Cuộc họp để nghe các ý kiến khác nhau về chủ trương khai thác Bôxít của các nhà khoa học và văn hoá cả nước đã được tiến hành ở Hànội ngày 9-4-2009, dưới sự điều khiển của phó thủ tướng Hoàng Trung Hải, theo sự uỷ nhiệm của thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.
Cuộc họp có 50 người dự, nghe gần 20 bài phát biểu xúc tích, cụ thể, phần lớn bác bỏ, lên án chủ trương khai thác Bôxít ở nước ta vì những hậu quả xấu về môi trường, kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, và một số báo cáo không có mấy sức thuyết phục về lợi ích nhiều mặt của việc này(!), và một vài ý kiến trung dung là nên làm từng bước thận trọng, thí điểm rút kinh nghiệm rồi có thể mở rộng sau.
Cuộc họp được phản ánh chập chờn, nhập nhèm, không minh bạch trên báo VietnamNet, đăng rồi sửa, rồi xoá, rồi lại đăng. Phần lớn báo và đài đều im thin thít, không phản ánh nội dung cuộc họp.
Sáng 10-4, trên mạng Viet-Studies Info ở ngoài nước mới có biên bản rất sơ lược, đại khái của cuộc họp.
Được biết, ông Nguyễn Văn Ban mở đầu nêu rõ bôxít Tây nguyên xa biển, hiếm nước, giá hiện rất thấp trên thị trường quốc tế, khai thác không lợi còn nhiều hại. Ông Nguyễn Ngọc Chất chỉ ra thảm hoạ môi trường, đường sắt từ độ cao xuống bờ biển, sẽ lỗ.
Ông Nguyễn Trung chỉ ra những bất cập về môi trường, về sự tốn kém, thiệt hại cho cuộc sống do các bãi thải và nhà văn Nguyên Ngọc cảnh báo rõ rệt về thảm hoạ văn hoá vì Tây nguyên là văn hoá Rừng…
Nhà sử học Dương Trung Quốc chất vấn nghiêm khắc sao không trình Quốc hội để xem xét kỹ, “bỏ qua lịch sử Tây Nguyên sẽ lãnh đủ”. Ông Lê Văn Cương nêu bật vấn đề an ninh – quốc phòng, từng có 2 cuộc bạo loạn trên vùng này. T/S Phạm Duy Hiển yêu cầu ngừng dự án, tư duy lại, suy nghĩ lại bằng cái “tâm” trong sáng.
Chỉ có Chủ tịch Đak – Nông Y Nông Kbeo và phó chủ tịch Lâm Đồng
mặn mà với dự án ở 2 tỉnh này với hy vọng quê hương phát triển, giàu lên, đổi mới (!). Thêm nữa là chủ tịch Tổng công ty Than – khoáng sản Đoàn Văn Kiến lạc quan với hy vọng (!) các dự án sẽ có hiệu quả!
Cuối cùng, phó thủ tướng Hoàng Trung Hải đã kết luận một cách độc đoán rằng chủ trương của bộ chính trị đảng CS và chính phủ về khai thác Bôxít như hiện nay là đúng đắn, đây là một tiềm năng cần phải khai thác. Chỉ cần quan tâm thêm đến việc quản lý, bảo vệ môi trường (!). Và làm đến đâu rút kinh nghiệm đến đó, và sẽ điều chỉnh khi cần; đây chỉ là kiểu nói vuốt đuôi để xoa dịu mọi chống đối. Ông Hải khẳng định dự án Tân Rai ở Lâm Đồng vẫn tiến hành theo dự định; ông không nói gì đến sự có mặt hàng chục ngàn người Trung quốc, nghĩa là mọi sự đều như cũ.
Hội nghị kết thúc trong không khí nặng nề và bất ổn.
Như vậy là họ vẫn giữ nguyên kế hoạch khai thác bôxít trên địa bàn Dak Nông, Lâm Đồng rộng lớn, được vạch ra cho đến năm 2015 và 2025, với số lượng lớn người Trung quốc, đã lên đến chục ngàn.
Thế là rõ. Nhóm độc đoán cầm quyền đã mở cuộc họp chỉ vì sức ép của dư luận; một kiểu đóng kịch, làm tuồng.
Bộ chính trị đảng CS đã bất chấp lẽ phải, bất chấp khoa học, bất chấp luật pháp, bất chấp hiến pháp (khi chưa có thảo luận ở Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất), bất chấp ý kiến của số đông các nhà khoa học và văn hóa dự họp và phát biểu chính kiến trên mặt báo.
Bộ chính trị đảng CS đã xấc xược bỏ ngoài tai bức thư thứ 2 của Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi cho hội nghị này, cũng như trước đây, họ từng bỏ ngoài tai những tiếng nói sáng suốt và tâm huyết (trước cuộc họp này) của các nhà khoa học Phạm Duy Hiển, Nguyễn Thành Sơn, Nguyễn Trung, Nguyễn Quang A, Lê Đăng Doanh…, của nhà văn hoá Nguyên Ngọc, của các nhà báo Phạm Đình Trọng, Lê Phú Khải, Nguyễn Trọng Tạo, Trần Nhương, của các nhà văn Đào Hiếu, Tô Đức Chiêu, Nguyễn Quang Thân, Nguyễn Khắc Trường, Võ Thị Hảo và hàng vạn, hàng vạn cán bộ, đảng viên, cũng như hàng triệu nhân dân ta.
Đây là một thách thức cực kỳ nghiêm trọng đối với cuộc sống của toàn dân, đối với nền an ninh thiêng liêng của Tổ quốc Việt nam ta.
Bộ chính trị đảng CS đã tỏ ra ngang ngược quá đáng; quá đáng trong thái độ độc đoán phản dân chủ, quá đáng trong bán rẻ chủ quyền quốc gia, quá đáng trong khinh thị các nhân sĩ, trí thức, nhà khoa học, nhà văn hoá hàng đầu của đất nước, quá đáng trong rẻ rúng cuộc sống an lành của nhân dân các dân tộc ở Tây Nguyên cũng như của đồng bào cả nước.
Chúng ta có thể đoan chắc rằng đại đa số các nhà khoa học, nhà kinh tế, nhà văn hoá, nhà quân sự, đại đa số trí thức nước ta hoàn toàn chống lại dự án khai thác bôxít phiêu lưu, mù quáng, do sức ép của ngoại bang này.
Bộ chính trị đã xử sự một cách quá đáng, không thể nào tưởng tượng nổi, không thể nào chấp nhận được trong một thể chế dân chủ. Họ hỏi ý kiến, nhưng mọi việc đã được xếp đặt xong xuôi với nước ngoài mà họ nể sợ như một quyền lực cấp trên; do yêu cầu của ngoại bang họ đã vạch ra dự án khai thác bôxít trên đất nước ta theo một kế hoạch hoàn chỉnh từ năm 2007 đến 2015, rồi cho đến năm 2025, buộc dân ta è cổ ra gánh lấy mọi tai hoạ khủng khiếp cho cuộc sống từ đời này sang đời khác do những chất độc lưu cữu. Họ đã cam kết với nước lớn để bắt dân ta gánh tai hoạ hiểm nghèo thay cho dân nước lớn.
Thái độ nào, hậu quả ấy.
Thái độ hách dịch, mệnh lệnh, khinh thị trí thức, quay lưng lại nhân dân của nhóm lãnh đạo ắt chuốc lấy hậu quả là giận dữ, oán hận của công dân cả nước ta, là sức bật dậy đấu tranh quyết liệt của cả dân tộc. Tự họ đã không còn là chính quyền của nhân dân, tự họ đã từ nhiệm tính chính đáng của nhà cầm quyền.
Cuộc chiến đấu của toàn dân ta để chặn bàn tay tội lỗi của nhóm cầm quyền tối tăm sẽ càng quyết liệt gấp bội phần.
Cả nước ta kêu cứu: SOS! Stop Bôxít! ở khắp nơi, mạnh hơn, vang động hơn, bền bỉ hơn.
Tất cả bà con ta, già trẻ, lớn bé, ở mọi nơi, hãy có nhiều sáng kiến, như lời kêu gọi “bất tuân dân sự, biểu tình tại gia” trong tháng 5 này của Ngài Quảng Độ, như các nhà văn, nhà báo hưởng ứng bức thư tâm huyết của nhà văn Phạm Đình Trọng, như đông đảo sỹ quan, binh sỹ và cựu chiến binh hưởng ứng những bức tâm thư của Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Thiếu tướng Nguyễn trọng Vĩnh, như các cử tri khắp nơi hãy bám chặt các đại biểu Quốc hội yêu cầu mang tiếng nói của dân đến phiên họp tháng 5 này để chất vấn và thảo luận kỹ lưỡng về vấn đề hệ trọng này… Các bạn trẻ hãy trưng ra khắp nơi, dọc đường, gốc cây, qua những con diều, những bóng bay, những truyền đơn mang khẩu hiệu “Stop Bôxít!”, “Dứt khoát không với Bôxít!”,
“Bụi đỏ, bùn đỏ là nguồn chết!”, “chặn đứng dự án bôxít”.
Đồng bào ta ở hải ngoại, xin hãy không mệt mỏi tuyên truyền vận động về nguy cơ và tai hoạ dự án bôxít sẽ đem lại cho quê hương; các nhà khoa học, kinh tế, văn hoá hãy thu lượm nhiều thông tin khoa học quốc tế về vấn đề này; bà con có dịp về nước chớ quên nêu vấn đề trọng yếu này ở mọi nơi ghé qua…
Cả nước hãy cùng đứng dậy, làm thành hàng rào kiên cường chặn một tai hoạ hiển nhiên, cứu nhà cứu nước.
Quyền sống của cả dân tộc, của các thế hệ mai sau tùy thuộc vào cuộc đấu tranh gay gắt này.
Nhân dân ta phải thắng!
Dân tộc ta nhất định thắng!
Bùi Tín
Paris 10-4-2009.
