Cách đây trên ba năm, trước khi được nhận vào Tổ chức Thương Mại Thế Giới (WTO), chính quyền Bắc Kinh đã cam kết triệt để tuân theo điều lệ của WTO về Luật Bảo vệ Bản quyền, nghĩa là tích cực bài trừ nạn sản xuất hàng giả, nạn ăn cắp bản quyền, tác quyền, sản phẩm trí tuệ v.v… Thế nhưng, sau khi gia nhập WTO xong, các tệ nạn này không hề suy giảm mà ngược lại có chiều hướng gia tăng khiến cho các công ty sản xuất hàng danh tiếng của các nước khác, đặc biệt là Nhật Bản, phải lên tiếng kháng nghị. Trong cuộc họp tay đôi giữa hai nước Trung – Nhật vào đầu tuần lễ 7/2/2005, Tokyo đã đưa vấn đề này ra để yêu cầu Bắc Kinh giải quyết. Vì không thể nào chối cải những bằng chứng quá rõ ràng mà phía Nhật Bản đưa ra, chính quyền Bắc Kinh đành phải nhận và đổ hết tội cho các hãng tại Hồng Kông gây ra, rất khó mà ngăn chận được vì chế độ tư pháp tại Hồng Kông khác với Trung quốc do thể chế “Một quốc gia, Hai chế độ”.
Được biết những hãng có môn bài đăng ký tại Hồng Kông đã ăn cắp các nhãn hiệu nổi tiếng của nhiều xí nghiệp Nhật như Toshiba, Hitachi, Sanyo, Natsushita National.v.v… rồi đem sang Trung quốc đưa cho các hãng ở đó chế tạo. Theo lời giải thích của Bắc Kinh, không thể bắt những xưởng chế tạo tại lục địa về tội sản xuất đồ giả, vi phạm bản quyền, thương hiệu… vì những xưởng chế tạo đó chỉ đơn thuần nhận sản xuất theo đơn đặt hàng của một hãng nào đó ở Hồng Kông. Điều này làm cho chúng tôi (tức là chính quyền Bắc Kinh) đôi lúc tưởng rằng các hãng ở Hồng Kông đó đã ký hợp đồng làm ăn chung với công ty Nhật. Có những trường hợp phát giác ra một số hãng ở Hồng Kông đã ăn cắp nhãn hiệu của những công ty Nhật nhưng khi điều tra thì biết rằng đó là các hãng chỉ có tên đăng ký trên giấy tờ mà thôi. Chính phủ Bắc Kinh cũng không thể nào làm gì được hơn vì thể chế ’’Một quốc gia, Hai chế độ’’. Ngoài ra tại Hồng Kông dù có sử dụng tên của một xí nghiệp nổi tiếng để đăng lục thương hiệu cũng không có vấn đề gì vi phạm luật lệ. ’’Nếu các xí nghiệp Nhật muốn dẹp những hãng chỉ có tên trên giấy tờ như thế tại Hồng Kông thì cứ đem ra tòa kiện đi’’, là lời tuyên bố của chính quyền Bắc Kinh, khiến cho các đại diện những xí nghiệp Nhật rất bất mãn vì cho rằng đó là trách nhiệm của chính quyền Bắc Kinh, chứ không phải của họ. Nếu làm ngơ để cho các hãng ma đó chế tạo đồ giả, Trung quốc đã vi phạm luật lệ mà WTO quy định.
Đại diện công ty Matsushita National cho biết, “Vì thái độ từ trước đến nay của chính quyền Bắc Kinh là như thế cho nên chúng tôi không còn cách nào khác hơn là phải lôi công ty ’’Ma’’ có tên Hồng Kông Matsushita Điện Khí Quốc Tế ra kiện. Chắc chắn là tốn nhiều thì giờ và công sức nhưng chúng tôi không thể khoanh tay ngồi nhìn thương hiệu danh tiếng của mình bị tổn hại từ trị giá cho đến uy tín. Khách hàng mua đồ dỗm mà cứ nghĩ là đồ thật của công ty chúng tôi chế tạo. Cái vô lý ở chỗ, chúng tôi phải làm chuyện này mà đáng lý ra chính quyền Bắc Kinh phải làm theo trách nhiệm đã cam kết với WTO.”
Một xí nghiệp khác của Nhật là Hitachi cũng cho biết họ đã nạp đơn kiện 20 hãng như thế tại Hồng Kông về tội ăn cắp nhãn hiệu Hitachi để chế tạo hàng vạn máy giặt, tủ lạnh và những đồ điện gia dụng khác mang nhãn hiệu Hitachi rồi bày bán tại thị trường Trung quốc, đặc biệt nhiều nhất là tại hai tỉnh Sơn Đông và Triết Giang. Đại diện xí nghiệp Hitachi còn cho biết thêm, “Trong khi điều tra để tìm bằng chứng đưa ra tòa, chúng tôi phát hiện nhiều thương hiệu khác của những xí nghiệp Âu Mỹ cũng bị tình trạng giống như chúng tôi.” Thương hiệu của một công ty nổi tiếng nào đó không chừng đã được đăng ký ở Hồng Kông mà chính ngay ban giám đốc công ty đó không hề hay biết, đó là lời báo động của xí nghiệp Hitachi cho các hãng đồ hiệu danh tiếng thế giới biết hầu có đối sách ngăn chận bằng mọi biện pháp.
Theo các chuyên gia bảo vệ bản quyền, tác quyền, sản phẩm trí tuệ v.v…, không thể chấp nhận lý do mà chính quyền Bắc Kinh đưa ra để giải thích về việc không ngăn chận được nạn chế tạo hàng giả, vi phạm bản quyền, thương hiệu… vì thể chế “Một quốc gia, Hai chế độ”. Dù thể chế nào đi chăng nữa thì hiện nay Hồng Kông là lãnh thổ của Trung quốc, do đó chính quyền Bắc Kinh phải chịu trách nhiệm, chứ không thể phủi tay làm ngơ. Chắc chắn rồi đây Trung quốc sẽ bị lên án gắt gao về vấn đề này và khi đó họ không có quyền nói là “cấm xen vào chuyện nội bộ” vì sân chơi kinh tế khác hẳn sân chơi chính trị.
