Các lý thuyết hiện đại đều gặp nhau ở một điểm: Một nhà nước chỉ có thể duy trì tính chính danh lâu dài khi người dân không chỉ chấp nhận quyền lực, mà còn nhìn thấy chính mình trong những giá trị mà quyền lực ấy đại diện. Đó chính là điều nhiều học giả gọi là bản sắc chính trị, bản sắc công dân, hay rộng hơn là bản sắc quốc gia.
Tại Việt Nam, sự khẳng định kiên định đối với chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là một tuyên bố học thuyết, mà là một lựa chọn cấu trúc liên quan đến tính chính danh, ký ức lịch sử và sự ổn định quyền lực. Nhưng chính ở điểm này, vấn đề trở nên sâu sắc: Liệu sự kiên định ấy là tất yếu lịch sử, hay là phản xạ của một cấu trúc chính trị chưa tìm được phương thức tự tái định nghĩa trong bối cảnh biến đổi?
Bài này sử dụng những dữ liệu được tổng hợp một cách rộng và hệ thống nhất có thể để chứng minh rằng cú sốc thể chế mà TS. Nguyễn Xuân Nghĩa phân tích không chỉ là một hiện tượng trừu tượng trên bình diện kinh tế – thể chế, mà khi được soi chiếu qua các lựa chọn nhân sự cụ thể và những thực hành quản trị hằng ngày của trung tâm quyền lực, bức tranh hiện ra còn rộng, tối và nguy hiểm hơn nhiều so với khung phân tích trong bài.
