Hoa Thịnh Đốn – Lúc 3:30 giờ chiều ngày 18 tháng 9, 2007, Hạ Viện Hoa Kỳ thông qua Dự Luật Nhân Quyền Cho Việt Nam, HR 3096 với tỉ số áp đảo: 414 trên 3. Đây là một thắng lợi đáng kể cho phong trào tranh đấu cho nhân quyền và dân chủ ở Việt Nam.
DB Christopher Smith, tác giả của dự luật nhận xét, “Sau khi Chính Quyền Việt Nam được ca tụng là đang tiến theo chiều hướng mới, họ lập tức truy lùng một số người thuộc thành phần ưu tú nhất, giỏi giang nhất và dũng cảm nhất—những nam giới và nữ giới đã lên tiếng về nhân quyền—để đẩy họ vào nhà tù. Hành động đàn áp thô bạo này thật trái lương tâm. Đạo luật này bắn tiếng cho Chính Quyền Việt Nam biết rằng con đường vi phạm nhân quyền sẽ dẫn đến một số biện pháp trừng phạt”.
TS Nguyễn Đình Thắng, Giám Đốc Điều Hành Ủy Ban Cứu Người Vượt Biển, nhận định rằng, qua dự luật này, Hạ Viện Hoa Kỳ đã lên tiếng mạnh mẽ và tỏ thái độ rõ rệt đối với tình trạng đàn áp nhân quyền và tự do tôn giáo ngày càng gia tăng ở Việt Nam. Theo Ông, dù dự luật còn phải được đưa lên Thượng Viện, hành động của Hạ Viện chắc chắn sẽ tạo áp lực đáng kể đối với Hành Pháp, nhất là Bộ Ngoại Giao về thái độ và chính sách phải có đối với Hà Nội.
“Một mặt cộng đồng chúng ta vui mừng với thắng lợi này, mặt khác chúng ta phải chuẩn bị ngay cho chặng đường sắp tới: vận động ở Thượng Viện”, Bà Ngô Thị Hiền, Chủ Tịch Ủy Ban Tự Do Tôn Giáo Cho Việt Nam, nhắc nhở.
Không như ở Hạ Viện, bất kỳ một thượng nghị sĩ nào cũng có thể ngăn cản không cho dự luật được đưa ra biểu quyết, giống như TNS John Kerry đã từng làm trước đây.
“Dân Biểu Christopher Smith chủ ý đẩy cho dự luật được thông qua nhanh chóng ở Hạ Viện cốt để chúng ta có thêm thời gian vận động ở Thượng Viện”, Bà giải thích.
Theo sự phân tích của TS Thắng, cộng đồng Việt cần chú tâm đến số vị thượng nghị sĩ có khuynh hướng bênh vực Hà Nội hoặc chủ trương phát triển mậu dịch với Hà Nội. Tuy nhiên, theo Ông thì năm nay cuộc vận động có nhiều thuận lợi: “Ngay cả TNS John Kerry giờ đây cũng khó mà bênh vực được cho Hà Nội. Tấm hình Linh Mục Nguyễn Văn Lý bị miệng chính là lời kêu gào đến lương tâm của vị thượng nghị sĩ này và những người như ông ta”.
TS Thắng đã làm việc chặt chẽ với Dân Biểu Smith trong việc soạn thảo HR 3096 từ tháng Tư năm nay, ngay sau khi Việt Nam tung ra chính sách đàn áp và bắt bớ các nhà bất đồng chính kiến. Nhân chuyến viếng thăm Hoa Kỳ của Ông Nguyễn Minh Triết, Chủ Tịch Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, trong tháng 6 vừa qua, một phái đoàn người Việt đến từ nhiều nơi đã gặp gỡ các vị dân biểu để yêu cầu ủng hộ cho dự luật trước khi dự luật được đưa vào Hạ Viện.
Để tạo áp lực, bà Hiền cho biết sẽ cần vận động cả các tổ chức cựu chiến binh Hoa Kỳ, các giáo hội, các vị dân cử ở cấp tiểu bang và địa phương cũng như các tổ chức nhân quyền Hoa Kỳ và quốc tế tham gia cuộc vận động này.
“Để có hiệu quả, đây sẽ phải là một cuộc tổng vận động”, Bà nói.
Nếu được thông qua, dự luật HR 3096 sẽ áp dụng biện pháp chế tài—không tăng các khoản viện trợ không nhân đạo—cho đến khi Việt Nam chứng minh thực tâm qua những tiến triển cụ thể: trả tự do cho tất cả các tù chính trị và tôn giáo, tôn trọng quyền sinh hoạt tôn giáo của các giáo hội, hoàn trả tất cả các tài sản đã tịch thu của các giáo hội, tạo thuận tiện cho người đủ điều kiện tham gia các chương trình tị nạn của Hoa Kỳ, tôn trọng nhân quyền của các dân tộc thiểu số, trừng trị những giới chức dính líu đến việc buôn người. Để theo dõi, HR 3096 đòi hỏi Bộ Ngoại Giao nộp bản phúc trình hàng năm về các diễn tiến ở Việt Nam đối chiếu với các mốc điểm cụ thể.
Dự Luật HR 3096 còn dành ngân khoản hai triệu Mỹ kim mỗi năm trong hai năm để phát triển dân chủ ở Việt Nam, qua chương trình tài trợ cho các tổ chức dân sự và qua quỹ bảo vệ cho những người đấu tranh cho nhân quyền. Dự luật dành cấp khoản trên 10 triệu Mỹ kim để phát triển chương trình phát thanh Á Châu Tự Do để hỗ trợ cho chủ trương phát triển dân chủ, nhân quyền, tự do tôn giáo, và xã hội dân sự ở Việt Nam.
Cũng trong chiều hướng này, dự luật đòi hỏi chính phủ Hoa Kỳ phải mời những nhân vật với tinh thần dân chủ tham gia các chương trình trao đổi văn hoá và học bổng của Hoa Kỳ, cũng như phải có những sinh hoạt nhắm vào việc mở rộng nhãn quan về dân chủ và xã hội dân sự nơi các thành phần tham dự trong các chương trình trao đổi này.
Đặc biệt, dự luật HR 3096 có điều khoản về chính sách tị nạn của Hoa Kỳ: giải quyết cho các cựu thuyền nhân đủ điều kiện nhưng bị loại trừ ra khỏi chương trình ROVR (Cơ Hội Định Cư Cho Thuyền Nhân Hồi Hương), cho các con lai còn kẹt ở Việt Nam, cho những người bị từ chối bất công trong chương trình HO, U11 và V11 trước đây. Phần này phản ánh cuộc tranh đấu của Ủy Ban Cứu Người Vượt Biển cho người tị nạn và con lai Mỹ-Việt trong 20 năm qua.
