Sau đợt phục viên mười tướng công an hồi tháng trước, nay, đúng vào ngày đầu năm hai ngàn lẻ tám, là đến phiên những xáo trộn cực to ở phía quân đội. Ba tướng lãnh quân đội bị cách chức là trung tướng Phạm Phú Thái, phó tư lệnh quân chủng phòng không-không quân; trung tướng Nguyễn Văn Thảng, chính ủy quân khu năm; và thiếu tướng Nguyễn Đình Giang, phó tư lệnh kiêm tham mưu trưởng quân khu bốn. Bốn mươi tướng lãnh khác của quân đội bị phục viên đợt này gồm có mười bảy trung tướng, hai mươi hai thiếu tướng và một phó đô đốc hải quân. Đáng quan tâm là trong số đó có ba tướng tư lệnh, bốn tướng phó tư lệnh, ba phó tổng tham mưu trưởng, tám tướng chính ủy, cả viện trưởng lẫn phó viện trưởng Viện chiến lược quân sự, và cả tư lệnh lẫn phó tư lệnh lực lượng biên phòng.
Kể từ sau chuyến công du Hoa Kỳ của Nguyễn Minh Triết, đã có nhiều xáo trộn nhân sự xảy ra trong bộ phận lãnh đạo Hà Nội: Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân đã trở thành phó thủ tướng. Đại sứ Lê Văn Bàng ở Mỹ bị triệu hồi về nước, và vừa mới bị cách chức thứ trưởng bộ ngoại giao. Tân đại sứ ở Mỹ là Lê Công Phụng, nổi danh từ tiến trình thực hiện việc cắm mốc biên giới Việt-Trung hoàn toàn bất lợi cho Việt Nam. Bộ trưởng Bưu chính viễn thông Đỗ Trung Tá bị hạ tầng công tác làm phái viên của thủ tướng về công nghệ thông tin….
Nhưng đến lúc có những phát biểu quy trách nhiệm của người phát ngôn Trung Quốc, Tần Cương, về vụ Tam Sa, thì mới thấy những đổi thay qui mô . Lãnh đạo Hà Nội cho phục viên mười tướng lãnh công an, rồi lại thay đổi hàng loạt các tướng tư lệnh lực lượng biên phòng, quân khu 1, không quân, hải quân, viện chiến lược quân sự, và cả tổng biên tập báo Quân đội Nhân dân.
Những diễn biến này cho thấy cường độ áp lực, đặc biệt là do Trung Quốc từ bên ngoài, và do sức đề kháng của nhân dân Việt Nam từ bên trong, nhất là của giới trẻ thanh niên sinh viên, đã tác động nặng nề lên đối sách của Hà Nội. Hệ quả không chỉ là sự xáo trộn nhân sự ở tầm vóc quy mô như đã thấy, mà còn là những phân hóa ngày càng mở rộng của các phe cánh trong trung ương đảng CSVN.
Thứ nhất, đó là lằn ranh phân hóa có sẵn về mặt quyền lợi phe cánh. Điều này tác động mạnh lên sự xáo trộn nhân sự từng giữ các chức vụ béo bở dọc biên giới ba nước Miên, Lào, Hoa. Đặc biệt là các tư lệnh quân khu một, quân khu bốn, và quân khu chín.
Thứ hai, đó là lằn ranh phân hóa mở rộng về chủ trương đối ngoại, thân Mỹ hay thân Tàu. Biểu hiện trước tiên của nó là việc thay đổi chức vụ tư lệnh biên phòng từ tướng Tăng Huệ sang tướng Trần Hoa. Biểu hiện thứ hai là việc thăng cấp cho Lê Hữu Đức, tư lệnh quân chủng phòng không-không quân, từ thiếu tướng lên trung tướng; đồng thời cách chức Phạm Phú Thái, phó tư lệnh quân chủng này. Biểu hiện thứ ba là việc thăng cấp trung tướng và bổ nhiệm chức vụ cho Trần Quang Khuê, từ phó tư lệnh quân chủng hải quân lên phó tổng tham mưu trưởng quân đội. Một số các tướng lãnh này từng tham dự buổi tiếp kiến Bộ trưởng quốc phòng Hoa Kỳ Donald Rumsfeld thăm viếng Việt Nam hồi tháng 6 năm 2006.
Thứ ba, quan trọng hơn cả, chính là lằn ranh phân hóa mở rộng giữa hai khuynh hướng chủ chiến và chủ hòa đối với sự xâm phạm lãnh thổ trắng trợn của Trung Quốc. Sau các nỗ lực giải tán các cuộc tuần hành phản đối của sinh viên mấy tuần trước, bộ công an lại cho phép và bảo vệ các cuộc biểu tình của “du khách Trung Quốc” trước đại sứ quán của họ ngay tại Hà Nội. Những người gọi là du khách này còn thoải mái và ngang nhiên giương cao khẩu hiệu “Mỗi giọt dầu Trường Sa là một giọt máu của Trung Quốc”. Như vậy, rõ ràng đối sách “hữu nghị” của bộ ngoại giao và bộ công an là từng bước chấp nhận Hoàng Sa – Trường Sa thuộc về Trung Quốc, trong khi chủ trương bán công khai của bộ tổng tham mưu quân đội là phải đánh trả mọi vi phạm kế tiếp của Trung Quốc đối với chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam.
Mọi đấu đá ở thượng tầng lãnh đạo Hà Nội hiện cực kỳ căng thẳng và chưa ai có thể đoán được sự việc sẽ ngã ngũ ra sao. Tuy nhiên, thông qua sự kiện cách chức và cho phục viên hàng loạt tướng lãnh quân đội như vừa kể trên, nhiều nguồn dư luận cho rằng:
Một là: điều đó phản ánh thái độ nhu nhược và phong cách tay sai của lãnh đạo Hà Nội trước sức ép chủ-tớ của quan thầy Trung Quốc.
Hai là: nhân dân sẽ đồng tình ủng hộ quân đội một khi tập thể này tiếp tục giữ vững lý tưởng bảo vệ tổ quốc và giữ gìn bờ cõi, cho dù là có phải lấy vị trí trung lập đối với đảng Cộng Sản Việt Nam. Đó mới là vị trí đúng đắn nhất của quân đội trong lòng dân tộc.
Lý Tự Trọng
