Westminster – Hôm 11 tháng 5, tại Little Saigon có buổi họp báo đặc biệt của dân biểu Alan Lowenthal vừa trở lại Hoa Kỳ, sau chuyến đi Việt Nam và Hồng Kông. Phái đoàn Quốc hội Hoa Kỳ gồm có dân biểu Matt Salmon – chủ tịch Phân ban Á Châu Thái Bình Dương thuộc Uỷ Ban Đối Ngoại Hạ Viện, dân biểu Tom Emmer, dân biểu Alan Lowenthal và cùng nhiều nhân viên tháp tùng. Một trong những lý do quan trọng trong chuyến đi này là hiện nay nhà nước cộng sản Việt Nam đang muốn gia nhập quy chế Thương Mại Xuyên Thái Bình Dương (TPP) nhưng trong tháng tới Quốc Hội Hoa Kỳ sẽ phải duyệt xét một dự luật khác là Quyền thúc đẩy thương mại (TPA) trước khi xem xét việc 12 nước trong đó có Việt Nam trở thành thành viên của TPP.
Trưởng phái đoàn ông Salmon và Dân biểu Emmer ủng hộ cho Việt Nam gia nhập TPP nhưng sẽ không thông qua được Quốc Hội Hoa Kỳ nếu vấn đề Nhân quyền tại Việt Nam không được cải thiện. Riêng ông Lowenthal nhận thấy trong hàng ngũ lãnh đạo có nhiều thành phần mong muốn được gia nhập TPP vì không muốn chịu sự ảnh hưởng của Trung Cộng, họ mong muốn tiếp cận Hoa Kỳ để cân bằng lại sự ảnh hưởng này.
Trong buổi gặp gỡ các viên chức cấp cao cộng sản Việt Nam, ông Lowenthal nhấn mạnh với các giới chức Việt Nam là Việt Nam cần phải ghi nhận những sự hy sinh của thuyền nhân Việt Nam, phải trùng tu nghĩa trang Quân đội Biên Hòa nơi chôn cất hơn 16,000 tử sĩ miền Nam Việt Nam, tôn trọng quyền tự do tôn giáo, tự do báo chí, công nhận công đoàn độc lập, đòi hỏi có sự xuất hiện các văn phẩm hải ngoại và trả tự do cho tất cả các tù nhân lương tâm hiện đang bị giam cầm. Đây là những điều kiện được ông đưa ra, trước khi ủng hộ cho Việt Nam gia nhập quy chế TPP. Ông cho rằng, đây là thời điểm quan trọng để phái đoàn Hoa Kỳ có mặt tại Việt Nam vì trong giới lãnh đạo Việt Nam hiện nay có 2 xu hướng khác nhau. Một xu hướng bảo thủ thân Trung Cộng và một xu hướng muốn gần gũi với Hoa Kỳ; và vì vậy họ phải có quyết định nhanh chóng. Theo ông Lowenthal, nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam không thể thay đổi tức thì nhưng họ đã tạo điều kiện dễ dàng cho phái đoàn Hoa Kỳ tới thăm những cựu tù nhân lương tâm, những nhà bất đồng chính kiến và những nơi nào phái đoàn muốn ghé thăm. Đây là một việc làm chưa bao giờ xảy ra từ trước tới nay của nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam.
Trong chuyến đi này, phái đoàn đã ghé thăm nhà thờ Chính tòa Đức Bà tại Sài Gòn, viếng thăm Đức Tăng Thống Thích Quảng Độ tại Thanh Minh Thiền Viện, Thạc sĩ Nguyễn Tiến Trung, người mà ông Lowenthal đã nhận đỡ đầu. Sau đó phái đoàn đến viếng thăm nghĩa trang Quân đội Biên Hòa. Đây là những buổi gặp gỡ quan trọng vì ông Lowenthal muốn cho các dân biểu khác đi cùng nghe thấy được ở Việt Nam không có tự do tôn giáo, không có nhân quyền, để làm áp lực lên nhà cầm quyền phải có những bước cải tiến về nhân quyền. Ngoài ra ông cũng đã gặp những doanh nghiệp như Nike, yêu cầu các thương gia đang làm ăn tại Việt Nam cũng phải góp tiếng nói tranh đấu cho nhân quyền tại Việt Nam và kêu gọi Việt Nam cần phải công nhận các công đoàn độc lập không phải chịu sự kiểm soát của chính phủ. Ông Lowenthal cũng nhắc đến buổi gặp thân mật với Luật sư Nguyễn Văn Đài, người bị 4 năm tù giam và vừa xong quản chế tại gia. Tuy bị quản chế nhưng Luật sư vẫn tiếp tục hoạt động lên tiếng vì dân chủ nhân quyền tại Việt Nam và đây cũng là lần đầu tiên Luật sư Đài được tự do đi gặp phái đoàn Hoa Kỳ.
Ngay sau đó phái đoàn ra Hà Nội và gặp những viên chức lãnh đạo Hà Nội như Tổng bí thư cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng, đại diện Quốc hội Việt Nam cùng nhiều viên chức cấp cao khác. Dân biểu Lowenthal cũng bày tỏ quan điểm không ủng hộ Việt Nam gia nhập TPP và đòi hỏi nhà cầm quyền Việt Nam phải có một số hành động cải thiện cụ thể vừa kể trên. Dân biểu Lowenthal cũng thẳng thắn đặt vấn để thả các tù nhân lương tâm, nhưng đại diện Quốc hội cộng sản Việt Nam đáp lại rằng: “Việt Nam không có tù nhân lương tâm, chỉ có tù nhân phạm pháp luật nhưng có thể những điều pháp luật cần có sự thay đổi”. Sau buổi họp mặt, một viên chức đã bày tỏ quan niệm với Dân biểu rằng: “Chính phủ Việt Nam cần phải có sự thay đổi để có thể đi đến hòa giải dân tộc”.
Ngoài ra, khi về lại Hoa Kỳ, Dân biểu Lowenthal dự định tổ chức những buổi điều trần về tình hình Việt Nam, đồng thời ông sẽ gởi một lá thư tới Đại Sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam danh sách những tù nhân lương tâm mà nhà cầm quyền phải phóng thích.
Đại sứ Hoa Kỳ Ted Osius đã chính thức nhận lời mời của Dân biểu Lowenthal tới thăm Little Saigon để gặp gỡ Cộng đồng Việt Nam, cùng lắng nghe và trao đổi những gì Đại Sứ có thể làm để thúc đẩy chính phủ Việt Nam cải thiện về nhân quyền.
Cuối cùng Dân Biểu Alan Lowenthal đã trả lời nhiều câu hỏi của các vị đại diện và các nhà báo. Nhà báo tự do Điếu Cày Nguyễn Văn Hải yêu cầu ông Lowenthal trình bày lên Quốc Hội Hoa Kỳ trong việc xem xét Việt Nam gia nhập TPP, kêu gọi Việt Nam phải tôn trọng những công ước mà Việt Nam đã tham gia ký kết như tự do báo chí, quyền lập công đoàn độc lập. Đồng thời blogger Điếu Cày cũng đưa hình ảnh nhà đấu tranh dân chủ Nguyễn Chí Tuyến vừa bi an ninh giả dạng côn đồ đánh đập dã man ngay sau khi phái đoàn Hoa Kỳ vừa rời Việt Nam.
