Thủ tướng Nhật Takaichi

Thủ tướng Sanae Takaichi tại trụ sở trung ương đảng Dân chủ Tự do ở Tokyo tối Chủ nhật 8/2/2026. Ảnh: Johan Brooks - The Japan Times

Người Việt khi nào được trưng cầu dân ý như cử tri Nhật?

Cách làm của Tokyo trái ngược với thói quen phổ biến ở nhiều nước tầm trung trong khu vực, nơi lãnh đạo thường nhân danh “ổn định” để né tránh trắc nghiệm xã hội. Ở Nhật, ổn định xã hội không đến từ im lặng, mà đến từ đồng thuận của cử tri qua lá phiếu. Bởi vậy, sau bầu cử, chính phủ không chỉ mạnh về quyền lực mà còn mạnh về tính chính danh – thứ vốn là điều kiện tiên quyết để vượt qua khúc quanh lịch sử quyết định.

Đảng LPD của Thủ tướng Nhật Takaichi thắng lớn cuộc bầu cử Hạ viện hôm 8/2/2026. Ảnh: Finacial Times

Ý nghĩa chiến thắng của bà Takaichi

Chiến thắng áp đảo của Nữ Thủ tướng Sanae Takaichi trong cuộc tổng tuyển cử vào ngày Chủ nhật 8 tháng 2, 2026 không chỉ là một kết quả bầu cử. Nó còn là một cuộc trưng cầu dân ý về niềm tin, một sự ủy nhiệm chính trị hiếm hoi trong bối cảnh các nền dân chủ trưởng thành ngày càng hoài nghi với giới tinh hoa cầm quyền.

Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức (Lai Ching-te) (giữa) thăm một căn cứ quân sự ở Đào Viên, Đài Loan. Ảnh: EFE/ EPA/ Ritchie B. Tongo

Giữ hay bỏ – Câu chuyện Đài Loan

Trọng tâm của nỗi lo là tương lai của Đài Loan – vị trí được xem là mắt xích chiến lược nhờ nằm giữa chuỗi đảo thứ nhất trên Thái Bình Dương, đóng vai trò “cửa ngõ” tiếp cận không gian an ninh của Mỹ tại khu vực. Nếu Trung Quốc giành quyền kiểm soát Đài Loan, cán cân chiến lược ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương sẽ thay đổi đáng kể theo hướng có lợi cho Bắc Kinh.

Takaichi, thủ tướng mới của Nhật, là một “bà đầm thép,” một chính trị gia chủ trương cứng rắn với Bắc Kinh. Ảnh: Chung Sung-jun/ Getty Images

Mỹ trong cuộc đối đầu Trung Quốc-Nhật Bản

Căng thẳng Trung-Nhật bùng phát ngay sau phát biểu của tân Thủ Tướng Takaichi trước Quốc Hội Nhật Bản, trong đó bà Takaichi nói rằng nếu Trung Quốc dùng vũ lực phong tỏa hoặc xâm chiếm Đài Loan thì Nhật Bản sẽ rơi vào “tình huống đe dọa sự sống còn của quốc gia,” buộc Tokyo phải điều động quân đội để đối phó.

Phát ngôn của bà Takaichi được coi là rõ ràng nhất, mạnh mẽ nhất về vấn đề Đài Loan, làm Trung Quốc rất tức giận.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (trái) và Thủ tướng Nhật Takaichi. Ảnh: ABC

Trung Quốc đe dọa chiến tranh

Giống như Triệu Cao dùng phép thử hươu-ngựa để củng cố quyền lực, chính phủ của nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã biến tâm lý bài Nhật thành vũ khí để duy trì sự gắn kết trong nước trong bối cảnh tăng trưởng chậm, thất nghiệp ở thanh niên tăng cao và khủng hoảng bất động sản.

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung (phải) bắt tay Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi trước cuộc hội đàm Hàn-Nhật tại Gyeongju, Hàn Quốc hôm 30/10/2025. Ảnh: EPA

Chiến lược mới của Nhật Bản dưới thời Thủ tướng Sanae Takaichi

Thủ tướng Nhật Takaichi nhìn nhận rằng Tokyo cần phát triển một chiến lược chủ động hơn — không chỉ là một “hậu phương” cho Mỹ — mà là một trung tâm (hub) trong mạng lưới an ninh – kinh tế khu vực, với khả năng định hình môi trường chiến lược quanh mình.