LS Lê Quốc Quân
Là một luật sư nhân quyền trực tiếp tham gia Ban Giám khảo Giải thưởng Nhân quyền Lê Đình Lượng 2025, tôi đọc kỹ 3 hồ sơ, đặc biệt là gia đình chị Cấn Thị Thêu.
Tôi biết gia đình này không phải qua báo chí, mà qua những vụ bắt bớ, những phiên tòa, những bản án và cả những lần thân nhân bị ngăn chặn khi đi thăm nuôi. Tôi cũng đã đến vườn bưởi của gia đình ở Hòa Bình để gặp những người thân trong gia đình.
Tôi đứng giữa một thung lũng bằng phẳng đầy ắp công sức lao động, phảng phất mùi mồ hôi nằm trên trái bưởi mọng và mong ước “có một sân bay trực thăng ở vùng trông như Trại David này.”
Là đất đai Dương Nội, Hà Đông
Một vùng đất với nhiều lần cưỡng chế thô bạo & bất công. Và từ đó, gia đình Chị đã dẫn đầu một cộng đồng bước vào con đường tranh đấu không có lối lùi.
Ngày xét xử tôi, những người dân Dương Nội tay cầm cành Thiên Tuế, kiên cường và mạnh mẽ đi dọc đường để phản đối phiên toà & đòi công lý, không phải cho riêng họ, riêng tôi mà cho toàn dân oan trên khắp đất nước.
Chị Cấn Thị Thêu với ba lần vào tù và những bản án nặng nề. Không chỉ riêng chị mà hai con trai và cả chồng. Tôi đã đọc từng dòng cáo trạng. Tôi đã thấy những điều khoản mơ hồ được dùng để khóa chặt tự do của họ.
Gia đình ấy không chọn trở thành biểu tượng. Biểu tượng tự nhiên hình thành, từ sự bền bỉ, từ những năm tháng tù đày, từ những lần tuyệt thực, từ những cuộc chuyển trại liên tục, và từ việc họ chưa bao giờ nhận mình là nạn nhân, mà luôn xem mình là người đi cùng số phận của rất nhiều dân oan khác.
Thành viên ban giám khảo
Vì là một cá nhân độc lập không đảng phái, tôi được Đảng Việt Tân mời làm ban giám khảo cho giải thưởng Lê Đình Lượng năm 2025 này.
Điều khiến Ban Giám Khảo gồm 7 người chúng tôi (3 người nước ngoài và 4 người Việt) đi đến quyết định cuối cùng lựa chọn gia đình chị Cấn Thị Thêu, không phải là số năm tù, không phải là mức độ đàn áp, mà chính là sự đồng lòng hiếm có trong một gia đình. Khi một người bị bắt, người khác đứng lên. Khi một người trong tù, người ngoài tiếp tục lên tiếng. Không đứt đoạn. Không thỏa hiệp.
Không những vậy, người con trai chị là Anh Trịnh Bá Phương lại vừa tiếp tục bị “án chồng án” với mức án nặng nề ngay khi anh còn đang thụ án trong tù ở Trại giam An Điềm.
Đồng hành cùng các gia đình
Chủ đề của Giải thưởng năm nay là “Đồng hành cùng gia đình tù nhân lương tâm.” Và gia đình chị Cấn Thị Thêu là hiện thân rõ ràng nhất của hai chữ đồng hành, trong tù, ngoài ngục, giữa những mất mát rất thật, và những nỗi đau không bao giờ chỉ thuộc về một người.
Giải thưởng Nhân quyền Lê Đình Lượng 2025 được trao cho gia đình chị không phải để tôn vinh sự chịu đựng. Mà để ghi nhận một phẩm giá không khuất phục. Một lựa chọn sống thẳng, dù biết cái giá phải trả là nhà tù.
Với tôi, đây không chỉ là một quyết định nghề nghiệp của một thành viên Ban Giám Khảo. Đây là một sự xác nhận từ những người trong cuộc, rằng gia đình chị Cấn Thị Thêu đã và đang đứng trong hàng ngũ những con người đau khổ nhưng kiên cường nhất của phong trào đòi quyền con người ở Việt Nam hôm nay. (và có lẽ mãi sau này)
Tôi cảm thương, xót xa cho gia đình Chị và tôi hy vọng.
Bởi tôi nghĩ không thể có những nỗi đau tột cùng và vô lý như vậy đến từ một đất nước đang tự nhận là thanh bình và phát triển.
Một đất nước đang hô hào chuẩn bị bước vào “kỷ nguyên” mới nhưng lại đày đoạ một gia đình nông dân vì mong muốn đơn sơ và thiện lành như vậy ư?
Nguồn: FB Lê Quốc Quân