Ngay sau khi Hội nghị lần thứ 13 của Trung ương đảng Cộng sản Việt Nam bế mạc hôm 18 tháng 1 năm 2006, ổ tham nhũng PMU 18 thuộc Bộ giao thông vận tải bùng nổ với con dê tế thần đầu tiên là Tổng giám đốc PMU 18 Bùi Tiến Dũng bị tố cáo là đã chơi cá độ lên đến 7 triệu Mỹ Kim. Tin tức này không chỉ làm dư luận choáng váng về số tiền cá độ của một cán bộ hạng trung trong guồng máy đảng cộng sản mà là ai đã dám khui ra ổ tham nhũng vốn là vùng ’cấm kị’ của một số lãnh đạo chóp bu ở trong đảng. Theo tin tức, Bùi Tiến Dũng không chỉ chơi cá độ với hàng tỷ đồng kéo dài từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2005, với nhiều đường dây khác nhau mà còn bị tố cáo là đã đem 32 chiếc xe hơi của dự án PMU18 cho các cơ quan khác tha hồ sử dụng. Lúc đầu, công an chỉ tập trung điều tra Bùi Tiến Dũng và một số đường dây đánh bạc của Dũng chưa đụng nhiều đến các cơ quan khác trực thuộc Bộ giao thông vận tải.
Khi Cộng sản Việt Nam chuẩn bị tổ chức Hội nghị lần thứ 14 của Trung Ương đảng vào giữa tháng 3 năm 2006, mũi dùi điều tra bắt đầu nhắm tới các quan chức cao cấp trong Bộ giao thông vận tải và một số cơ quan liên hệ. Tính cho đến nay, bốn cán bộ cao cấp của Bộ giao thông vận tải bị điều tra là Nguyễn Việt Tiến (Thứ trưởng vừa mới bị cách chức), Bùi Tiến Dũng (Tổng giám đốc PMU 18), Nguyễn Việt Bắc (Phó tổng giám đốc Tổng công ty đường cao tốc), Phạm Tiến Dũng (Trưởng phòng kinh tế kế hoạch của PMU 18). PMU 18 gọi tắt của Ban quản lý dự án 18 của Bộ giao thông vận tải được thành lập vào năm 1993 (Bộ đã lập ra ba ban quản lý lấy tên là PMU 1, 18 và 5 riêng PMU 18 là được ưu đãi nhất). Lúc đó Nguyễn Viết Tiến đang là Vụ trưởng vụ kế hoạch đầu tư được đưa lên làm tổng giám đốc và đã kéo Bùi Tiến Dũng về là chánh văn phòng từ một chuyên viên chạy giấy của Bộ. Năm 1998 khi Nguyễn Việt Tiến được đưa lên làm Thứ trưởng thì Bùi Tiến Dũng được đưa lên làm Quyền Tổng giám đốc PMU 18 và từ năm 2003 thì được nâng lên hàng Tổng giám đốc. Từ năm 1996 đến nay, PMU 18 đã thực hiện 15 dự án xây dựng bằng vốn đầu tư nước ngoài với tổng số tiền lên đến 29 ngàn 600 tỷ đồng. Ngoài ra còn có 5 dự án đầu tư trong nước với tổng số vớn lên trên 32 ngàn 800 tỷ đồng. PMU 18 đã ký tới 5,951 hợp đồng các loại.
Nắm trong tay những dự án xây cất lớn với số tiền bạc tỷ, Bùi Tiến Dũng chỉ là con cờ của một số thế lực đen đứng ở đàng sau để bòn rút tiền bạc từ những ngân khoản vay mượn của các quốc gia ODA. Theo các điều tra thì những dự án của PMU 18 đều làm không đúng tiểu chuẩn quy định và gây thất thoát hàng tỷ đồng. Ví dự dự án nâng cấp quốc lộ 18 đoạn Nội Bài – Bắc Ninh dài 34 cây số đã khai thâm thủng 49 tỷ đồng. Dự án cải tạo đoạn đường Bắc Ninh – Chí Linh, tự ý thay đổi từ cát vàng thành cát đen, để bỏ túi riêng 10 tỷ đồng. Dự án xây cầu Phả Lại đã khai bị bù lỗ 10 tỷ đồng vì công trình tiến hành chậm. PMU 18 còn đặt mua hàng trăm xe hơi đủ loại để gọi là dùng di chuyển cho các dự án nhưng trong thực tế thì lại mang những xe này cho các ’đối tác’ riêng của Bùi Tiến Dũng mượn hay thuê .. Nói chung, trong hơn 10 năm qua, ban quản lý dự án PMU 18 đã ’ăn cắp’ hàng trăm tỷ đồng từ các vốn vay mượn từ bên ngoài. Nếu so về con số bị tham ô thì đây là vụ án lớn nhất từ xưa đến nay. Lớn hơn các vụ án tham ô ở Tổng Cục Dầu Khí, Bộ Nông Nghiệp v.v… đã từng bị khui trước đây. Câu hỏi được đặt ra là tại sao vụ án PMU 18 bị khui ra trong lúc này?
Nếu vụ PMU 18 không bị nổ ra trong lúc này, chắc chắn là Thứ trưởng Nguyễn Việt Tiến, Tổng giám đốc PMU 18 Bùi Tiến Dũng đã nằm trong danh sách đề cử vào ban chấp hành Trung ương đảng khóa X. Như vậy, vụ án PMU 18 bị nổ ra không phải là kế hoạch chống tham nhũng của đảng Cộng sản Việt Nam mà chỉ là sự xung đột quyền lực giữa các phe nhóm để loại bỏ nhau trong việc giành ghế trong trung ương đảng. Nói cách khác, vụ án PMU 18 bị khui ra vào lúc này là thủ đoạn sát phạt nhau giữa các phe đang tranh nhau vào ban chấp hành trung ương đảng khóa X.
Khi bị công an chấn vất, Thứ trưởng Nguyễn Việt Tiến đã cho rằng tuy Bùi Tiến Dũng là đàn em, nhưng việc bổ nhiệm Dũng làm Tổng giám đốc PMU 18 là do Bộ trưởng Lê Ngọc Hoàn ký quyết định từ năm 1998 và Bộ trưởng Đào Đình Binh ký bổ nhiệm lại từ năm 2003 chứ chính Tiến không liên hệ. Ngoài ra, Nguyễn Việt Tiến còn nói rằng y không được phân công phụ trách PMU 18 cũng như mọi quyết định về phân phối dự án cho các ban quản lý đều do Bộ trưởng Giao thông vận tải quyết định. Cách trả lời của Tiến cho thấy là y thị đang đổ lỗi cho cựu bộ trưởng Lê Ngọc Hoàn và bộ trưởng Đào Đình Binh. Cả hai người này đang là ủy viên trung ương đảng.
Chính sự bùng nỗ vụ án PMU 18, đã làm ảnh hưởng lớn trong nội bộ Trung ương đảng ngay vào thời điểm tuyển chọn nhân sự nên Trung ương đảng đã phải họp liên tục. Người ta chưa biết rõ kết luận của Trung ương về ban chấp hàng trung ương khóa X nhưng qua dự kiến của ban bí thư thì đảng Cộng sản Việt Nam sẽ họp thêm phiên 15 vào ngày 10 tháng 4 tới để chung quyết danh sách tân ứng viên Trung ương đảng. Lần này, Cộng sản Việt Nam không tổ chức đại hội trù bị mà tổ chức lễ khai mạc đại hội X ngay vào ngày 17 tháng 4 nên vấn đề nhân sự phải lấy quyết định trong Hội nghị lần thứ 15 vào ngày 10 tháng 4. Điều này cho thấy là Hội nghị 15 sẽ rất gay cấn vì các phe nhóm sẽ dựa vào vụ án PMU 18 để sát phạt nhau. Nhất là những phe chưa liên hệ với Bộ giao thông vận tải trước đây sẽ nhảy vào loại thành phần cũ để giành lấy ghế ’quản lý’, vì đây là cửa ngỏ tham ô lớn nhất, thông qua các dụ án đầu tư hay vay mượn từ những quỹ ODA của các quốc gia phương Tây.
Tóm lại, vụ án PMU 18 bị khui ra với những tiết lộ trên báo chí Cộng sản Việt Nam cho thấy là với những việc làm tày trời của một vài nhân sự như Nguyễn Việt Tiến, Bùi Tiến Dũng biển thủ hàng trăm tỷ đồng, được che giấu tài tình trong hơn 10 năm qua, chắc chắn phải có một tập đoàn lớn ở phía sau. Sự phanh phui về PMU 18 còn cho chúng ta thấy là lãnh đạo Cộng sản Việt Nam đã vay mượn tiền từ các quốc gia – trên bề mặt gọi là đầu tư phát triển – nhưng đã không hề quản lý chặt chẽ và thả nổi cho các phe liên hệ bòn rút làm của riêng. Hậu quả là dân tộc Việt Nam sẽ phải gánh những món nợ nói trên trong tương lai. Đây là điều đã xác định cho chúng ta thấy lý do chính đáng vì sao Cộng đồng người Việt tỵ nạn tại hải ngoại phải ngăn chận và chống lại các chuyến đi vay mượn tiền của đảng và nhà nước cộng sản Việt Nam.
Lý Thái Hùng
29 tháng 3, 2006
