Vào cuối tháng sáu sắp đến Thủ tướng Việt Nam, Phan Văn Khải, sẽ chính thức sang thăm viếng Hoa Kỳ trong vòng một tuần lễ và sau đó đến Canada. Tin tức này đã được một quan chức cao cấp của chính quyền Hà Nội nói cho các ký giả nước ngoài biết vào hôm thứ bảy 19 tháng 3 năm 2005. Cũng theo quan chức này thì mặc dù chương trình làm việc của Phan Văn Khải tại Hoa Kỳ và Canada đang còn phải điều chỉnh lại một số chi tiết nhưng thời điểm khởi hành coi như đã quyết định vào cuối tháng 6 năm 2005. Cùng đi với Phan Văn Khải trong lần này có Nguyễn Dy Niên (Bộ trưởng Ngoại giao) và hơn 30 Đại diện các xí nghiệp quốc doanh lẫn tư doanh.
Kể từ khi Sài Gòn thất thủ vào ngày 30 tháng 4 năm 1975 cho đến nay đã 30 năm, nhưng đây là lần đầu tiên một Thủ tướng của chính quyền cộng sản Việt Nam chính thức sang thăm viếng Hoa Kỳ. Mặc dù chính quyền Hà Nội công bố mục đích của chuyến đi này là để thanh toán những Hội chứng về cuộc chiến Việt Nam của Hoa Kỳ hầu thắt chặt tình hữu nghị giữa hai nước và kêu gọi đầu tư; nhưng theo các nhà ngoại giao Tây phương thì mục đích chính của chuyến đi này là muốn tìm sự ủng hộ của Hoa Kỳ trong việc gia nhập tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) của Việt Nam, và nhất là làm sao vận động chính phủ Bush xóa tên mình trong danh sách những quốc gia ’’phải quan tâm đặc biệt’’ về lãnh vực tôn giáo, nhân quyền để Hoa Kỳ không còn hoặc nhẹ tay hơn mỗi khi lên án hoặc trừng phạt chính quyền cộng sản Việt Nam về sự vi phạm trong các lãnh vực này.
Vào tháng 1 năm 2005, chính phủ Hoa Kỳ đã gởi ông Mikel Green (Đặc trách vấn đề Á châu thuộc Hội đồng An ninh quốc gia Hoa Kỳ) sang Việt Nam để nói chuyện với Hà Nội. Tại các cuộc hội đàm, ông Mikel Green đã tuyên bố rằng chính phủ Hoa Kỳ muốn thấy những bằng chứng cụ thể chứ không bằng lời nói suông của Cộng sản Việt Nam về việc cải thiện nhân quyền, tự do tôn giáo cũng như vấn đề dân tộc thiểu số ở cao nguyên Trung phần. Ông Mikel Green còn nói thêm rằng Hoa Kỳ coi đây như là một điều kiện đặt ra cho chuyến đi sang Mỹ lần đầu tiên này của Phan Văn Khải.
Việc Cộng sản Việt Nam mới đây cho phép ông Seth D. Winnics, Tổng lãnh sự Mỹ ở Sài Gòn, dẫn một phái đoàn tới thăm Gia Lai vào ngày 15 tháng 3 vừa qua để gọi là đáp ứng theo một số điều kiện của Hoa Kỳ đưa ra. Báo chí tại Việt Nam và bộ Ngoại giao Việt Nam vào tuần qua đã rầm rộ quảng cáo chuyến viếng thăm Gia Lai này của phái đoàn Tổng lãnh sự Mỹ, thế nhưng ông Seth D. Winnics thì lại không hài lòng với chuyến đi vì không đến được những nơi mà phái đoàn muốn đến, tất cả những nơi và những người phái đoàn gặp đều do chính quyền sắp xếp. Trước khi trở lại Sài Gòn, ông Seth D. Winnics đã nói rằng “chúng tôi hy vọng có dịp trở lại thăm Gia Lai để xuống tận các bản làng vùng đồng bào thiểu số để trực tiếp thấy tận mắt những đổi thay theo như sự trình bày của chính quyền địa phương tại văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh vào sáng hôm nay”.
Theo các phân tích gia thế giới thì quan điểm giữa Hoa Kỳ và Việt Nam còn có quá nhiều khác biệt về một số lãnh vực, nên tại thời điểm này khó có thể giải quyết mọi chuyện. Hoa Kỳ không chỉ lên án việc Cộng sản Việt Nam vi phạm nhân quyền, đàn áp tôn giáo, mà còn lên án và tạo nhiều áp lực liên quan đến những vi phạm trong lãnh vực mậu dịch như bán phá giá hải sản, không bảo vệ luật bản quyền, luật sở hữu trí tuệ … Cũng theo các nhà phân tích tình hình thế giới thì vào đầu tuần qua Hà Nội đã mở đợt công kích Mỹ thật dữ dội khi bị tòa án Hoa Kỳ bác đơn kiện về chất hóa học da cam, điều này chứng tỏ việc điều chỉnh chương trình làm việc tại Hoa Kỳ của ông Phan Văn Khải đang có vấn đề.
Chắc chắn là Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ và Gia Nã Đại, sẽ không ngồi yên mà sẽ có những đợt công tác đấu tranh để biến chuyến viếng thăm Bắc Mỹ của Phan Văn Khải thành chiến dịch tố cáo tội ác của đảng và nhà nước cộng sản Việt Nam đối với nhân dân Việt Nam, trước dư luận Hoa Kỳ nói riêng và thế giới nói chung. Đây cũng là dịp mà chúng ta vận động các vị nghị sĩ, dân biểu Hoa Kỳ và Gia Nã Đại lên tiếng đặt vấn đề về vi phạm nhân quyền, tự do tôn giáo đối với Phan Văn Khải và phái đoàn Cộng sản Việt Nam trong các cuộc tiếp xúc. Đây cũng là dịp mà Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ và Gia Nã Đại tạo một sự tập hợp chung để biểu dương sức mạnh đoàn kết giữa các đoàn thể, đảng phái, tổ chức đấu tranh hầu ngăn chận và cô lập mọi cuộc tiếp xúc của phái đoàn Phan Văn Khải với giới doanh nhân Hoa Kỳ, Gia Nã Đại và cộng đồng Việt Nam.
