Cuộc đấu tranh để xây dựng một thể chế chính trị tự do và dân chủ trong một đất nước độc lập và phú cường, đã được dân tộc Việt Nam theo đuổi từ nhiều thập niên qua, kể từ khi người Pháp bắt đầu cuộc xâm lăng và đặt nền đô hộ trên đất nước Việt Nam từ năm 1858 cho đến nay. Trong gần 150 năm vừa qua, các thế hệ Việt Nam đã không ngừng tranh đấu dưới nhiều hình thức và cũng đã trải qua nhiều giai đoạn nghiệt ngã với những hy sinh vô bờ bến. Cuộc đấu tranh đã trở nên cam go và khốc liệt khi đảng Cộng sản Việt Nam đã thôn tính miền Nam Việt Nam bằng vũ lực vào tháng 4 năm 1975. Bằng một chính sách cai trị hà khắc và đàn áp khốc liệt đối với quân cán chính miền Nam Việt Nam, đảng Cộng sản Việt Nam đã biến đất nước Việt Nam thành một trại tù khổng lồ. Trại tù này tuy có biến dạng đôi chút sau năm 1986, khi đảng Cộng sản Việt Nam bắt đầu mở cửa, đổi mới kinh tế và nhất là vận động đầu tư ngoại quốc để cứu nguy sự sụp đổ; nhưng về căn bản vẫn là quốc gia độc tài. Mọi sinh hoạt căn bản của người dân như tự do báo chí, tự do hội họp, tự do lập hội, tự do tư tuởng, tự do bầu cử và ứng cử… đều bị đảng Cộng sản Việt Nam khước từ, thay vào đó là sự kiểm soát và khống chế toàn diện của đảng và nhà nước.
Vì không chấp nhận tình trạng cai trị hà khắc và tước đoạt mọi quyền căn bản của con người, dân tộc Việt Nam đã đứng lên đấu tranh. Đây là cuộc đấu tranh của tập thể nhân dân bị trị vùng lên chống lại một thiểu số thống trị là đảng Cộng sản Việt Nam, nên nó có chính nghĩa vì đáp ứng lòng mong đợi của toàn thể nhân dân Việt Nam ở trong và ngoài Việt Nam. Đây không phải là một cuộc chiến tranh vì khi nói đến chiến tranh tức là nói đến hai lực lượng đối đầu với súng ống, đại pháo và xe tăng. Trong khi đó, cuộc đấu tranh để chấm dứt ách độc tài Cộng sản Việt Nam hoàn toàn không dựa vào súng ống, đại pháo mà dựa vào lòng căn phẫn của người dân đối với chế độ Hà Nội. Nếu sức mạnh của chiến tranh đến từ nòng súng thì sức mạnh của cuộc đấu tranh cho tự do dân chủ của người Việt Nam hiện nay đến từ lòng căm phẫn độc tài và ý chí xây dựng tự do của toàn thể dân tộc. Vì thế nền tảng của công cuộc đấu tranh hiện nay chính là cuộc vận động dân chủ, dưới hình thái của đấu tranh bất bạo động.
Những cuộc biểu tình khiếu kiện đòi trả lại ruộng đất của dân oan tại các tỉnh miền Bắc và miền Nam, đặc biệt là cuộc biểu tình liên tục trong 27 ngày của dân oan thuộc 18 tỉnh miền Nam kéo dài từ ngày 22 tháng 6 đến 18 tháng 7 năm 2007, trước văn phòng II quốc hội Cộng sản Việt Nam tại Sài gòn là một hình thái của đấu tranh bất bạo động và đang làm cho lãnh đạo Hà Nội lúng túng giải quyết. Hàng trăm cuộc đình công của công nhân đòi tăng lương, đòi cải thiện cuộc sống tại các xí nghiệp liên doanh và quốc doanh, kéo dài từ cuối năm 2005 cho đến ngay hôm nay cũng là một dạng của đấu tranh bất bạo động, tạo áp lực buộc lãnh đạo Hà Nội phải thay đổi các chính sách về dân sinh. Những cuộc biểu tình này tuy không trực tiếp tạo ra những thay đổi chính trị nhưng góp phần làm suy yếu tiềm lực thống trị của đảng Cộng sản Việt Nam, hỗ trợ cho những lực lượng đối kháng liên kết với nhau, làm bùng phát phong trào dân chủ, tạo thế đối trọng với đảng Cộng sản Việt Nam trong tiến trình đấu tranh giành lại tự do dân chủ cho dân tộc Việt Nam.
Do đó cuộc vận động dân chủ tại Việt Nam không đi ra ngoài khuôn khổ của sự tập hợp giữa các lực lượng đấu tranh, nhằm tác động và điều hướng các thành phần nông dân, công nhân, sinh viên, phụ nữ, văn nghệ sĩ…. cùng đứng lên đấu tranh và kiên quyết đòi đảng Cộng sản Việt Nam phải thực thi những quyền căn bản của con người trên một đất nước thật sự tự do, dân chủ.
Lý Thái Hùng
