BVN: Thưa Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ, ông biết tin cô Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, tức Blogger Mẹ Nấm đã được Công an trả tự do khi nào?
CHHV: Vào hồi 4giờ 55 phút chiều qua, 12/9, tôi nhận được một cú điện thoại của bà Tuyết Lan, mẹ của Blogger Mẹ Nấm – Nguyễn Ngọc Như Quỳnh thông báo là con gái bà đã được trả tự do cách đó chừng nửa tiếng, vào hồi 4 giờ 30. Cụ thể là Cơ quan an ninh điều tra tỉnh Khánh Hòa đã mời bà Tuyết Lan đến trụ sở Công an tỉnh để chứng kiến và tiếp nhận việc trả tự do cho con gái bà. Do phải đi nhà thờ ngay sau đó nên ngoài 6 giờ thì Như Quỳnh gọi điện cho tôi.
BVN: Cảm tưởng của ông lúc đó ra sao?
CHHV: Ngay sau khi Blogger Mẹ Nấm – Nguyễn Ngọc Như Quỳnh bị Cơ quan an ninh tỉnh Khánh Hòa bắt vào 1 giờ sáng ngày 03/9, mẹ của cô là bà Tuyết Lan đã gọi điện và gửi mail cho Luật sư Nguyễn Thị Dương Hà, Trưởng Văn phòng Luật sư Cù Huy Hà Vũ và bản thân tôi đề nghị cứu giúp con gái bà. Từ đó chúng tôi đã liên tục hỗ trợ pháp lý cũng như động viên bà giữ bình tĩnh bằng cách khẳng định rằng việc bắt giam con gái bà là hoàn toàn trái pháp luật đồng nghĩa với việc cơ quan công an sẽ phải sớm trả tự do cho cô.
Mặc dù biết trước, tôi cũng không nén nổi xúc động khi được tin này: cuối cùng thì người cuối cùng của bộ ba nhà báo-blogger Đoan Trang – Người Buôn Gió Bùi Thanh Hiếu – Mẹ Nấm Nguyễn Ngọc Như Quỳnh bị công an bắt giam với lý do “xâm phạm an ninh quốc gia” cũng đã trở về với gia đình, với xã hội. Công lý và Lòng yêu nước đã thắng!
BVN: Chúng tôi, cũng như Tiến sĩ, thật sự xúc động và vui mừng trước việc blogger Mẹ Nấm – Nguyễn Ngọc Như Quỳnh được trả tự do cho dù chậm một tuần so với Đoan Trang và Bùi Thanh Hiếu. Không nghi ngờ gì nữa, Mẹ Nấm cũng như hai người bạn của cô đuợc thả là do việc họ kêu gọi chống khai thác bauxite để bảo vệ môi trường và an ninh quốc gia cũng như khẳng định Trường Sa và Hoàng Sa là của Việt Nam không thể nào cấu thành một cách ngược đời hành vi “xâm phạm an ninh quốc gia”! Tuy nhiên ông có thể phân tích cho độc giả rõ hơn nguyên do dẫn tới việc trả lại tự do cho Blogger Mẹ Nấm?
CHHV: Như Quỳnh cho tôi biết là Cơ quan an ninh điều tra tỉnh Khánh Hòa trả tự do cho cô là vì theo họ hành vi của cô “chưa đến mức xử lý hình sự”?! Quả là sống sượng vì “chưa đến mức xử lý hình sự” thì tại sao lại bắt cô, mà lại vào giữa đêm hôm chứ có vào ban ngày ban mặt gì cho cam!
Dù sao, cách giải thích này tự nó đã cho thấy lý do “xâm phạm an ninh quốc gia” mà cơ quan công an đưa ra để bắt giam Mẹ Nấm – Như Quỳnh là hoàn toàn không có cơ sở và trên thực tế cơ quan công an đã không khép được Blogger này vào bất cứ tội danh nào trong số 14 tội danh thuộc nhóm “xâm phạm an ninh quốc gia” quy định tại chương XI Bộ Luật Hình sự. Tương tự như vậy đối với nhà báo Đoan Trang và blogger Người Buôn Gió – Bùi Thanh Hiếu.
Không những thế, Mẹ Nấm – Như Quỳnh không thể bị bắt theo quy định về bắt người tại Bộ Luật tố tụng hình sự. Thực vậy, cơ quan công an không thể bắt khẩn cấp cô vì không có bất cứ bằng chứng nào cho thấy cô đang chuẩn bị thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, chuẩn bị trốn hoặc tiêu hủy chứng cứ của các tội phạm trên. Cũng không thể bắt cô dưới dạng bắt quả tang hoặc đang bị truy nã. Vậy công an chỉ có thể bắt Mẹ Nấm để tạm giam trong trường hợp cô đã là bị can. Nhưng như chúng ta đã thấy, tội danh cụ thể, chứ không phải chung chung “xâm phạm an nnh quốc gia”, cơ quan an ninh điều tra còn chưa xác định được thì đào đâu ra căn cứ để khởi tố bị can đối với Bblogger này! Để cho hết nhẽ, đặt giả thiết Như Quỳnh đã bị khởi tố bị can thì cô cũng không thể bị bắt vì Bộ Luật hình sự cấm bắt người vào ban đêm (Khoản 3 Điều 80) và cấm bắt phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi (Khoản 2 Điều 88) trong khi bé Nấm của cô đến 28 tháng 10 tới mới tròn 3 tuổi.
Nhưng nguyên do quan trọng nhất dẫn đến việc cơ quan công an trả tự do có thể nói là không điều kiện và gần như lập tức cho Mẹ Nấm – Như Quỳnh và nhà báo Đoan Trang và Người Buôn Gió Bùi Thanh Hiếu, chính là sự phản đối quyết liệt của công luận trong nước trên các kênh thông tin “phi Nhà nước” gồm các web tư nhân và blogger trong đó Bauxite Việt Nam đóng vai trò nổi bật với các bài viết và phỏng vấn kịp thời vạch rõ tính chất phản pháp luật của các vụ bắt giam ba nhà báo – blogger nói trên. Thực vậy, bà Tuyết Lan cho biết khi trả tự do cho Như Quỳnh, người của Cơ quan an ninh điều tra tỉnh Khánh Hòa nói với bà là “ông Vũ ghê quá, dám chê tụi tôi trên mạng Bauxite Việt Nam”! Nói cách khác, chính chủ nghĩa yêu nước vô bờ bến của người Việt Nam đã giải phóng Như Quỳnh và các bạn của cô.
Ngoài ra, khi đưa tin khá dày về việc bắt giam ba nhà báo – bloggers nói trên, các hãng tin quốc tế đã góp phần tích cực trong việc trả tự do cho họ.
BVN: Xin cảm ơn Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ và chúc ông có nhiều đóng góp hơn nữa cho công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam.
