Ngày 18 tháng 4 năm 2005 vừa qua, Vũ Trọng Thường, Vụ phó Vụ thực hành quyền công tố Viện kiểm sát điều tra án an ninh của Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ký quyết định đình chỉ vụ án hình sự đối với phóng viên Lan Anh của tờ Tuổi Trẻ về tội bị cáo buộc là ’chiếm đoạt tài liệu bí mật nhà nước tại Bộ Y Tế’. Theo Viện kiểm sát thì việc Bộ công an đưa ra quyết định truy tố không có đủ chứng cớ để kết luận là phóng viên Lan Anh có hành vi chiếm đoạt tài liệu bí mật của nhà nước. Sự kiện bộ công an truy tố phóng viên Lan Anh đã gây khá nhiều chú ý của dư luận cách nay vài tháng, thì nay Viện kiểm sát ra lệnh đình chỉ việc truy tố, khiến cho dư luận thấy là có điều bất ổn trong nội tình của đảng Cộng sản Việt Nam liên quan đến công ty dược phẩm Zuellig Pharma.
Phóng viên Lan Anh là ký giả thường trực của báo Tuổi Trẻ tại Hà Nội và chuyên viết các mục thời sự liên quan đến lãnh vực y tế. Ngày 20 tháng 5 năm 2004, phóng viên Lan Anh đã loan tải một bản tin ngắn có nội dung ’đề nghị thanh tra toàn diện công ty Zuellig Pharma’ qua đó, phóng viên Lan Anh đã ’tiết lộ’rằng Bộ trưởng y tế Trần Thị Trung Chiến đã ký công văn đề nghị Thủ tướng chính phủ giao cho bộ kế hoạch – đầu tư làm đầu mối, phối hợp với các bộ, ngành tổ chức thanh tra, kiểm tra toàn diện công ty Xuellig Pharma VN. Cũng theo bản tin của phóng viên Lan Anh thì Bộ Y Tế Việt Nam cho biết việc kiểm tra công ty Zuellig lần này không đơn thuần về lãnh vực dược mà bao gồm cả giấy phép đầu tư của công ty Zuellig tại Việt Nam và đánh giá lại toàn bộ hoạt động của Zuellig sau ba năm được phép trực tiếp phân phối thuốc nhập cảng tại Việt Nam’.
Chính sự loan tải bản tin nói trên, phóng viên Lan Anh đã bị bộ công an truy tố là đã ’chiếm đoạt tài liệu mật của Bộ Y Tế’, tức là đã ’tiết lộ’ những nội dung tiêu cực liên quan đến công ty Zuellig Pharma mà Bộ Y Tế muốn điều tra. Tuy nhiên sau khi phóng viên Lan Anh bị truy tố, nhiều báo chí đã đưa tin cho thấy là việc phóng viên Lan Anh ’tiết lộ’ tin tức nói trên không có gì là bí mật mà chính cán bộ của Bộ Y Tế đã nêu ra trong cuộc họp báo ngày 28 tháng 4 năm 2004. Tức là trong cuộc họp báo của bộ y tế hai ông Trần Quang Trung (chánh thanh tra) và ông Dương Huy Liệu (Vụ trưởng vụ kế hoạch – tài chánh) đã đề cập việc công ty Zuellig Pharma điều tra vào ngày 28 tháng 4 năm 2004, trước khi phóng viên Lan Anh tường thuật. Như vậy bản tin mà công ty Zuellig Pharma bị điều tra không có gì là mật.
Chắc chắn là khi điều tra để truy tố phóng viên Lan Anh ra tòa, Bộ công an của Cộng sản Việt Nam đã biết rõ những diễn tiến nói trên; nhưng họ vẫn truy tố vì:
Thứ nhất là có một sự can thiệp hay chỉ thị nào đó ở cấp cao trong chính quyền Hà Nội, để ’ngăn chận’ phóng viên Lan Anh đào sâu những việc làm của công ty Zuellig mà từ nhiều năm qua dư luận ở trong nước đã cho đây là: “công ty đầu nậu thuốc tây nhập cảng, khống chế hoàn toàn giá thuốc trị bệnh, gây ảnh hưởng nặng nề trong xã hội bởi nó ảnh hưởng tới sức khoẻ, tới sự an nguy của cộng đồng, làm mất uy tín của bộ y tế và chính phủ”.
Thứ hai là có thể do những tay đầu nậu trong công ty Zuellig Pharma đã đút lót Bộ công an để truy tố phóng viên Lan Anh hầu bịt miệng dư luận, vì khi công ty Zuellig bị điều tra và phanh phui thì chắc chắn sẽ có nhiều quan chức dính líu vào vụ việc nói trên và uy tín của công ty Zuellig sẽ bị sút giảm.
Cả hai lý cớ dẫn đến sự truy tố phóng viên Lan Anh hồi cuối tháng 1 năm 2005 vừa qua, cho thấy rằng thứ công lý dưới chế độ Hà Nội là thứ công lý của tập đoàn Mafia. Ngay cả sự kiện Viện kiểm sát nhân dân tối cao ra chỉ thị đỉnh chỉ việc truy tố của bộ công an, sau gần 40 ngày ’nghiên cứu’ hồ sơ truy tố, chúng ta cũng thấy phảng phất một sự bất thường trong quyết định. Bất thường là vì Viện kiểm sát đã phải chờ đến gần 40 ngày mới đưa ra quyết định đình chỉ, với lý do là ’thiếu cơ sở và dữ kiện để truy tố’, trong khi tin phóng viên Lan Anh bị công an truy tố vừa mới loan tải, thì đa số dư luận đã cho đây là một vụ truy tố trái phép.
Nhưng điểm đáng nói trong vụ phóng viên Lan Anh bị công an truy tố lần này, có rất đông những người liên hệ đến ngành truyền thông ở trong và ngoài nước lên tiếng phản đối. Tại Hoa Kỳ, rất đông ký giả, biên tập và chủ báo ký tên trong một bản tuyên cáo lên án Cộng sản Việt Nam đã khủng bố phóng viên Lan Anh. Trong khi đó, ở trong nước, nhiều người đã thực hiện một trang nhà để kêu gọi mọi người cùng ký tên phản đối. Sự kiện này cho thấy là càng lúc, sự phối hợp đấu tranh cho công lý, cho danh dự của đồng bào tại Việt Nam đã được sự đồng tình và hỗ trợ giữa đồng bào ở trong và ngoài nước, ngày một mạnh mẽ và đa dạng hơn trước.
