Hiếu Chân
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran đang leo thang chóng mặt. Không khí ngột ngạt bao trùm Trung Đông. Đàm phán bế tắc. Hạn cuối cùng mà ông Trump đặt ra cho Iran đang đến. Liệu Mỹ sẽ đánh Iran cuối tuần này?
Di tản
Sáng Thứ Sáu 27 Tháng Hai, hàng loạt quốc gia kêu gọi công dân của mình rời khu vực Trung Đông. Các chính phủ đã có những thông tin tình báo bí mật mà người dân không có về một cuộc chiến sắp xảy ra giữa Mỹ và Iran. Nhiều nước thúc giục công dân nhanh chóng tránh xa khu vực nguy hiểm.
Mới nhất, Bộ Ngoại Giao Ý khuyến cáo công dân rời khỏi Iran, Iraq, Israel và Lebanon do lo ngại leo thang xung đột và tình hình an ninh bất ổn. Bộ Ngoại Giao Ba Lan cũng đưa ra khuyến cáo tương tự cho công dân của mình. Chính phủ Anh xác nhận đã rút hết nhân viên khỏi Toà Đại Sứ Anh ở Tehran và cảnh báo công dân không được đi đến Israel và Palestine.
Ấn Độ yêu cầu công dân của mình rời khỏi Iran. Đức thông báo cho công dân rằng Israel chuẩn bị đóng cửa không phận. Đại Sứ Quán Mỹ tại Beirut, Lebanon bắt đầu di tản. Và chính đại sứ Mỹ tại Jerusalem cũng đang yêu cầu nhân viên rời khỏi đất nước Israel.
Mỹ không có toà đại sứ ở Iran. Nhưng vào sáng Thứ Sáu, đại sứ Mỹ tại Israel, ông Mike Huckabee, thông báo nhân viên đại sứ quán “được phép” và nên rời nước này ngay lập tức. Những người muốn ra đi “nên đi ngay HÔM NAY,” email của Đại Sứ Huckabee nhấn mạnh và khuyên họ tìm chuyến bay rời Israel đến bất cứ nơi nào còn vé. “Không cần phải hoảng loạn, nhưng ai muốn rời đi thì điều quan trọng là có kế hoạch ra đi càng sớm càng tốt,” ông Huckabee khuyến cáo.
Từ Bắc Kinh, hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc, Tân Hoa Xã, phát khuyến cáo vào sáng Thứ Sáu kêu gọi công dân tránh đi đến Iran và thúc giục người Trung Quốc ở Trung Đông mau chóng rời khu vực đó bằng chuyến bay thương mại và đường bộ xuyên biên giới.
Trong buổi sáng Thứ Sáu 27 tháng Hai, có ít nhất ba chuyến bay từ Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, đến Tehran, Iran bị huỷ bỏ mà hãng Turkish Airlines không giải thích lý do. Hãng KLM của Hoà Lan cũng đã đình chỉ các chuyến bay từ Châu Âu đến Israel.
Trump: “Đôi khi phải dùng sức mạnh quân sự”
Cũng sáng nay Thứ Sáu (27/2), Tổng Thống Donald J. Trump nói ông “không hài lòng” với cuộc đàm phán đang diễn ra với Iran, nhưng ông chưa có quyết định cuối cùng về tấn công quân sự vào Iran. “Tôi không hài lòng với việc họ chưa trao chúng ta những gì chúng ta cần có. Tôi không hài lòng với cách đàm phán của họ,” ông Trump nói với báo chí trước khi bay đến Texas để đọc diễn văn về chính sách năng lượng. Khi được hỏi về khả năng sử dụng vũ lực, ông Trump nói: “Tôi không thích sử dụng vũ lực, nhưng đôi khi bạn phải dùng sức mạnh quân sự.”
Đây là thông điệp mới nhất của ông Trump sau khi Mỹ và Iran kết thúc sáu giờ đàm phán tại Geneva hôm Thứ Năm, 26 Tháng Hai, mà không có tiến bộ đáng kể.
Để biện minh cho chiến dịch quân sự chống Iran, ông Trump và các cố vấn giải thích với người dân Mỹ rằng Tehran đã khôi phục hoạt động tinh luyện Uranium (mà các cơ sở tinh luyện đã bị Không Quân Mỹ xóa sổ hồi Tháng Sáu năm ngoái), đã có đủ Uranium tinh chế để chế tạo bom nguyên tử trong vài ngày, và đang phát triển hoả tiễn tầm xa có thể tấn công nước Mỹ. Cả ba yếu tố này đều bị các cơ quan tình báo, cơ quan giám sát vũ khí quốc tế và nhiều chính phủ nước ngoài đánh giá là sai sự thật, phóng đại hoặc chưa có bằng chứng chứng minh.
Dẫu vậy, các quan chức Mỹ tin rằng, Iran đã sẵn sàng thỏa thuận với Mỹ nhưng cần tấn công vào các mục tiêu nhạy cảm để buộc giới giáo sĩ lãnh đạo Iran phải nhượng bộ, theo The New York Times. Yêu sách của Mỹ là Iran phải từ bỏ hoàn toàn chương trình tinh luyện Uranium, chuyển cho Mỹ số Uranium đã tinh luyện, chấm dứt chương trình phát triển hoả tiễn đạn đạo và ngừng hỗ trợ các tổ chức khủng bố ở khu vực. Iran chỉ đồng ý đàm phán về tinh luyện Uranium và từ chối thảo luận các vấn đề khác. Xem ra Tehran và Washington không ai nhường ai, con đường ngoại giao đang đi vào ngõ cụt.
Không điều động bộ binh
Trong khi đó trên thực địa, Mỹ đã chuẩn bị một lực lượng quân đội đông và mạnh chưa từng thấy. Ngoài hai nhóm hàng không mẫu hạm USS Gerald Ford và USS Abraham Lincoln mang theo hàng trăm chiến đấu cơ tân tiến, cùng hàng chục chiến hạm đã bỏ neo ngoài khơi Vịnh Ba Tư nhiều ngày qua, gần đây Mỹ đã điều động hàng chục oanh tạc cơ, chiến đấu cơ, phi cơ trinh sát tối tân đến các căn cứ trong vùng Vịnh.
Hãng Reuters phân tích hình ảnh vệ tinh hôm Thứ Sáu 27 Tháng Hai cho biết có từ 38 đến 43 chiến đấu cơ các loại của Mỹ đến căn cứ không quân Prince Sultan Airbase của Saudi Arabia trong vài ngày qua dù Saudi Arabia hứa với Iran rằng họ sẽ không cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của mình để tấn công Tehran.
Tuy vậy, theo giới quan sát, đến nay Mỹ chỉ mới phô diễn lực lượng không quân và hải quân, chưa điều động các đơn vị bộ binh lớn, chứng tỏ Mỹ muốn tấn công Iran từ bên ngoài, xoá sổ các cơ sở tinh luyện Uranium, các kho hỏa tiễn cùng cơ cấu chỉ huy quân đội và an ninh Iran, mà không có kế hoạch đổ quân, chiếm đất… có thể gây thương vong lớn cho binh sĩ Mỹ.
Hiện Mỹ có khoảng 40.000 binh sĩ đồn trú tại 13 căn cứ khu vực quanh vùng Vịnh và chưa rõ các đơn vị đồn trú này có sẽ được điều động tấn công vào lãnh thổ Iran hay không. Nếu Mỹ không đưa bộ binh vào, không sẵn sàng “chiến đấu trên đường phố” thì khó mà lật đổ được chế độ thần quyền Iran – mục tiêu sâu xa của Washington – và cũng không thể hỗ trợ đắc lực cho các cuộc biểu tình chống chế độ của người dân Iran.
Hai kế hoạch
Theo The New York Times, chính quyền Trump đang bàn bạc hai kế hoạch: Một là, sử dụng không quân, hải quân tấn công phủ đầu vào nhiều mục tiêu và kéo dài nhiều thời gian đủ để chính quyền Iran phải khuất phục sau khi Đại Giáo Chủ (Ayatollah) Ali Khamenei, nay đã 86 tuổi, bị giết hoặc bị phế truất. Hai là, tấn công giới hạn, có mục tiêu được chọn lọc kỹ là các kho hoả tiễn và tinh luyện Uranium của Iran, triệt tiêu năng lực quân sự để buộc Iran phải nhượng bộ trong đàm phán ngoại giao. Kế hoạch này không đặt mục đích lật đổ chế độ thần quyền hoặc hỗ trợ người dân Iran giành lại tự do dân chủ.
Ông Trump có vẻ thích kế hoạch thứ hai hơn, theo tờ báo. “Có một điều chắc chắn. Tôi không bao giờ cho phép nhà tài trợ khủng bố số 1 thế giới [Iran] có vũ khí nguyên tử. Không thể để chuyện đó xảy ra,” ông Trump khẳng định trong thông điệp liên bang tối Thứ Ba vừa qua. Nếu Iran nhượng bộ thì ông Trump có thể tuyên bố chiến thắng một kẻ thù truyền kiếp mà không bị sa lầy vào một cuộc chiến tranh hao người tốn của và bị những người MAGA phản đối. Việc Mỹ không điều động bộ binh nằm trong khuôn khổ của kế hoạch thứ hai này.
Phản tác dụng
Tuy vậy nhiều chuyên gia nghi ngờ Iran sẽ nhượng bộ nếu bị tấn công. Năm ngoái Tehran nhân nhượng sau cuộc chiến 12 ngày với Israel và chiến dịch oanh tạc của Mỹ. Nhưng vụ nhượng bộ đó bị Mỹ và Israel coi là biểu hiện sự yếu kém để tiếp tục gây sức ép, đòi Iran không chỉ từ bỏ chương trình vũ khí nguyên tử mà còn phải chấm dứt việc phát triển phi đạn tầm xa.
Joseph Zacks, cựu sĩ quan tình báo CIA và hiện là nhà nghiên cứu tại Quỹ Bảo Vệ Dân Chủ (Foundation for Defense of Democracies) ở Washington DC cho rằng “Iran không thể tuân theo các yêu sách của Tổng Thống Trump và từ bỏ chương trình nguyên tử. Chúng ta đang lao vào một cuộc đối đầu quân sự.”
Nguồn: Người Việt