Ông Boris Yeltsine, vị tổng thống dân cử đầu tiên của lịch sử nước Nga từ hàng nghìn năm nay, vừa mới qua đời vì bệnh tim, ngày 23/4/2007, hưởng thọ 76 thuổi. Hình ảnh ông Boris Yeltsine để lại cho hậu thế là hình ảnh ông hiên ngang đứng trên chiếc xe tăng trước tòa Nhà Trắng, trụ sở của Xô Viết Tối Cao tại Mạc Tư Khoa, ngày 19/8/1991, hiệu triệu nhân dân và cả quân đảo chánh đang dùng xe tăng, thiết giáp bao vây Nhà Quốc Hội.
Theo dõi phản ứng của chính giới ngay tại nước Nga hay trên thế giới, dù là bạn bè hay là đối thủ, người ta có thể ghi nhận được những lời phân ưu, thương tiếc và ca ngợi ông Boris Yeltsine. Cựu tổng thống Liên Xô Mikhail Gorbachev, đối thủ trước đây của ông và đã bị ông hạ bệ, tuyên bố: “Tôi gửi những lời phân ưu sâu đậm nhất đến gia đình một nhân vật đã mang nặng trên vai nhiều công lao đối với đất nước cũng như nhiều sai lầm…”. Tổng thống kế vị ông là ông Vladimir Putin đã quyết định dành một ngày quốc tang cho vị tổng thống đầu tiên của nước Nga và đã phát biểu:
“Cựu Tổng thống Boris Yeltsin đã giúp cho một nước Nga dân chủ mới ra đời, một Nhà Nước tự do mở cửa với thế giới, một Nhà Nước mà quyền lực thực sự thuộc về nhân dân…”. Tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush đã nhận định: “Tổng thống Yeltsine là một khuôn mặt lịch sử đã phục vụ đất nước ông trong thời điểm có những thay đổi lớn. Ông đã đóng vai trò then chốt trong việc giải thể Liên Bang Xô Viết, giúp đặt những nền móng vững chắc cho tự do tại nước Nga và là vị tổng thống đầu tiên được tuyển cử một cách dân chủ trong lịch sử nước ông”. Tổng thống Pháp Jacques Chirac thì cho rằng: “thế giới sẽ ghi nhớ ông Boris Yeltsine, một người đã làm nên thắng lợi cho tự do và đưa nước Nga tiến lên con đường dân chủ”. Bà thủ tướng Cộng Hòa Liên Bang Đức, Angela Merkel phát biểu: “Ông Boris Yeltsine là một nhân vật vĩ đại trên chính trường quốc tế và nước Nga. Ông là một nhà đấu tranh dũng cảm cho tự do, dân chủ và thực sự là người bạn của nước Đức”. Ông José Manuel Barroso, Chỉ Tịch Ủy Ban Liên Hiệp Âu Châu khẳng định: “Lúc còn là tổng thống, ông Yeltsine đã phải đương đầu với nhiều thách thức và những khó khăn to lớn, nhưng ông đã kéo gần Đông, Tây lại với nhau và giúp thay thế tình trạng đối đầu bằng hợp tác”. Và còn nhiều điều tán tụng khác nữa.
Thực ra, thế giới chỉ bắt đầu biết đến ông Boris Yeltsine, vào những ngày từ 18/8 đến 21/8/1991, nhân âm mưu đảo chánh của các thành phần lãnh đạo cộng sản nhằm duy trì sự thống trị của đảng trên toàn Liên Bang Xô Viết. Cuộc đời của ông Boris Yeltsine đã được nhiều sách báo đề cập. Chỉ xin lược duyệt ra đây những biến cố chính để hiều biết thêm về con người của vị tổng thống đầu tiên của nước Nga. Ông sinh năm 1931, cha ông đã bị bắt vì can tội chống Liên Xô và bị cải tạo lao động nhiều năm. Được thả, ông cụ không có công ăn việc làm trong một thời gian. Gia đình gặp nhiều khó khăn. Tuy vậy, ông Yeltsine vẫn cố gắng học hành và đã tốt nghiệp trường đại học bách khoa Ural tại quê nhà năm 1955, ngành xây dựng. Ông gia nhập đảng cộng sản Liên Xô năm 1961 và bắt đầu phục vụ bộ máy đảng từ năm 1968. Phát biểu về thời gian theo đảng cộng sản, ông nói: “Tôi đã thực tâm tin tưởng vào những lý tưởng công bằng do đảng quảng bá. Lòng tin tưởng đó đã khiến tôi vào đảng. Tôi đã học tập cương lĩnh và các tài liệu của Marx, Engels và Lênin…”.
Ông đã kiên trì đi theo đảng và leo dần lên các nấc thang của đảng. Cuối năm 1985, ông được vào Bộ Chính trị, Bí thư ban chấp hành trung ương đảng, bí thư thứ nhất thành ủy Moscow. Ở cương vị này, ông sa thải nhiều cán bộ tham nhũng và chỉ trích lãnh đạo về sự chậm trễ cải cách. Vì thế ông rất được lòng dân chúng. Cũng chính vì vậy mà có sự bất đồng ý kiến giữa ông và Gorbachev. Năm 1989, ông được bầu vào Sô Viết Tối Cao và trở thành chủ tịch cơ quan lập pháp này. Ở thế đại biểu nhân dân, ông đã cùng Quốc Hội đấu tranh trực diện với đảng và Nhà Nước. Tháng 7/1990, ông tuyên bố ra khỏi đảng cộng sản Liên Xô.
Cuộc đảo chánh của tập đoàn lãnh đạo cộng sản Liên Xô thất bại. Ngày 25/8/1991, ông Yeltsine ra lệnh cấm đảng cộng sản Liên Xô hoạt động, đồng thời tịch thu tài sản của đảng. Đến ngày 6/11, lệnh cấm hoạt động đã trở thành lệnh giải thể đảng. Tháng 12/1991, ông cùng tổng thống tiểu bang Belarus và Ukraina ký thỏa ước chấm dứt sự hiện hữu của Liên Bang Xô Viết và thành lập Khối các quốc gia tự do. Ngày 24/12, tại Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc, nước Nga đã chính thức thay thế Liên Xô.
Cuộc đời con người đã can đảm đương đầu với một bộ máy khổng lồ và khủng khiếp của đảng và Nhà Nước cộng sản Liên Xô đã chấm dứt. Thế giới thán phục ông như một anh hùng. Nhưng chắc chắn, không một con người đơn độc nào có thể đương đầu nổi với một bạo quyền khét tiếng nhất lịch sử loài người. Sở dĩ ông thực hiện được việc giải thể đảng cộng sản Liên Xô, giải thế Liên Bang Xô Vìết là vì lòng dân muốn thế. Ông đã đứng về phía nhân dân, những người bị đàn áp. và ông đã thắng bạo quyền. Ông đã chứng minh được rằng, chính quyền thực sự thuộc về nhân dân không phải là chính quyền cộng sản. Chính một cựu đảng viên cộng sản, Tổng Thống Nga Vladimir Putin đã nói lên điều này. CSVN nên suy nghĩ về ông Boris Yeltsin, một người vì quyền lợi dân tộc đã rời đảng cộng sản trong lúc đang ở địa vị cao nhất, vì quyền lợi quốc gia mà giải tán đảng cộng sản Liên Xô, vì hòa bình thế giới mà giải thể Liên Bang Xô Viết. Đảng CSVN có người nào như ông Boris Yeltsine không?
