Nghị quyết có thể tải về tại http://bit.ly/2P7JPy5].

Sẽ có gì khác biệt giữa công đoàn trong hệ thống Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, và công đoàn độc lập hoạt động theo quy định của pháp luật phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết?

“Tự do liên kết” sẽ giúp các công đoàn độc lập củng cố sức mạnh của một tập thể chuyên trách. “Tự do thương lượng” sẽ giúp người lao động lựa chọn những tổ chức công đoàn toàn tâm, toàn ý vì quyền lợi của người lao động, không chịu sự chi phối của bất kỳ đảng phái chính trị nào.

Các tổ chức công đoàn độc lập sẽ không thể thực hiện đầy đủ hai quyền tự do kể trên, nếu như buộc vẫn phải chịu đặt dưới quyền lãnh đạo của đảng cộng sản như yêu cầu Nghị quyết số 06-NQ/TW.

Chính lẽ đó nên mốc thời gian 5 năm mà bà Chủ tịch Nguyễn Thị Kim Ngân nêu ở Nghị quyết số 72/2018/QH14, có thể coi là chờ đợi những giải pháp dung hòa được tham vọng của đảng muốn lãnh đạo cả công đoàn độc lập, và các quyền đương nhiên không phải chịu sự lệ thuộc vào đảng chính trị của công đoàn, hội đoàn được quy định ở Công ước 87 và Công ước 98.

Thế nhưng nếu phải chờ đợi 5 năm thì những công đoàn độc lập sẽ hoạt động ra sao khi cả hai quyền “tự do liên kết” và “tự do thương lượng” mới thực sự là điều khác biệt mà người lao động cần đến, vì họ lâu nay không tìm được đầy đủ hai quyền tự do đó ở Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam?

Bằng cách truyền tiếng nói của người lao động thông qua thương lượng tập thể và đối thoại xã hội, công đoàn và hệ thống quan hệ lao động đóng góp vào ổn định chính trị và xã hội, đồng thời thúc đẩy cho thịnh vượng chung. Đó là kinh nghiệm mà các nước khác đã cho thấy trong nền kinh tế thị trường.

Giờ lại đặt thêm vào đó yêu cầu phải thỏa mãn không chỉ là “bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng”, mà còn thêm “sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở” vào tổ chức công đoàn độc lập, thì đó thật sự là bài toán nan giải cho những nhà soạn thảo luật của Việt Nam.

Nếu phải sửa Hiến pháp, thì cần thêm điều gì?

Liên quan chuyện công đoàn độc lập, một số bài viết trên trang Việt Nam Thời Báo có đặt vấn đề sửa đổi Hiến pháp, phần liên quan về công đoàn, về mối quan hệ hữu cơ giữa công đoàn với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (Điều 9, Hiến pháp 2013).

Người viết cho rằng nền tảng của sửa đổi ấy là cần bổ sung thêm một nội dung về thừa nhận thiết chế cơ quan nhân quyền quốc gia – một cơ chế chuyên biệt cho việc giám sát và thúc đẩy thực hiện nhân quyền ở tầm cỡ quốc gia theo tinh thần của các công ước quốc tế.

Hiện nay về hình thức, giám sát và thúc đẩy thực hiện nhân quyền cũng như việc thực hiện Hiến pháp đều nằm dưới quyền tối cao của Quốc hội, và chưa có cơ chế phân quyền rõ ràng trách nhiệm cho các chủ thể khác nhau, mà chỉ dừng lại ở việc phân công phối kết hợp và kiểm soát giữa ba quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. Điều này mặc dù sẽ tạo được sự thống nhất từ trung ương đến địa phương, nhưng mặt trái của nó là sự chậm trễ, bảo thủ khi có những vấn đề trái chiều xảy ra.

Xem ra với quan điểm “bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng”, thì cơ chế quyền kiểm soát các quyền; cơ chế độc lập cao và chế ước, kiểm tra, kiểm soát lẫn nhau giữa các cơ quan quyền lực để bảo đảm mọi người, mọi tổ chức đều tuân thủ nghiêm minh pháp luật, không một tổ chức và cá nhân nào, kể cả đối với ‘đảng và nhà nước’ có thể đứng trên hoặc đứng ngoài pháp luật, vẫn đang là một thách thức không nhỏ trong đòi hỏi vận hành cơ chế bảo đảm thực hiện và phát triển quyền con người tại Việt Nam.

Nôm na, mọi chủ thể của xã hội, cũng như mọi chủ thể của các cơ quan nhà nước phải tổ chức và hoạt động vì quyền con người, chứ không phải chăm chăm vì quyền lợi và quyền lực của đảng cầm quyền được thông qua cái gọi là “bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng”.

Minh Châu

Nguồn: Việt Nam Thời Báo

 

BÀI MỚI

Biểu tình chống Trung Cộng xâm lấn Bãi Tư Chính trước Tòa Đại Sứ Trung Quốc tại Hòa Lan do Cộng Đồng Người Việt Tỵ Nạn Cộng Sản tại Hoà Lan, Gia Ðình Quân Cán Chính VNCH và Cơ Sở đảng Việt Tân phối hợp tổ chức hôm 20/10/2019. Ảnh: Thế Truyền

Hoà Lan: Biểu biểu chống Trung Cộng xâm lược Việt Nam

Đồng bào từ khắp vương quốc Hoà Lan đã không quản ngại đường xa và thời tiết xấu đến tham dự cuộc biểu tình được tổ chức trước toà đại sứ Trung Cộng ở thành phố Den Haag vào trưa ngày 20 tháng Mười, 2019 nhằm phản đối việc Trung Cộng xâm phạm chủ quyền lãnh hải của Việt Nam. Cuộc biểu tình do Cộng Ðồng Người Việt Tỵ Nạn Cộng Sản tại Hoà Lan, Gia Ðình Quân Cán Chính Việt Nam Cộng Hoà và Cơ Sở đảng Việt Tân tại Hoà Lan phối hợp tổ chức.

500 xe container chở nông sản xuất khẩu sang Trung Quốc bị ùn ứ tại cửa khẩu Tân Thanh, Lạng Sơn, tháng Mười 2019. Ảnh: FB Việt Tân

Trung Quốc dùng lá bài nông sản để ép Việt Nam trong tranh chấp chủ quyền

Quay trở lại vấn đề nông sản Việt Nam bị Trung Quốc siết nhập khẩu. Đây là minh chứng cho thực tế rằng việc làm ăn với Trung Quốc luôn chứa đựng những rủi ro khủng khiếp. Đã đến lúc Việt Nam phải nâng cao chất lượng nông sản và áp dụng khoa học để hướng đến những thị trường mới, như: Úc, Mỹ, Nhật, Canada, Châu Âu,… Tránh việc để “tất cả trứng vào một rổ”. Làm được như vậy vừa tránh rủi ro, lại vừa có thể nâng cao giá trị nông sản Việt.

Đại gia của công ty Nước Sạch Sông Đà bỏ túi hàng trăm tỷ đồng mỗi năm

Công ty cổ phần Đầu Tư Nước Sạch Sông Đà tuy đã từng bị hàng loạt vụ tai tiếng, nhưng vẫn là đơn vị duy nhất cung cấp nước sạch từ nguồn nước mặt sông Đà cho thủ đô Hà Nội, với lợi nhuận hàng năm lên đến hàng trăm tỷ đồng và được gọi là “gà đẻ trứng vàng” cho một đại gia khá bí ẩn sau một cuộc thâu tóm cổ phần gay gắt. Theo số liệu của tờ VnEcnomy, năm 2018, Công ty Nước Sạch Sông Đà đã bán ra 91 triệu m³ nước và đạt doanh thu 468 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế lên tới 218 tỷ đồng. Đây là mức siêu lợi nhuận của một công ty nước sạch, khi cứ mỗi 2 đồng thu về công ty lời 1 đồng.

Ông Nguyễn Phú Trọng trong buổi tiếp xúc cử tri Hà Nội hôm 15/10/2019. Ảnh chụp màn hình Zing News

Mách nước cho ông Nguyễn Phú Trọng về một cách chống tham nhũng căn cơ

Việt Nam mình mỗi năm có bao nhiêu tiền chuyển ra ngoài, điều tra dễ ợt. Tiền đi đâu, giờ thì tới thành lũy “tuyệt đối bí mật” là ngân hàng Thụy Sỹ kìa, mà nay các chính phủ đàm phán, lấy thông tin chính xác, minh bạch được hết… Chống tham nhũng, quan trọng nhất là thu hồi tài sản của dân bị chúng ăn cướp, chứ cứ la làng lên án, kể cả án nặng mà không lấy lại được tiền của dân thì… đâu phải chống tham nhũng (dân họ nghi là chống lẫn nhau thôi).