Hoàng Nguyễn | Minh Anh
Theo kết quả cuộc bầu cử lập pháp tại Hungary, ngày 12/04/2026, lãnh đạo đối lập bảo thủ, ủng hộ châu Âu Péter Magyar đã giành chiến thắng áp đảo trước đối thủ mang tư tưởng chủ nghĩa dân tộc Viktor Orbán, người được chính quyền Trump hậu thuẫn mạnh mẽ trong suốt chiến dịch vận động tranh cử.
Từ Budapest, thông tín viên Hoàng Linh tường trình:
“Đảng đối lập mang tên ‘Tôn trọng và Tự do’ (viết tắt là TISZA) của thủ lĩnh Magyar Péter đã có một chiến thắng vang dội trước liên minh cầm quyền cánh hữu của Thủ tướng Viktor Orbán, người được coi là đã dựng nên một thành trì bất khả chiến bại từ 16 năm nay, và được sự hậu thuẫn từ Hoa Kỳ chỉ vài ngày trước kỳ bầu cử.
Cho đến trưa hôm nay, với tỉ lệ phiếu được đếm là gần 99%, đảng TISZA giành được 138 ghế, vượt rất xa 55 ghế của FIDESZ và 8 ghế của đảng cực hữu ‘Tổ quốc Chúng ta’ trong nghị viện 199 ghế của Hungary. Như thế, TISZA đã có thừa đa số 2/3 (là 133 ghế) để có thể tự tu chính Hiến pháp và các Đạo luật Trọng yếu theo luật Hungary!
Thành tựu này của TISZA đã vượt các chiến thắng của FIDESZ trong 4 kỳ bầu cử Quốc hội Hungary từ năm 2010 tới nay. Điều đáng nói là nó diễn ra trong cảnh người dân Hung – đặc biệt là giới trẻ – nô nức đi bỏ phiếu, biến 12/4 thực sự là một ngày hội của nền dân chủ. Rất nhiều thanh niên Hung đã hồi hương để thực hiện quyền bầu cử.
Thủ đô Budapest và các thành phố, tỉnh thành lớn ghi nhận những cuộc xuống đường, tụ tập đông đảo của người dân chỉ ít lâu sau khi các phòng phiếu đóng cửa vào hồi 7h tối hôm qua. Hai giờ sau, Thủ tướng đương nhiệm Viktor Orbán gọi điện chúc mừng và tuyên bố chấp nhận thất bại trước mừng vui tột đỉnh của nhiều người Hung.
Cuộc đua giữa FIDESZ và TISZA căng thẳng đến nghẹt thở tới những giờ cuối cùng, mà mặc dù đa số các cuộc thăm dò dư luận cho thấy TISZA dẫn điểm, thậm chí dẫn xa, nhưng không một nhà bình luận nào dám đoan chắc về một chiến thắng lớn như vậy. Tỉ lệ gần 80% cử tri đi bỏ phiếu, được xem là biểu thị cho mơ ước thay đổi của dân Hung.
Ở rất nhiều ‘thành trì’ truyền thống của FIDESZ trong số 106 khu vực bầu cử đơn danh, đảng TISZA đã vượt trội rất thuyết phục, và đây có thể là sự đau đớn mà ông Orbán đã nói trong phát biểu nhận thua. Ngược lại, TISZA chiến thắng rất áp đảo, có thể nói là vượt ngoài mong đợi, cả về cá nhân lẫn danh sách đảng, trên toàn quốc.
Thủ lĩnh chính trị mới của Hungary – người được báo chí nước này mô tả là đã có một ‘hành trình tưởng chừng phi thực của từ vùng đất chính trị ‘không người’ đến một cuộc thay đổi chế độ’ – đã có bài phát biểu mang tính biểu tượng vào đêm qua, khi sau lưng ông là tòa nhà Quốc hội rực sáng điện, và nói ‘nước Hung đã chiến thắng.’
Chiến thắng này, theo Péter Magyar, không phải là chiến thắng của một đảng, mà là của cả đất nước, lần đầu tiên kể từ 1990 với một sức mạnh vô biên, ‘sức mạnh của những trái tim khao khát tự do đã vượt qua những cỗ máy tuyên truyền khổng lồ.’ ‘Chúng ta đã làm được,’ ông nói, ‘chúng ta đã lấy lại tương lai của chính mình.’
Ông cũng kêu gọi tổng thống Hungary và tất cả những ‘con rối’ – giới lãnh đạo thượng đỉnh của bộ máy nhà nước và tư pháp Hungary – phải từ chức, trước khi bị hạ bệ, nhường đường cho những định chế dân chủ và độc lập, trong kỷ nguyên mới của nước Hung, khi người dân Hung đã ra phán quyết và chân lý đã chiến thắng sự dối trá.
Chỉ vỏn vẹn trong vòng 2 năm, từ một ‘con cưng của chế độ’ Orbán, người đã có 20 năm ‘hưởng lộc’ từ thể chế và biết rõ mọi ưu, nhược của FIDESZ, đã làm nên điều thần kỳ cho nền dân chủ Hungary và Châu Âu, theo nhận xét của báo giới. Con đường của ông và TISZA sẽ còn rất khó khăn để hàn gắn và chấn hưng nước Hungary, chúng ta hãy chờ xem.”
Theo AFP, thất bại của Viktor Orbán còn là một đòn giáng mạnh cho mô hình dân chủ phi tự do, được các trào lưu chủ nghĩa dân tộc và cực hữu trên thế giới ủng hộ, đặc biệt là phong trào “MAGA” của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người không tiếc công sức để hậu thuẫn Viktor Orbán, khi liên tục gởi tin nhắn và cử Phó Tổng thống Mỹ JD. Vance đến Budapest để ủng hộ đảng FIDESZ.
Liên Minh Châu Âu thở phào nhẹ nhõm
Kết quả thắng cử áp đảo của lãnh đạo phe đối lập Péter Magyar đã được hầu hết lãnh đạo các nước châu Âu và các định chế của Liên Âu nhất loạt hoan nghênh. Đối với Bruxelles, việc kết thúc nhiệm kỳ của Viktor Orbán tạo hy vọng tái lập mối quan hệ hòa dịu với Hungary.
Thông tín viên Pierre Benazet tại Bruxelles tường thuật:
“Ngay sau khi kết quả sơ bộ được công bố, các nước châu Âu đồng loạt ca ngợi hết lời, dấu hiệu cho thấy các đối tác châu Âu của Hungary đã theo dõi sát sao cuộc bầu cử này.
Thủ tướng Estonia và Tây Ban Nha không ngần ngại ca ngợi chiến thắng này là lịch sử. Thủ tướng Đức hoan nghênh viễn cảnh một châu Âu thống nhất, còn tổng thống Pháp và chủ tịch Hội Đồng Châu Âu nhấn mạnh rằng người dân Hungary đã chọn nền dân chủ.
Chủ tịch Ủy Ban Châu Âu tuyên bố ‘Hungary đã chọn châu Âu’ và cuối cùng, rất ít ai nhắc đến Viktor Orbán, ngoại trừ bà Giorgia Meloni, thủ tướng Ý, một trong số ít người đã cảm ơn ông sau 16 năm lãnh đạo Hungary.
Hơn nữa, theo thủ tướng Tây Ban Nha, ‘các giá trị châu Âu sẽ thắng thế,’ khi mọi người đều hy vọng Hungary sẽ đảo ngược các cải cách phản đối châu Âu do đảng FIDESZ thực hiện chống lại nhà nước pháp quyền, và nhất là, họ hy vọng chấm dứt chính sách cản trở của Viktor Orbán, đặc biệt là về vấn đề hỗ trợ Ukraine.
Về phần mình, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, trên mạng xã hội X, đã có lời chúc mừng đến Péter Magyar và đảng TISZA sau thắng lợi áp đảo. Ông tuyên bố Kyiv sẵn sàng hợp tác vì ‘lợi ích chung của hai quốc gia,’ cũng như là cho ‘hòa bình, an ninh và bình ổn tại châu Âu.'”
Nguồn: RFI
