13 tháng Mười, 2026
Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền (The Observatory for the Protection of Human Rights Defenders), một chương trình hợp tác giữa Tổ chức Thế giới Chống Tra tấn (OMCT) và Liên đoàn Quốc tế Nhân quyền (FIDH), kêu gọi quý vị khẩn cấp can thiệp vào tình hình sau đây tại Việt Nam và Campuchia.
Thông tin về vụ việc
Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền đã nhận được thông tin về vụ mất tích cưỡng bức tại Campuchia của ông Nguyễn Đức Thuận, ông Trần Hiệp và ông Thái Công Trường Sơn, cùng việc ba người sau đó bị giam giữ tùy tiện và truy tố tại Việt Nam với các cáo buộc liên quan đến khủng bố.
Ông Nguyễn Đức Thuận là một nhà bảo vệ nhân quyền mang hai quốc tịch Việt Nam và Na Uy, sinh sống tại Oslo, tích cực vận động trả tự do cho các tù nhân chính trị và bảo vệ quyền tự do tôn giáo và tín ngưỡng tại Việt Nam.
Ông Trần Hiệp, còn được biết đến với tên Hồ Phạm Hiệp Huy, là một nhà bảo vệ nhân quyền mang hai quốc tịch Việt Nam và Úc, sinh sống tại Melbourne, được biết đến qua các hoạt động chống nạn buôn người.
Ngày 28/9/2026, Bộ Công an Việt Nam thông báo rằng ông Nguyễn Đức Thuận, ông Trần Hiệp và người thứ ba là ông Thái Công Trường Sơn, một công dân Việt Nam, đã bị bắt vào lúc 21 giờ 50 phút ngày 18/9/2026 tại cửa khẩu Mỹ Quý Tây, tỉnh Tây Ninh, Việt Nam.
Bộ Công an cáo buộc ba người đã nhập cảnh trái phép từ Campuchia vào Việt Nam bằng giấy tờ giả nhằm thực hiện các hoạt động “khủng bố.”
Theo Bộ Công an, ông Nguyễn Đức Thuận, ông Trần Hiệp và ông Thái Công Trường Sơn đã “thú nhận” là thành viên của Việt Tân, một chính đảng vận động dân chủ mà chính quyền Việt Nam đã đưa vào danh sách “tổ chức khủng bố” từ năm 2016.
Cùng ngày, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã phê chuẩn quyết định khởi tố và tạm giam ba người.
Họ bị truy tố về tội “khủng bố” theo Khoản 2 Điều 299 Bộ luật Hình sự, với khung hình phạt từ 5 đến 15 năm tù, và tội “làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức” theo Khoản 2 Điều 341, với khung hình phạt từ 2 đến 5 năm tù.
Theo thông tin thu thập được từ các Đại sứ quán Na Uy và Úc, các nhà bảo vệ nhân quyền hiện đang bị giam giữ tại Trại giam Chí Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh.
Ngày 15/9/2026, ông Nguyễn Đức Thuận và ông Trần Hiệp đã đi từ Bangkok, Thái Lan, đến Phnom Penh, Campuchia, để gặp gỡ các nhà hoạt động nhân quyền Việt Nam.
Theo kế hoạch, hai ông sẽ trở lại Bangkok vào ngày 19/9/2026.
Lần liên lạc cuối cùng được ghi nhận diễn ra vào sáng ngày 18/9/2026, khi hai ông đang ở huyện Kaoh Andaet, tỉnh Takeo, gần biên giới phía Nam Campuchia giáp Việt Nam.
Kể từ đó, gia đình và các đồng nghiệp hoàn toàn mất liên lạc với hai ông. Số phận và nơi ở của họ không được xác định trong suốt 10 ngày.
Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền lưu ý rằng huyện Kaoh Andaet, nơi cuối cùng xác định được sự hiện diện của ông Nguyễn Đức Thuận và ông Trần Hiệp, nằm cách cửa khẩu Mỹ Quý Tây hơn 250 km, thuộc một khu vực khác trên tuyến biên giới Campuchia – Việt Nam.
Sự bất nhất này làm dấy lên những nghi vấn nghiêm trọng về các thông tin chính thức do chính quyền Campuchia và Việt Nam đưa ra, đồng thời gây lo ngại sâu sắc rằng hai nhà bảo vệ nhân quyền đã bị bắt cóc trên lãnh thổ Campuchia và cưỡng ép đưa sang Việt Nam mà không thông qua bất kỳ thủ tục pháp lý nào.
Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền nhấn mạnh rằng việc tước đoạt tự do của ông Nguyễn Đức Thuận, ông Trần Hiệp và ông Thái Công Trường Sơn, sau đó chính quyền Việt Nam không thừa nhận việc giam giữ hoặc không công bố số phận và nơi giam giữ của họ trong suốt 10 ngày, khiến họ bị đặt ngoài sự bảo vệ của pháp luật, cấu thành hành vi cưỡng bức mất tích theo luật pháp quốc tế.
Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền cũng nhắc lại rằng Campuchia, với tư cách là quốc gia thành viên Công Ước Quốc tế Bảo Vệ Mọi Người Khỏi Bị Cưỡng Bức Mất Tích, có nghĩa vụ điều tra mọi vụ mất tích xảy ra trên lãnh thổ của mình.
Campuchia cũng bị nghiêm cấm chuyển giao bất kỳ người nào sang một quốc gia khác nếu có căn cứ đáng kể để tin rằng người đó có nguy cơ bị cưỡng bức mất tích hoặc tra tấn.
Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền bày tỏ quan ngại sâu sắc rằng những lời được cho là “thú nhận” của ông Nguyễn Đức Thuận, ông Trần Hiệp và ông Thái Công Trường Sơn có thể đã được đưa ra trong thời gian họ bị giam giữ biệt lập, không được tiếp xúc với luật sư, gia đình hoặc đại diện lãnh sự.
Tình trạng này khiến họ đối diện với nguy cơ cao bị tra tấn và các hình thức đối xử tàn ác khác.
Điều này càng đáng lo ngại khi việc sử dụng tra tấn và ngược đãi nhằm ép cung các nhà hoạt động nhân quyền và những người bất đồng chính kiến tại Việt Nam đã nhiều lần được các tổ chức xã hội dân sự ghi nhận và các cơ chế nhân quyền Liên Hiệp Quốc lên án.
Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền nhắc lại rằng, theo Điều 15 Công ước Liên Hiệp Quốc Chống Tra Tấn, được Việt Nam phê chuẩn năm 2015, bất kỳ lời khai nào được xác định là kết quả của tra tấn đều không được sử dụng làm chứng cứ trong bất kỳ thủ tục tố tụng nào.
Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình trạng sức khỏe của ông Nguyễn Đức Thuận, người cần sử dụng insulin hằng ngày, đồng thời nhấn mạnh sự cấp thiết phải bảo đảm ông được chăm sóc y tế phù hợp, kịp thời và không bị cản trở dưới bất kỳ hình thức nào.
Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền quan ngại sâu sắc vụ cưỡng bức mất tích và giam giữ tùy tiện đối với ông Nguyễn Đức Thuận, ông Trần Hiệp và ông Thái Công Trường Sơn dường như là một phần trong mô thức đàn áp xuyên quốc gia có hệ thống và trên quy mô rộng lớn được thực hiện bởi chính quyền Việt Nam nhằm bịt miệng và trừng phạt các nhà hoạt động nhân quyền cùng những người bất đồng chính kiến ở nước ngoài vì các hoạt động nhân quyền chính đáng của họ.
Những hành vi này bao gồm bắt cóc, cưỡng ép hồi hương, đe dọa và lạm dụng các thủ tục dẫn độ, thường được thực hiện với sự hợp tác hoặc làm ngơ của chính quyền các quốc gia láng giềng, và nhiều khi dưới danh nghĩa thực thi luật chống khủng bố.
Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền nhắc lại trường hợp ông Y Quynh Bdap, một nhà hoạt động nhân quyền người Thượng, bị kết án vắng mặt 10 năm tù về tội “khủng bố” tại Việt Nam vào tháng 1/2024 và bị dẫn độ từ Thái Lan về Việt Nam ngày 28/11/2025, bất chấp những nguy cơ nghiêm trọng về tra tấn, ngược đãi và cưỡng bức mất tích mà ông phải đối diện.
Những trường hợp tiêu biểu khác bao gồm blogger Đường Văn Thái, bị bắt cóc tại Thái Lan vào tháng 4/2023 và sau đó bị kết án 12 năm tù tại Việt Nam, cùng nhà báo Trương Duy Nhất, bị bắt cóc tại Bangkok vào tháng 1/2019 và bị kết án 10 năm tù.
Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền cũng nhắc lại rằng các cơ chế nhân quyền của Liên Hiệp Quốc đã nhiều lần bày tỏ quan ngại về những hành vi này.
Tháng 7/2025, Ủy ban Nhân quyền Liên Hiệp Quốc (UN Human Rights Committe) bày tỏ lo ngại trước các cáo buộc về những vụ cưỡng bức mất tích ngoài lãnh thổ và các hình thức đàn áp xuyên quốc gia khác do các quan chức Việt Nam thực hiện, cũng như việc sử dụng các thủ tục dẫn độ mang động cơ chính trị và luật chống khủng bố nhằm nhắm vào những tiếng nói bất đồng.
Trong các văn bản trao đổi chung được công bố vào tháng 11/2025, trong đó có những văn bản gửi đến Việt Nam và Campuchia, các Thủ tục Đặc biệt của Liên Hiệp Quốc đã cảnh báo về sự gia tăng các vụ vi phạm nhân quyền mang tính xuyên quốc gia tại Đông Nam Á.
Các chuyên gia cũng nhắc lại rằng các quốc gia có nghĩa vụ ngăn chặn những hành vi vi phạm do quốc gia nước ngoài thực hiện trên lãnh thổ của mình.
Vì vậy, Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền kêu gọi chính quyền Campuchia làm rõ hoàn cảnh ba nhà bảo vệ nhân quyền rời khỏi lãnh thổ Campuchia, đồng thời điều tra và truy tố bất kỳ quan chức Campuchia nào có liên quan hoặc làm ngơ trước việc bắt cóc và chuyển giao họ.
Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền cực lực lên án việc cưỡng bức mất tích, giam giữ tùy tiện và sách nhiễu bằng các biện pháp tư pháp đối với ông Nguyễn Đức Thuận, ông Trần Hiệp và ông Thái Công Trường Sơn.
Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền lên án việc lạm dụng luật chống khủng bố để hình sự hóa các nhà bảo vệ nhân quyền, cũng như tình trạng đàn áp xuyên quốc gia nhằm vào các nhà bảo vệ nhân quyền Việt Nam ở nước ngoài.
Tổ chức Quan Sát kêu gọi chính quyền Việt Nam trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho ông Nguyễn Đức Thuận, ông Trần Hiệp và ông Thái Công Trường Sơn, đồng thời hủy bỏ mọi cáo buộc đối với họ.
Cuối cùng, Tổ chức Quan Sát Nhằm Bảo Vệ Các Nhà Hoạt Động Nhân Quyền thúc giục chính phủ Na Uy và Úc sử dụng mọi biện pháp ngoại giao trong khả năng để bảo đảm ba người được trả tự do và được tiếp xúc với đại diện lãnh sự.
Cùng hành động nêu yêu cầu
Xin quý vị gửi thư đến chính quyền Việt Nam, yêu cầu:
– Bảo đảm trong mọi hoàn cảnh sự toàn vẹn về thể chất và sức khỏe tinh thần của ông Nguyễn Đức Thuận, ông Trần Hiệp, ông Thái Công Trường Sơn, cũng như của tất cả các nhà bảo vệ nhân quyền tại Việt Nam. Đặc biệt, phải bảo đảm ông Nguyễn Đức Thuận được chăm sóc y tế phù hợp, kịp thời và không bị cản trở dưới bất kỳ hình thức nào;
– Trả tự do ngay lập tức cho ông Nguyễn Đức Thuận, ông Trần Hiệp và ông Thái Công Trường Sơn; hủy bỏ mọi cáo buộc đối với họ và chấm dứt mọi hành vi sách nhiễu, kể cả thông qua hệ thống tư pháp, nhằm vào tất cả các nhà bảo vệ nhân quyền;
– Cho phép ông Nguyễn Đức Thuận, ông Trần Hiệp và ông Thái Công Trường Sơn được tiếp xúc ngay lập tức, thường xuyên và không bị hạn chế với luật sư do họ lựa chọn và gia đình. Đồng thời, bảo đảm ông Nguyễn Đức Thuận và ông Trần Hiệp được tiếp xúc với đại diện lãnh sự của Na Uy và Úc;
– Tiến hành ngay một cuộc điều tra toàn diện, khách quan và minh bạch về hoàn cảnh ba người bị tước đoạt tự do, cũng như mọi cáo buộc liên quan đến tra tấn hoặc ngược đãi. Cuộc điều tra phải xác định tất cả những người chịu trách nhiệm, đưa họ ra trước công lý và bảo đảm không sử dụng bất kỳ lời khai nào có được thông qua tra tấn hoặc cưỡng ép làm chứng cứ trong các thủ tục tố tụng;
– Chấm dứt mọi hành vi đàn áp xuyên quốc gia nhằm vào các nhà hoạt động nhân quyền Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời không sử dụng luật chống khủng bố để hình sự hóa các hoạt động nhân quyền chính đáng của họ.
Xin quý vị cũng gửi thư đến chính quyền Campuchia, yêu cầu:
– Tiến hành ngay một cuộc điều tra toàn diện, khách quan và minh bạch về vụ bắt cóc ông Nguyễn Đức Thuận, ông Trần Hiệp và ông Thái Công Trường Sơn trên lãnh thổ Campuchia và việc đưa họ sang Việt Nam, bao gồm việc làm rõ mọi sự tham gia hoặc làm ngơ của các quan chức Campuchia, đồng thời công khai kết quả điều tra;
– Tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ theo Công ước Quốc tế về Bảo vệ Tất cả Mọi người khỏi Bị Cưỡng bức Mất tích và Công ước Liên Hiệp Quốc Chống Tra Tấn, bao gồm nguyên tắc tuyệt đối không trao trả (non-refoulement), theo đó không được chuyển giao bất kỳ người nào đến nơi họ có nguy cơ bị tra tấn hoặc chịu những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng khác;
– Không hợp tác với các cơ quan chức năng nước ngoài trong bất kỳ hoạt động nào có thể dẫn đến việc cưỡng bức mất tích, giam giữ tùy tiện hoặc cưỡng ép hồi hương các nhà bảo vệ nhân quyền; đồng thời bảo đảm rằng những người bảo vệ nhân quyền trên lãnh thổ Campuchia, bao gồm công dân nước ngoài và người tị nạn, có thể thực hiện các hoạt động của mình một cách an toàn.
Địa chỉ
Việt Nam:
• Mr. Le Minh Hung, Prime Minister of Vietnam; Email: thongtinchinhphu@chinhphu.vn; X: @VNGovtPortal
• Mr. Le Hoai Trung, Minister of Foreign Affairs of Vietnam; Email: banbientap@mofa.gov.vn; X: @MOFAVietNam
• Mr. Luong Tam Quang, Minister of Public Security; Email: vanphongbo@mps.gov.vn
• Mr. Nguyen Tien Hai, Minister of Home Affairs of Vietnam; Email: CongTTDT@moha.gov.vn
• Mr. Hoang Thanh Tung, Minister of Justice of Vietnam; Email: banbientap@moj.gov.vn
• Mr. Dang Xuan Phong, Minister, Chairman of the Office of the Government of Vietnam (OOG); Email: thongtinchinhphu@chinhphu.vn
• H.E. Mr. Mai Phan Dung, Ambassador, Permanent Mission of Vietnam to the United Nations in Geneva, Switzerland; Email: geneva@mofa.gov.vn
• Embassy of Vietnam in Brussels, Belgium; Email: vnemb.brussels@skynet.be
Campuchia:
• Mr. Hun Manet, Prime Minister of the Kingdom of Cambodia. Email: leewood_phu@nida.gov.kh / cppparty@gmail.com
• Mr. Sar Sokha, Minister of Interior of the Kingdom of Cambodia. Email: moi@cambodia.gov.kh
• Mr. Koeut Rith, Minister of Justice of the Kingdom of Cambodia. Email: moj@cambodia.gov.kh
• Mr. Prak Sokhonn, Minister of Foreign Affairs and International Cooperation of the Kingdom of Cambodia. Email: mfaicasean@mfaic.gov.kh
• Mr. Saing Vannak, President of the Bar Association the Cambodian Bar Association. Email: info@bakc.org.kh
• H.E. Mr. Ke Sovann, Ambassador, Permanent Mission of the Kingdom of Cambodia to the United Nations in Geneva, Switzerland. Email: camemb.gva@mfaic.gov.kh
—
