Hội nghị lần thứ 7 của ban chấp hành trung ương đảng cộng sản khóa X diễn ra trong một tuần lễ, từ ngày 9 đến ngày 17-7-2008. Báo nhà nước nói chủ đích của hội nghị là để “tập trung thảo luận tăng cường sự lãnh đạo của đảng cộng sản”. Đài BBC cho biết, hội nghị chú trọng bàn thảo về những khủng hoảng kinh tế hiện nay.
Người ta có nhiều lý do để không tin vào báo chí của Việt cộng. Trong những tháng qua, đặc biệt từ đầu năm 2008 đến nay, nền kinh tế Việt Nam đã bị khủng hoảng trầm trọng. Đối với những người từ khởi thủy vốn không tin tưởng vào cuộc hôn nhân không môn đăng hộ đối, có tên là “kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa”, thì hậu quả ngày hôm nay hoàn toàn có tính cách biện chứng. Đối với những người lãnh đạo cộng sản, thái độ lúng túng hiện nay cho thấy chính họ cũng không mấy tin tưởng vào những điều mà họ đang tuyên bố. Báo chí quốc doanh luôn đăng tải những bài phỏng vấn các nhân vật lãnh đạo, chỉ nhai đi nhai lại những lời quả quyết nhằm trấn an người dân thì ít, mà để giúp những cán bộ lãnh đạo bớt hoảng loạn thì nhiều.
Lãnh vực bị khủng hoảng đầu tiên là thị trường chứng khoán. Sau khi thỏa thuê với trò chơi vốn là độc quyền của chủ nghĩa tư bản, bằng cách thực hiện việc giải tư một số xí nghiệp để tạo ra hàng ngũ cán bộ-đại gia, say sưa làm ăn theo kiểu “chụp giật”, thị trường chứng khoán Việt Nam bỗng nhiên suy sụp trầm trọng. Tính từ đầu năm 2008 đến nay, đã bị suy giảm hơn 60%. Mặc dù báo nhà nước luôn in đậm những hàng tựa lớn, nói rằng “lượng mua bán sẽ tiếp tục gia tăng”, nhưng trị số VnIndex vẫn không thể nào vượt qua ngưỡng 500 điểm. Cái thời huy hoàng khi chỉ số VnIndex ở trên mức 1.100 điểm nay chỉ còn là một quá khứ không bao giờ gặp lại!.
Thị trường chứng khoán suy sụp làm ảnh hưởng đến đầu tư ngoại quốc. Báo chí quốc tế cho biết nhiều nhà đầu tư đã đình chỉ đổ vốn vào Việt Nam. Tập đoàn Charoen Pokphand Group tạm ngưng kế hoạch đầu tư 1,2 tỷ. Các nhà đầu tư Nam Hàn, Singapore và Đài Loan cũng đã tạm gác một số chương trình làm ăn tại Việt Nam có trị giá lên đến hàng trăm triệu đô la. Hãng sản xuất ngói Đài Loan Taicera Enterprises đình hoãn kế hoạch đầu tư thêm 10 triệu đô la để mở rộng hoạt động tại Việt Nam. Tập đoàn xây dựng lớn nhất Singapore là United Engineers Limited không đầu tư thêm mà chỉ tiếp tục những công việc đang tiến hành.
Khủng hoảng đầu tư là mối ưu tư hàng đầu của CSVN. Tuy nhiên, thuốc chữa của họ không phải là những biện pháp kinh tế thích hợp, mà chỉ là những toa thuốc an thần: cuối tháng 6, thứ trưởng Bộ kế hoạch và Đầu tư CSVN Cao Viết Sinh cho biết, sáu tháng đầu năm 2008 đã có 31,6 tỷ USD từ nước ngoài “đăng ký” đầu tư tại Việt Nam, vượt xa con số 21,3 tỷ USD đầu tư nước ngoài vào Việt Nam cả năm 2007. Bản tin trên không cho biết một điểm quan trọng: con số “đăng ký” chỉ là một con số ảo. Số tiền thực sự giải ngân thường kém rất xa con số mà các nhà đầu tư đã “đăng ký” với nhà nước. Năm 2007, theo số liệu của Bộ Kế Hoạch Đầu Tư CSVN, trong số 21,3 tỷ USD “đăng ký”, chỉ có hơn 8 tỷ USD được mang ra thực hiện, tức là chưa đến 40%. Trong tình hình hiện nay, tỷ lệ giải ngân chắc chắn sẽ còn thấp hơn nữa. Và trên 80% số tiền này được đầu tư vào lãnh vực bất động sản, không liên quan gì đến sản xuất.
Lãnh vực bất động sản lại thường suy sụp theo thị trường chứng khoán. Theo cơ quan tài chánh Hoa Kỳ Morgan Stanley, nhà cửa mới xây cất tại những trung tâm thương mại ở Sài Gòn và Hà Nội đã mất hơn 50% giá trị, và mức độ suy sụp này còn có chiều hướng gia tăng hơn nữa, có thể đưa đến một cơn vỡ nợ về địa ốc, làm cho nhiều ngân hàng mất trắng những khoản cho vay nợ lớn lao thường không có thế chấp.
Tuy nhiên, tất cả những lãnh vực nói trên chỉ gây thiệt hại trực tiếp đến một thành phần ăn trên ngồi chốc trong xã hội Việt Nam hiện nay, tức là những cán bộ có chức có quyền. Vấn đề làm cho hầu hết người dân trong nước, đặc biệt là thành phần dân nghèo và công nhân lao động, bị ảnh hưởng trầm trọng nhất, là tình trạng vật giá leo thang. Cơn sốt lạm phát hoành hành từ cuối năm 2007 kéo dài cho đến nay, mới là vấn nạn chính. Chỉ số giá tiêu dùng mỗi tháng đều tăng từ trên 2% cho đến gần 4%. Đến tháng 4-2008, tỷ lệ lạm phát đã lên đến trên 21%, trong đó giá thực phẩm tăng 38,21%, và nhà nước cộng sản đã phải lên tiếng báo động. Mặc kệ lời cảnh báo thắm thiết của nhà nước, nó vẫn lừng lững đi lên. Tháng 5: 25,2%. Tháng 6: 26,8%. Chưa biết tháng 7 nó sẽ lên đến bao nhiêu, nhưng vấn đề chỉ là tăng nhiều hay ít, chưa thấy có dấu hiệu là nó chịu ngừng lại.
Tình trạng lạm phát làm khổ dân nghèo nhiều nhất, vì trên 1/3 tiền lương của họ dành đáp ứng cho nhu cầu lương thực. Ý thức được nguy cơ bùng nổ những biến động xã hội xuất phát từ tình trạng vật giá leo thang, thủ tướng CSVN Nguyễn Tấn Dũng trong chuyến viếng thăm Hoa Kỳ vào cuối tháng 6 vừa qua đã phải đến vấn kế ông Allen Greenspan, một chuyên gia tài chính giầu kinh nghiệm từng nhiều năm đảm nhiệm vai trò thống đốc Quỹ dự trữ liên bang Hoa Kỳ. Phương thuốc của ông Greenspan chỉ thích hợp với một nền kinh tế thị trường đúng nghĩa, được CSVN đem áp dụng méo mó vào con bệnh Việt Nam mang nhiều nghịch lý, nên chỉ làm đổ thêm những cơn bệnh mới. Nhằm giảm khối lượng tiền tệ lưu hành, CSVN cho tăng tỷ lệ tiền lời ký thác lên đến trên 18,9%. Nhưng đồng lúc, nhà nước lại gia tăng tỷ lệ dự trữ pháp định lên gấp đôi, và bắt các ngân hàng phải mua vào hơn hai chục nghìn tỷ đồng tín phiếu với lãi suất rất thấp, nên đã tạo ra tình trạng khan hiếm tiền tệ khiến các công ty bị thiếu vốn kinh doanh và nhiều ngân hàng có nguy cơ phá sản. Những chuyên viên quốc tế cho rằng một cuộc khủng hoảng tài chính có thể bộc phát trong thời gian trước mặt.
Nhưng những điều nêu trên vẫn chưa phải là tất cả bức tranh ảm đảm của nền kinh tế Việt Nam hiện nay. Tin tức cho thấy còn có rất nhiều điều nghịch lý kinh hoàng hơn nữa. Cán cân thương mại của Việt Nam luôn luôn ở trong tình trạng thâm thủng từ nhiều năm nay, và càng ngày càng gia tăng. Cả năm 2007 thâm thủng 17 tỷ USD, mà chỉ trong 6 tháng đầu năm 2008 đã thâm thủng con số tương đương. Nợ ngoại trái của Việt Nam đã lên tới mức 34,6% GDP, tức là xấp sỉ mức giới hạn của quốc tế về nợ không an toàn là 40%. Dự trữ ngoại tệ của Việt Nam chỉ vào khoảng trên 20 tỷ đôla, thấp hơn nhiều so với một số nước trong khu vực như Thái Lan (110 tỷ đôla), Malaysia (125 tỷ) và Singapore (177 tỷ). Vậy mà Việt Nam lại là nước nhập cảng vàng đứng đầu trên thế giới. Hội Ðồng Vàng Thế Giới (World Gold Council) cho biết trong ba tháng đầu năm 2008 số vàng Việt Nam nhập cảng trị giá 1.7 tỷ Mỹ kim, tăng thêm 71% so với cùng thời gian năm 2007, trong đó, loại vàng thỏi đã tăng hơn gấp đôi, 110%! Vàng thỏi có công dụng chính là để giúp cho các cán bộ tham nhũng gộc dễ tẩu tán tài sản!. Cũng cần phải liệt kê thêm vào bảng phân tích trên tình trạng chi tiêu lãng phí ở tất cả các cơ quan, tình trạng tham ô nhũng lạm trầm trọng ở tất cả mọi cấp, và tình trạng chiếm đoạt tài sản công-tư ở tất cả mọi địa phương.
Hội nghị trung ương của CSVN rồi sẽ kết thúc mà không đưa ra được một giải pháp toàn diện nào. Nhưng tình hình nêu trên cho thấy việc giải quyết tình trạng khủng hoảng kinh tế ở Việt Nam không thể bằng những biện pháp vá víu, tạm thời như CSVN vẫn thường loay hoay xử dụng. Cũng không phải với những thủ đoạn thâm độc đàn áp những tiếng nói đối kháng như đang xẩy ra. Càng không thể là những khẩu hiệu hô hào rỗng tuếch như đang kêu vang trong hội nghị. Muốn giải quyết tình trạng lạc hậu của Việt Nam, phải là một biện pháp toàn diện và căn bản để thay đổi cơ chế độc tài đảng trị, vốn là nguồn gốc của tất cả những chứng bệnh đang phát tác hiện nay. Có như thế đất nước Việt Nam mới có cơ may lành bệnh để đi lên.
Trần Hùng
(15-7-2008)
