Roger Mitton, Straits Times, 15/6/08.
Phan Lưu Quỳnh lược dịch
Ông McCain trở lại nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội) trong chuyến viếng thăm Việt Nam năm 2000
HÀ NỘI – Nhiều người trong các quốc gia đang phát triển vui mừng khi Thượng nghị sĩ Barack Obama đạt được sự đề cử trong cuộc chạy đua của Ðảng Dân Chủ, nhưng đối thủ của ông ta thuộc Ðảng Cộng Hoà, Thượng nghị sĩ John McCain vẫn được ưa thích mạnh mẽ ở Việt Nam.
Ông McCain có lẽ không được trẻ trung, đầy sinh lực và lôi cuốn như ông Obama.
Và ông McCain không truyền đạt được cái ý tưởng thân cận gần gũi với các quốc gia đang phát triển như ông Obama, mà thân phụ của ông ta là một người Phi châu và ông đã từng được dạy dỗ giáo dục ở Nam Dương.
Cũng không có một địa điểm nào ở Á châu mang tên ông McCain, giống như thị xã Obama ở Nhật Bản.
Nhưng những điều này thì không đáng để quan tâm đối với hầu hết người Việt Nam, họ coi Thượng nghị sĩ McCain như một người thân thuộc.
Cảm tình này gia tăng vì ông McCain, đã ở tù 5 năm tại đây trong thời chiến tranh Việt Nam, sau đó tha thứ cho những kẻ thù của ông và tranh đấu cho một quan hệ tốt đẹp hơn giữa hai nước.
Năm 1967, một hoả tiễn địa không đã bắn trúng chiếc phi cơ A-4 Skyhawk mà ông McCain, một phi công của Hải quân Hoa Kỳ, đang điều khiển trong một phi vụ đánh bom trên không phận thủ đô Bắc Việt.
Phi cơ của ông bị rơi xuống Hồ Trúc Bạch ở trung tâm Hà Nội và ông McCain bị thương nặng -cả hai tay và một chân bị gãy- được lôi ra khỏi mặt nước và ném vào Nhà tù Hoả Lò.
Ðược gán cho cái tên “Hanoi Hilton”, nhà tù này phần lớn đã bị phá xuống để dành chỗ cho Somerset Grand Hanoi, một khu thương mại và nhà riêng do công ty Singapore’s CapitaLand làm chủ.
Sau khi được phóng thích năm 1973, ông McCain cho biết rằng ông đã bị tra tấn, nhưng phía Việt Nam luôn luôn chối bỏ điều đó.
Ông Vũ Mão, một cựu đại biểu Quốc hội, cơ quan lập pháp của Việt Nam nói: “Ông McCain biết rõ là nếu chúng tôi thật sự đã đối xử tàn tệ với ông ta, thì làm sao ông ta có thể sống đến ngày hôm nay? Cho nên nếu ông ta thắng thì chúng tôi sẽ chúc mừng ông ấy”.
Thật vậy, theo cựu tù binh chiến tranh Richard Stratton thì lúc ông McCain bị giam giữ ở đây chính là lúc ông McCain đầu tiên nói về ý định ra ứng cử tổng thống.
Nhiều năm sau, sau khi ông McCain trở thành một Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ, sự ủng hộ của ông ta cho việc bình thường hóa quan hệ với Hà Nội đã giúp Tổng thống Bill Clinton vượt qua được nhiều sự chống đối từ phe diều hâu trong Quốc hội.
Nhiều người Viêt Nam bây giờ hy vọng rằng nếu trở thành tổng thống, thì ông McCain sẽ dành cho họ một sự ủng hộ tương tự trên các vấn đề khác.
Ông Nguyễn Ðức Gan, 60 tuổi, một cựu chiến binh hưu trí ở Hà Nội nói: “Ồ, tôi hy vọng là ông McCain sẽ đắc cử, vì điều đó sẽ tốt cho chúng tôi. Ông ấy đã bị tù ở đây, nhưng may cho ông ta là ông ấy vẫn còn sống”.
Giới thẩm quyền và khoa bảng tin tưởng rằng ông McCain sẽ tán thưởng việc hợp tác quân sự đã được cải thiện giữa hai nước, cũng như việc Hà Nội vừa mới bỏ phiếu trong Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc tán đồng cho lập trường cứng rắn của Hoa Kỳ về Iran.
Ông Nguyễn Trấn Bạt, chủ tịch Investconsult, một trong những nhóm cố vấn kinh doanh hàng đầu của Việt Nam, nói rằng: “Nếu ông McCain trở thành tổng thống, thì sự hiểu biết của ông ta về chúng tôi sẽ có lợi cho cả hai bên trong các cuộc gặp gỡ song phương”.
Khi trở lại thăm viếng Hà Nội vào năm 2000, ông McCain nói: “Tôi đã bỏ cuộc chiến Việt Nam ở đằng sau lưng tôi từ lâu rồi. Tôi không nuôi dưỡng giận dữ, hận thù”.
Thậm chí ông McCain có vẻ ít chỉ trích gay gắt hơn ông Obama về thành tích nhân quyền và tự do tôn giáo của Việt Nam.
Hồi đầu tháng này, ông Obama đã nói: “Tôi mạnh mẽ tin tưởng rằng thành tích nhân quyền của chính phủ Việt Nam vẫn không được khả quan”.
Nhưng ông Bạt nói rằng: “Những người của Ðảng Dân chủ như ông Obama luôn luôn nói nhiều về nhân quyền, nhưng phần lớn là để tạo sự ủng hộ trong nước và sẽ không ảnh hưởng gì đến sự giao thiệp của họ với Việt Nam”.
Ngay cả việc ông McCain bị tù bây giờ được nhắc đến một cách hóm hỉnh.
Người Việt Nam nói rằng họ sẽ đón chào một chuyến viếng thăm mới của một tổng thống tương lai McCain, vì ông ta đã từng là một người khách của nước họ nhiều năm trước đây.
Ex-POW McCain is Viet favourite for US president
Roger Mitton, Straits Times, June 15, 2008
Hanoi – Many in the developing world cheered when Senator Barack Obama secured the US Democratic nomination race, but his Republican rival, Senator John McCain, remains firmly the favourite here.
Mr McCain may not be as youthful, energetic and inspiring as Mr Obama.
And he does not convey the perception of kinship with the developing world that Mr Obama, whose father was African and who was schooled in Indonesia, does. Nor is there an Asian location bearing his name, like the town of Obama in Japan.
But these are of little concern to most Vietnamese, who view Senator McCain as being one of their own. That feeling grew because Mr McCain, who spent five years in prison here during the Vietnam War, later forgave his adversaries and fought for better ties between the two nations.
In 1967, a surface-to-air missile hit the A-4 Skyhawk which Mr McCain, a US Navy pilot, was flying on a bombing run over the North Vietnamese capital.
His plane crashed into Truc Bac Lake in central Hanoi and the badly injured Mr McCain – both arms and a leg broken – was dragged out of the water and thrown in Hoa Lo Prison.
Dubbed the ’Hanoi Hilton’, it was mostly torn down later to make way for the Somerset Grand Hanoi, a commercial and residential complex owned by Singapore’s CapitaLand. After his release in 1973, Mr McCain claimed he had been tortured, but the Vietnamese have always denied it. Said Mr Vu Mao, a former member of the National Assembly, Vietnam’s legislature: ’McCain knows that if we really had treated him badly, how could he have lived until today? So if he wins, we will congratulate him.’ Indeed, according to fellow prisoner-of-war Richard Stratton, it was when Mr McCain was incarcerated here that he first discussed the notion of running for president.
Years later, after he became a US senator, his support for normalising ties with Hanoi helped President Bill Clinton overcome objections by congressional hawks. Many Vietnamese now hope that if he becomes president, Mr McCain will give them the same kind of support on other issues.
Said Mr Nguyen Duc Gan, 60, a retired war veteran in Hanoi: ’Oh, I hope McCain wins the election, because it will be good for us. He was imprisoned here, but lucky him, he is still alive.’
Officials and academics believe that Mr McCain will have appreciated the improved military cooperation between the two nations, as well as Hanoi’s recent vote in the United Nations Security Council backing the tough American position on Iran.
Said Mr Nguyen Tran Bat, chairman of Investconsult, one of Vietnam’s top business advisory groups: ’If McCain becomes president, his understanding of us will be mutually advantageous in bilateral meetings.’
When he revisited Hanoi in 2000, Mr McCain said: ’I put the Vietnam War behind me a long time ago. I harbour no anger, no rancour.’
He has even appeared less critical than Mr Obama over Vietnam’s record on human rights and religious freedom. Earlier this month, Mr Obama had said: ’I strongly believe that the human rights record of the government of Vietnam remains unsatisfactory.’
But Mr Bat said: ’Democrats like Obama always talk more about human rights, but it’s mostly for domestic support and won’t affect their dealings with Vietnam.’ Even Mr McCain’s imprisonment is now referred to humorously.
Vietnamese say they would welcome another visit by a future president McCain because he was a guest in their country for several years once before.
