Những tin tức vừa được đưa ra, trong chuyến tiếp xúc lãnh sự đầu tiên của chính quyền Úc với nhà hoạt động Trần Hiệp, đã giội một gáo nước lạnh vào kịch bản tuyên truyền do Bộ Công an Cộng Sản Việt Nam dàn dựng.
Lời nhắn ngắn ngủi, nhưng chấn động từ trong trại giam gửi ra cho gia đình: “Chào mọi người, mọi người vẫn khỏe chứ? Tôi muốn mọi người biết rằng tôi chưa bao giờ tự mình nhập cảnh vào Việt Nam. Tôi cũng chưa từng vượt biên giới. Tinh thần tôi đang rất bất ổn – tôi bị chấn thương tâm lý và vô cùng hoảng sợ trước tình cảnh hiện tại” không chỉ là một lời trấn an, mà chính là một bản tố cáo mang giá trị pháp lý quốc tế.
1. Bằng chứng trực tiếp đập tan kịch bản “nhập cảnh trái phép”
Suốt một tháng qua, các phương tiện tuyên truyền của nhà cầm quyền Việt Nam liên tục rêu rao câu chuyện “hồi 21h50’ ngày 18/9, Đồn Biên phòng cửa khẩu Mỹ Quý Tây, tỉnh Tây Ninh phát hiện, bắt quả tang 3 đối tượng đang nhập cảnh trái phép vào Việt Nam từ biên giới Campuchia”.
Tuy nhiên, phát biểu chính thức của nạn nhân trước mặt quan chức lãnh sự Úc – một không gian ngoại giao hoàn toàn độc lập – đã vạch trần bản chất thật của vụ việc: Đây là một vụ bắt cóc đàn áp xuyên quốc gia, từ lãnh thổ Campuchia và bị cưỡng ép đưa về Việt Nam!
Khẳng định “chưa bao giờ tự ý nhập cảnh, chưa từng bước qua biên giới” từ chính miệng ông Trần Hiệp không chỉ minh chứng cho ông, mà còn trực tiếp giải mã cho trường hợp của ông Nguyễn Đức Thuận (công dân Na Uy).
2. Bản chất tàn độc đằng sau trạng thái “hoảng sợ và chấn thương tâm lý”
Nhìn sâu hơn vào góc cạnh tâm lý, sự “vô cùng hoảng sợ” và “chấn thương tâm lý” mà ông Trần Hiệp mô tả không đơn thuần là phản ứng tự nhiên của một người bị mất tự do. Đó là dấu vết của đòn tàn độc thẩm vấn và ép cung liên tục do cơ quan an ninh thực hiện.
Chắc hẳn rằng trong suốt những tuần lễ bị cô lập hoàn toàn với thế giới bên ngoài (không luật sư, không gia đình, không lãnh sự), bộ máy an ninh đã làm việc ngày đêm để vắt kiệt và bẻ gãy ý chí của cả ông Trần Hiệp lẫn ông Nguyễn Đức Thuận.
Việc chia ca thẩm vấn xuyên đêm, đe dọa tâm lý và cắt đứt mọi mối liên hệ xã hội nhằm mục đích duy nhất: Khai thác triệt để “kho thông tin” trong đầu các nhà hoạt động, đồng thời bức hại họ phải ký vào những bản “tự thú” được dàn xếp sẵn.
3. Sự can đảm và đòn giáng ngoại giao quyết định
Trong một hoàn cảnh bị kiệt quệ về thể xác và hoảng loạn về tinh thần như vậy, việc ông Trần Hiệp vẫn dũng cảm dùng cơ hội tiếp xúc lãnh sự duy nhất để tuyên bố sự thật là một hành động can đảm phi thường. Ông đã đập tan toàn bộ nỗ lực “hợp thức hóa” vụ bắt bớ của Hà Nội.
Động thái này đặt Chính phủ Úc, Chính phủ Na Uy và các tổ chức nhân quyền quốc tế như Human Rights Watch vào thế phải hành động quyết liệt hơn.
Sự việc giờ đây không chỉ dừng lại ở quyền bảo hộ lãnh sự thông thường, mà đã nâng cấp thành một vụ vi phạm nghiêm trọng các công ước Liên Hiệp Quốc về chống tra tấn, xâm phạm chủ quyền quốc gia láng giềng và đàn áp xuyên biên giới.
Một chương mới, chương của những áp lực từ quốc tế, từ chính phủ Úc và chính phủ Na Uy đang bắt đầu và liên tục gia tăng cho đến khi hai ông Trần Hiệp và ông Nguyễn Đức Thuận được về với gia đình ở Úc và Na Uy, ngay cả trả tự do cho ông Thái Công Trường Sơn!
