Khi các ông lớn ngồi bàn nhau “quyết sách” cứu vãn nền kinh tế mà họ lại phải khấn vái đến “Tổ Quốc” thì chúng ta thấy ngay có cái gì không ổn. Vì Tổ Quốc thường không lo những vụ đó. Giá gói xôi hay giá lít xăng tăng vọt lên, không thể khấn khứa Tổ Quốc mà giá xuống! Xe đò ngưng chạy, ngân hàng hết tiền hay là xí nghiệp đóng cửa, cũng không thể nài nỉ xin Tổ Quốc giúp gì được!
Vậy mà chuyện này đã xẩy ra ở Hà Nội. Ông Nguyễn Tấn Dũng họp cùng bá quan lãnh đạo những tổng công ty và tập đoàn sản xuất lớn nhất nước, tìm đường thoát khỏi cảnh kinh tế khó khăn. Một ông chủ tịch ngân hàng đã góp lời cầu nguyện, khấn hai tiếng “Tổ Quốc” thiêng liêng! Gần đây các ngân hàng ở Việt Nam đang thiếu tiền mặt, còn gọi là “thanh khoản,” trong khi đó tỷ lệ lạm phát lại lên tơi 19% khiến Ngân Hàng Nhà Nước chỉ muốn thu bớt tiền về. Làm sao để giải quyết hai nỗi khó khăn đó? Ðảng ta lại nhờ đến Tổ Quốc!
Theo báo Sài Gòn Giải Phóng ra ngày 1 Tháng Tư, ông Trần Hà Bắc, ông Nguyễn Tấn Dũng coi “kềm chế lạm phát” là “ưu tiên số một” của đảng. Cho nên, ông chủ tịch Ngân Hàng Ðầu Tư và Phát Triển đã “kêu gọi mỗi cán bộ công nhân viên tiết kiệm từ 3 đến 5 triệu đồng” gửi vô ngân hàng. Và ông kết luận, “thế là được 300 tỷ đồng!”
Nhưng làm cách nào lôi kéo được công nhân viên đem tiền đến ngân hàng gửi cho đảng giữ hộ? Ông Trần Hà Bắc nói, cần có quy định “để mỗi người thể hiện ý thức công dân đối với Tổ Quốc!” Nói cách khác, ông chủ tịch ngân hàng muốn nhờ Tổ Quốc ra đầu phố chỉ đường cho đám con Hồng cháu Lạc mang tiền đến gửi ngân hàng nhà nước!
Nhân danh Tổ Quốc xin người ta gửi tiền cho ngân hàng là một sáng kiến rất mới trong lịch sử kinh tế thị trường. Bình thường ở các nước họ dùng phương pháp khác thu hút thân chủ gửi tiền tiết kiệm. Cứ tăng lãi suất cho trương chủ, thấy lợi họ sẽ đua nhau mang tiền tới gửi. Muốn cạnh tranh, mỗi ngân hàng sẽ bầy trò “khuyến mãi” như tặng quà; hoặc chơi xổ số, gửi tiền trong tháng này sẽ có hy vọng trúng số một chiếc xe hơi láng coóng! Nhưng từ cổ chí kim chưa ai đem Tổ Quốc ra làm trò khuyến mãi như ông Trần Hà Bắc! Ðúng là một sáng kiến!
Cổ nhân bảo “cùng tắc biến,” gặp cảnh gian nan quá, dễ sinh sáng kiến. Quả đúng như vậy. Vì trong buổi họp của ông Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng, thấy những chỉ thị của ông đưa ra toàn đi vào ngõ cụt.
Ông Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu các tổng công ty nhà nước “không tăng giá” những sản phẩm mà họ cung cấp cho thị trường. Ông chủ tịch Tập Ðoàn Than và Khoáng Sản cương quyết ủng hộ lệnh của ông thủ tướng. Nhưng ông chú thích: “Hiện nay giá bán than chỉ bằng 80% giá thành sản phẩm.” Tức là bán than được 80 đồng thì phải chi tiêu 100 đồng mới tạo ra được cục than đó! Mà hiện giờ “giá thiết bị cũng đã tăng 20%” rồi!
Vậy thì xí nghiệp lấy gì để trả lương công nhân? Ông bèn lên giọng “xin!” Ông xin “điều chỉnh giá thiết bị” cho giới nhà thầu, vì “nếu không, các gói thầu hiện nay đều bị đình trệ vì các nhà thầu bỏ chạy!” Ông thủ tướng bèn ra lệnh “cho” điều chỉnh giá vật liệu xây dựng!
Ðến lượt Tổng Công Ty Thép báo cáo, “năm 2007 vừa lỗ nặng.” Ngành Thép “cam kết sẽ không tăng giá cho đến hết Tháng Sáu như chính phủ chỉ đạo, tuy nhiên chắc chắn giá thành thép năm nay sẽ lên cao.” Tiếp theo, ông tổng giám đốc Tập Ðoàn Ðiện Lực Việt Nam hứa sẽ “chấp hành chỉ đạo của chính phủ không tăng giá, tuy nhiên trong năm 2008 ít nhất Tập Ðoàn Ðiện Lực sẽ lỗ khoảng 6,000 tỷ đồng tiền mua điện!” Hiệp Hội Xi Măng thì cho biết vật liệu làm xi măng (clinker) mỗi tuần tăng giá một lần, “nhiều nhà máy trong Nam đã ngừng sản xuất” khiến càng thiếu xi măng bán!
Tóm lại, nếu các tổng công ty và tập đoàn của nhà nước cứ thế vâng lệnh ông Nguyễn Tấn Dũng mà “không tăng giá” thì họ sẽ tiếp tục lỗ lã. Ông thủ tướng còn ra lệnh các đồng chí “là lực lượng chủ lực của nền kinh tế” cho nên “phải tăng sản xuất” để cung ứng hàng hóa cho thị trường. Khi một xí nghiệp lỗ lã vì giá thành phẩm cao hơn giá bán thì thường người ta giảm sản xuất, để bớt lỗ. Bây giờ ông Nguyễn Tấn Dũng ra lệnh họ phải tăng sản xuất, càng sản xuất thêm càng lỗ nặng hơn! Ra lệnh cứ như ông Stalin! Vì bản chất của chính sách kinh tế này là nền kinh tế “xin, cho” thời xã hội chủ nghĩa.
Sức mạnh của kinh tế thị trường là các xí nghiệp và cá nhân đều tìm cách kiếm lợi, chính họ phải tính toán sao cho ai cũng có lợi. Cuối cùng, nhờ các hoạt động mua, bán, sản xuất, tiêu thụ của mọi người trao đổi với nhau cho nên cả nền kinh tế cùng tiến. Kinh tế cộng sản thì khác, đảng và nhà nước nắm độc quyền những ngành quan trọng nhất, các giám đốc cũng như nhân viên làm việc theo lối cha chung không ai khóc, cho nên cứ lỗ lã dài dài. Nhưng làm cách nào những xí nghiệp cứ lỗ lã dài dài mà vẫn cứ sống được? Ðã có ngân hàng của nhà nước đưa tiền cho!
Trong cuộc họp với các tập đoàn nhà nước ông Nguyễn Tấn Dũng cho biết “Các tổng công ty làm ra 40% GDP (Tổng Sản Lượng Nội Ðịa) nhưng vay ngân hàng 60% tổng số” tiền cho vay. Bây giờ đảng Cộng Sản bắt các tổng công ty phải “biến khó khăn thành thuận lợi” tức là cứ sản xuất thêm, không được tăng giá, lỗ thì chịu lỗ, các doanh nghiệp nhà nước sẽ phải quay đầu về các ngân hàng nhà nước… vay tiền! Tình cảnh như vậy mà ông Nguyễn Tấn Dũng vẫn “nhấn mạnh” rằng “Không phải là quay lại cơ chế bao cấp như trước đây!”
Nhưng các ngân hàng nhà nước mới trải qua một thời gian thiếu tiền mặt, có lúc các ngân hàng vay lẫn của nhau qua đêm đã phải trả lãi suất tới 40% một năm. Như vậy thì lấy tiền đâu mà cung cấp cho các doanh nghiệp nhà nước? Trong cảnh lúng túng đó, ông chủ tịch Ngân Hàng Ðầu Tư và Phát Triển mới nẩy ra sáng kiến khấn khứa Tổ Quốc, để “quy định” các công nhân viên bỏ tiền vào ngân hàng, mỗi người 3 đến 5 triệu đồng (tương đương 180 đến 300 đô la). Quy định, nghĩa là bắt buộc! Nhưng đảng Cộng Sản Việt Nam vẫn có tài chơi chữ. Thay vì nói là bắt buộc, họ nói “quy định” để có vẻ “kinh tế thị trường!” Ngày xưa các xí nghiệp quốc doanh bắt công nhân đi làm cả ngày Chủ Nhật, cũng không bắt buộc mà chỉ thi đua tình nguyện mà thôi! Bây giờ nếu họ “quy định” thì các công nhân viên cũng sẽ tình nguyện như vậy!
Cuối cùng, trăm dâu lại đổ vào đầu tằm. Giới lao động Việt Nam khổ, nhưng khổ nhất là các công nhân viên làm trong cơ chế. Chủ nhân ông của xí nghiệp là đảng Cộng Sản, các ông chủ bảo công nhân phải “tiết kiệm” mấy triệu đồng gửi ngân hàng, làm bổn phận đối với Tổ Quốc, không nghe làm sao được? Không có tiền đong gạo, lấy tiền đâu tiết kiệm? Rất dễ, các ông chủ sẽ trừ nghiến vào lương là xong! Ðây là một cách cắt giảm lương của toàn thể nhân viên các doanh nghiệp nhà nước một cách thản nhiên, và nhân danh Tổ Quốc! Ðảng Cộng Sản đã lợi dụng hai chữ Tổ Quốc bao nhiêu năm trước đây bắt hàng triệu thanh niên hy sinh xương máu. Hô hào xây dựng kinh tế xã hội chủ nghĩa nửa thế kỷ đã thất bại, bây giờ lại quay về với hai chữ Tổ Quốc để lừa bịp bắt người dân nhịn đói cho các ông Nguyễn Việt Tiến, Bùi Tiến Dũng phè phỡn nữa hay sao?
Thử tưởng tượng nếu các công nhân viên bị bắt buộc gửi tiền vào ngân hàng của đảng Cộng Sản, tổng cộng 300 tỷ đồng như ông Trần Hà Bắc tính toán. Họ không được phép đình công phản đối, dù trong thực tế họ bị cắt lương nhưng đảng và nhà nước núp sau lưng Tổ Quốc thì cãi lại sao được? Sau khi tiền đã gửi vào trong ngân hàng rồi, đảng Cộng Sản lại giở ra một trò cũ là “đổi tiền” thì các công nhân viên làm sao chạy thoát?
Những người sống ngoài cơ chế, họ giữ tiền trong nhà, sẽ tìm cách mua các món hàng tích trữ. Nhà giầu sẽ đi mua vàng, mua đất, nhà nghèo lo mua gạo để dành đề phòng lạm phát tăng thêm, giữ rất ít tiền mặt để khi phải đổi tiền hay thay đổi tỷ giá thì không bị lỗ. Nhưng các công nhân viên bị cưỡng bách “tiết kiệm” làm cách nào được?
Người Việt Nam đã chán ngán cái trò nhân danh các lý tưởng cao cả để đánh lừa mọi người, nhất là để đi thu tiền của bá tánh. Dân Việt Nam đâu có chịu cho những kẻ bịp bợm nắm đầu mình mãi được? (Người Việt; Thursday, April 03, 2008)
Ngô Nhân Dụng
