Mỗi ngày có khoảng hơn 2.000 người dân Nepal, đa số là giới trẻ đi ra nước ngoài để kiếm việc làm. Chính phủ cộng sản Nepal có chính sách kêu gọi người dân xuất khẩu lao động, và hầu hết dân Nepal đi sang các nước Ả Rập, Malaysia, một số sang Nam Hàn… làm lao công.
Để được đi xuất khẩu lao động dân Nepal phải đóng đủ loại phí dịch vụ, số tiền đó hầu hết rơi vào túi các đường giây của các quan chức chính quyền. Nó tương tự như nhiều cán bộ của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Việt Nam chuyên chạy “ép phe” buôn bán, chia chác những “quota” xuất khẩu lao động.
Chưa hết, đồng lương ít ỏi của người lao công Nepal ở nước ngoài thường bị cắt xén bởi các đường dây dịch vụ, trong khi công nhân Nepal không được bảo vệ quyền lợi khi bị đối xử bất công, bị bóc lột, bị o ép bởi giới chủ nhân nước ngoài.
Các công nhân xuất khẩu lao động Nepal cũng giống như công nhân xuất khẩu lao động Việt Nam đều dành dụm tiền tiết kiệm để gửi về nuôi gia đình. Các khoản tiền đó phải chi trả cho chi phí giáo dục và y tế mắc mỏ ở quê hương của họ, hầu hết tiền bạc bị đưa vào túi các quan tham, tham nhũng cộng sản.
Chính quyền Nepal cũng đã mở chiến dịch chống tham nhũng vào năm 2022 nhưng rồi đâu cũng lại vào đó. Tương tự như tình trạng ở Việt Nam, cơ chế Liên minh đảng cộng sản cầm quyền ở Nepal đã không thể tự mình đánh vào chính mình.
Hầu hết giới trẻ Nepal bị thất nghiệp, không có việc làm. Những công việc ổn định, những vị trí tốt đều rơi vào tay con cháu các quan chức và thành phần có quan hệ thân thiết với chính quyền.
Những năm gần đây mạng xã hội đã giúp người dân Nepal “bóc mẽ” những bất công xã hội, phơi bày hình ảnh gia đình các quan chức chính quyền “ăn trên ngồi trốc” trong lúc đa số nhân dân lại đang vật lộn với cuộc sống kinh tế vô cùng khó khăn.
Hình ảnh ấy nhiều phần cũng giống như ở Việt Nam. Sự khác biệt là người dân Nepal đã sớm hình thành các cộng đồng phản kháng bất công xã hội, nổi bật nhất là thành phần giới trẻ tự gọi mình là thế hệ “Gen Z.”
Trước đây phong trào cộng sản Nepal (phe Maoist) là nguyên nhân gây ra cuộc nội chiến Nepal kéo dài 10 năm (1996 – 2006) trên đất nước hiền hòa này. Từ năm 1994 đến nay phe cộng sản (Maoist, Liên minh cộng sản Marxist Leninist) thay phiên nhau lên nắm quyền ở Nepal cũng đã tạo ra nhiều bất ổn kinh tế, chính trị, xã hội. Ngoài ra nó cũng là tác nhân gây ra nạn tham nhũng tràn lan dẫn đến cuộc nổi dậy của người dân trong những ngày qua.
Vũ Việt