Rồi mai, đất nước ta sẽ hội nhập vào luồng chính của thế giới dân chủ văn minh. Lúc ấy, những rào cản trong cơ chế chính trị đã được gỡ bỏ, và nhân dân sẽ thực thi quyền của mình để quyết định vận mạng của đất nước. Lúc ấy, chính quyền do người dân lựa chọn sẽ đóng vai trò của một chất xúc tác, điều hòa, tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân phát huy sức sống mãnh liệt của mình để tân hưng đất nước. Lúc ấy, sự phát triển của Việt Nam sẽ không còn bị giới hạn bởi một Ðảng và nhà Nước độc quyền cùng với ý thức hệ lỗi thời nữa, mà chỉ bị hạn chế bởi chính trí tuệ và khả năng canh tân của dân tộc mình.
Trong giai đoạn đầu tân hưng đó, nước Việt ta sẽ vừa có những khó khăn và thuận lợi cơ bản như sau:
Thuận lợi thứ nhất là sức sống trẻ. Hiện nay hơn phân nửa dân số Việt Nam là thành phần từ 30 tuổi trở xuống. Sức sống năng động này đang cần những điều kiện và môi trường tích cực để bừng lên xây dựng đất nước, thay vì lãng phí năng lực trong những sinh hoạt đồi trụy trác táng, đua xe bạt mạng.
Thuận lợi thứ hai là dân ta đã được tôi luyện trong những hoàn cảnh khó khăn khắc nghiệt, từ đó khắc phục vươn lên sống còn. Sự thông minh, linh động thích ứng này cũng đang cần được điều hướng để cùng nhau xây dựng cái chung và thăng tiến cá nhân trong sự hài hòa với môi trường và tập thể chung quanh.
Thuận lợi thứ ba là nguồn tài chánh và nhân lực từ các cộng đồng người Việt ở nước ngoài, đã nhờ môi trường tự do dân chủ pháp trị mà phát triển vượt bực. Những chuyên viên việt Nam ở nước ngoài, tuỳ theo điều kiện, sẽ sẵn sàng mang kinh nghiệm làm việc và kiến năng được đào tạo từ các nước tiên tiến về đóng góp cho đất nước.
Song song với các thuận lợi trên là những khó khăn. Khó khăn thứ nhất là vì luôn luôn phải đấu tranh sinh tồn trong hoàn cảnh bấp bênh, từ chiến tranh loạn lạc sang tới thời kỳ bao cấp ngăn sông cấm chợ, phải chạy miếng ăn từng ngày; qua tới thời đổi mới kinh tế thì phải lo chụp giựt cơ hội làm ăn, trước khi nhà nước đổi ý, đổi luật, nên dân ta đã tiêm nhiễm thói quen làm ăn theo tinh thần “ăn sổi”, lo việc trước mặt mà không để ý tới hậu quả tương lai lâu dài. Thêm vào đó tệ nạn tham nhũng và sự mất niềm tin vào hệ thống luật pháp, mà người dân cho là chỉ phục vụ giai cấp lãnh đạo, đang tập cho dân ta nhiễm thói quen coi thường luật pháp quốc gia, thậm chí còn tìm cách qua mặt luật pháp. Thói quen này dễ đưa tới những di hại về văn hóa đạo đức xã hội, môi trường, môi sinh trên đường dài, mà một nước Việt tân hưng phải đối phó.
Ngoài ra sau những năm dài đấu tranh ý thức hệ, sống dưới một chế độ luôn đề cao hận thù đấu tranh, kỳ thị giai cấp, luôn đề cao cảnh giác, nghi ngờ những thế lực gọi là “thù địch”; trường trực nuôi dưỡng sự sợ hãi bị tố khổ trù dập, cùng cái nhìn nhất nguyên độc quyền; nhân dân ta dễ mất đi niềm tin vào nhau, nhiễm tinh thần phân hóa cục bộ, có thể ảnh hưởng tiêu cực trên sự đại đoàn kết dân tộc. Xác xuất chia rẽ phe nhóm cục bộ càng dễ xẩy ra sau này, khi người Việt nước ngoài đổ về giúp nước, mang theo những ảnh hưởng khác nhau từ Mỹ hay Pháp hay Ðức, Nhật, Úc v.v… so với nội địa.
Ðể đối phó với những nan đề trên, nước Việt tân hưng cần ưu tiên tiến hành hai hướng sau:
Thứ nhất, củng cố và hoàn thiện một cơ chế chính trị và môi trường dân chủ pháp trị để xây dựng lại niềm tin của nhân dân vào luật pháp và chế độ. Khi nhân dân thấy có cơ chế chính trị và luật pháp vững chắc, thực sự bảo vệ mình thay vì phục vụ giai cấp lãnh đạo, bảo đảm cho người dân điều kiện có thể chọn lựa lãnh đạo và sa thải chính quyền bất xứng đi ngược lại quyền lợi nhân dân qua bầu cử định kỳ, dân sẽ thấy nhu cầu phải tôn trọng luật pháp và yên tâm lo nghĩ tới tương lai dài hạn. Cơ chế chính trị này được thể hiện qua một bản hiến pháp tối cao mà không một ai hay một tập thể nào có thể chà đạp coi thường. Bản hiến pháp này ngăn cấm mọi sự độc quyền độc tôn lãnh đạo của bất cứ một Đảng hay cá nhân phe nhóm nào và quy định tam quyền phân lập, bảo đảm tính độc lập giữa nhà nước hành pháp, quốc hội lập pháp, và tòa án tư pháp. Ba ngành này sẽ kiểm soát nhau để tránh mọi sự lạm dụng chi phối dễ đưa đến tình trạng vừa đá bóng vừa thổi còi như Đảng CS hiện nay. Cơ chế chính trị cũng phải triệt để bảo đảm quyền tự do ngôn luận, để tối thiểu người dân có thể an toàn tri hô la làng khi bị ức hiếp hay thấy những sai trái của chính quyền, và có thể tự do thảo luận phê phán đúng sai. Nói chung cơ chế phải bảo đảm mọi quyền tự do quy định trong bản tuyên ngôn quốc tế nhân quyền, và các lực lượng vũ trang, bán vũ trang độc lập với mọi Đảng phái, chỉ mang sứ mạng duy nhất là bảo vệ lãnh thổ, bảo vệ hiến pháp và luật pháp quốc gia.
Hướng thứ hai là đề cao phát huy tinh thần Hòa và Ðồng. Ðây là tinh thần đa nguyên, chấp nhận tôn trọng sự khác biệt và thuận hòa với nhau, để đồng lòng cùng nhau hướng tới lo việc chung. Có như thế thay vì phân hóa cục bộ, những khác biệt sẽ thành sự bổ túc tổng hợp, để đoàn kết cùng nhau đưa đất nước chóng đi lên hàng tiên tiến trên thế giới. Ðể phát huy tinh thần này, giáo dục sẽ là lãnh vực ưu tiên để nâng cao dân trí và xây dựng nơi những thế hệ tương lai một tư duy và phong cách của con người mới tự tin, khách quan khoa học và khai phóng. Khi dân trí được nâng cao với kiến thức mở rộng, người dân sẽ thấy những khác biệt nhau là điều bình thường, không những thế, còn cần thiết để cho đời sống được đa dạng, phong phú và ngày càng thăng tiến hơn. Thấy được sự khác biệt đa dạng là cần thiết, và tự tin vào tư thế đồng làm chủ thực sự, để chủ động quyết định vận mạng đất nước và hướng đi của xã hội, người dân sẽ càng cảm nhận nhu cầu phải cùng nhau trách nhiệm bảo vệ phát huy những giá trị tốt đẹp chung, và canh tân xã hội càng ngày càng tốt đẹp hơn.
Những ưu tiên tiến hành kể trên nằm trong hai hướng Canh Tân Con Người và Canh Tân Môi Trường mà dân ta trong cũng như ngoài nước cần chuẩn bị điều kiện ngay từ bây giờ cho một Nước Việt Mới. Chuẩn bị như thế nào là câu hỏi thách đố của mỗi người chúng ta.
