Mỗi lần các định chế tài chánh quốc tế, WTO, hay những cơ quan, viện điều tra, nghiên cứu, thống kê có uy tín trên thế giới đưa ra bất kỳ một bản sắp hạng nào liên quan đến sự phát triển kinh tế của các nước thì Việt Nam luôn đứng ở vị trí thấp kém, tính từ dưới lên, chỉ có tụt chứ chưa lần nào được lên hạng cho dù tài nguyên thiên nhiên của Việt Nam không phải là ít. Mới đây, vào ngày 10 tháng 9, trong bản xếp hạng về môi trường kinh doanh của các nước trong năm tới (2009) do Ngân hàng Thế giới (WB) đưa ra thì Việt Nam đứng hạng 92 trên tổng số 181 quốc gia. World Bank đánh giá trong thời gian quaViệt Nam không có cải cách gì đáng kể, ngoại trừ việc áp dụng hệ thống đăng ký thông tin tín dụng giúp lưu trữ các hồ sơ tín dụng lâu hơn để cung cấp cho các tổ chức tín dụng có thêm các dữ kiện về khả năng trả nợ của khách hàng.
Nói có cải cách ở lãnh vực này vì WB muốn tìm một điểm gì đó để khen chứ cái gì cũng chê thì không tốt. Thật ra đây chỉ thuần là việc áp dụng hệ thống vi tính vào công việc mà hầu hết các quốc gia đã áp dụng từ lâu.
Khi đọc bản xếp hạng này, một quan chức phòng Thương mại-Công nghiệp Việt Nam đã thốt lên một câu như sau: Năm ngoái Việt Nam đứng cuối của nửa đầu, năm nay đứng đầu của nửa cuối. Vị quan chức này còn thổ lộ là có những chỉ số mà Việt Nam khó cải thiện được, ví dụ như cải cách hệ thống tư pháp, bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp khi có tranh chấp. Đây là chỉ số thấp nhất theo điều tra của chúng tôi, với 50% số án dân sự không thi hành được, việc cải thiện chỉ số này đòi hỏi sự nỗ lực mạnh mẽ của quốc gia.
Bà Phạm Chi Lan, một chuyên gia kinh tế của chế độ CSVN, cũng thừa nhận là một số chỉ số của Việt Nam năm nay tụt hạng. Chẳng hạn như chỉ số thành lập doanh nghiệp năm ngoái xếp hạng 97, năm nay tụt xuống hạng 108. Bà Lan bào chữa rằng ’’chúng ta cũng cố gắng, nhưng các nước khác cải thiện nhanh hơn, mạnh hơn nên xếp hạng cao hơn Việt Nam’’.
Theo bản xếp hạng này thì Singapore được xếp hạng đầu về mức độ thuận lợi kinh doanh, đã rút ngắn thời gian duyệt xét đơn xin phép kinh doanh, đặc biệt cho ngành kiến thiết, bất động sản trước đây phải mất 102 ngày nay chỉ còn 38 ngày. Gần 99% được nộp thông qua hệ thống computer. Thái Lan, nước láng giềng của Việt nam nhảy từ thứ hạng 19 lên bậc thứ 13, bằng cách tạo điều kiện cho việc nộp thuế dễ dàng hơn, giảm bớt một số loại lệ phí và áp dụng việc khai thuế trực tuyến, miễn thuế doanh nghiệp cho các công ty có doanh thu không quá 1 triệu 2 baht / năm (35.000USD) và áp dụng mức thuế ưu đãi 25% cho các công ty mới niêm yết…
Ngân hàng cũng là một lãnh vực rất quan trọng cho sự phát triển kinh tế, thế mà trong một cuộc hội thảo về sự hội nhập của ngân hàng Việt Nam được tổ chức ở Hà Nội vào ngày 11/9/2008, các chuyên gia kinh tế đã nêu ra nhiều điểm bất ổn. Năng lực tài chánh thấp và sức cạnh tranh kém thể hiện qua việc các ngân hàng thương mại không có vốn liếng là bao. Agribank được cho là có nguồn vốn lớn nhất trong các ngân hàng của Việt Nam với 650 triệu USD, nhưng con số đó chẳng là bao so với các nước trong khu vực. Do vốn thấp nên các ngân hàng VN nên rất yếu kém trong việc chống đỡ với hiện tượng đột biến rút tiền của người gởi. Các ngân hàng thường hay vay vốn trên thị trường liên ngân hàng với lãi suất cao nên rất dễ gặp rủi ro khi có thay đổi về cơ chế chính sách và tình trạng thiếu thanh khoản của các ngân hàng VN là khó tránh.
Ông Cao Sĩ Kiêm, nguyên Thống đốc ngân hàng nhà nước CSVN, khi lên phát biểu trong buổi hội thảo này đã lớn tiếng đánh giá cao về hệ thống tín dụng của các ngân hàng Việt nam là rất sâu rộng, nhưng khi bị chất vấn thì ông ta thú nhận rằng các dịch vụ hiện đại như thanh toán điện tử, qua mạng rất kém và mờ nhạt. Ông Kiêm còn vớt vát bằng một câu ’’Chúng ta rất tích cực trong hoạt động này, nhưng hiệu quả lại không cao với các hạn chế về công nghệ’’.
Sau những bất ổn về ngân hàng là chuyện thị trường chứng khoán Việt Nam liên tục bị mất giá. Trong phiên giao dịch ngày 12/9/2008, chỉ số VN-Index ở cả hai sàn chứng khoán Hà Nội và Sài Gòn đều giảm từ 8,67 điểm đến 21, 01 điểm. Các nhà đầu tư tiếp tục bán ra trong khi bên mua không có, bầu không khí ảm đạm đang bao trùm trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
Trong bối cảnh liên tục tụt hạng và gặp nhiều khó khăn, bất ổn như vừa kể trên thế mà nhà nước CSVN cứ lớn tiếng cho rằng tuy Việt Nam đang gặp phải tình trạng lạm phát nhưng nền kinh tế nước nhà vẫn đang phát triển. Những người lãnh đạo Việt Nam hiện nay đang sử dụng một trong những thuộc tính của chủ nghĩa cộng sản đó là sự gian dối để duy trì chế độ độc tài, độc đảng.
Ngô Văn
