Mặc dù hội nghị thượng đỉnh APEC đã kết thúc gần ba tuần lễ rồi thế mà báo và đài tại Việt Nam vẫn tiếp tục khua chuông đánh trống ca ngợi về sự ‘‘thành công, đại thành công’’ trong việc tổ chức hội nghị. Cơ quan ngôn luận của đảng và nhà nước CSVN là hãng thông tấn VN hí hửng tìm đến phỏng vấn các doanh nhân nước ngoài một câu như sau: Quý vị có nghĩ rằng chính phủ chúng tôi tổ chức hội nghị APEC thành công hay không? Tổng giám đốc một công ty Canada vừa cười vừa đáp rằng: Có hào nhoáng thật, nhưng đó chỉ mới thể hiện cái đẹp bên ngoài của một thiếu nữ.
Lấy một chút hào nhoáng bên ngoài để hãnh diện mà quên đi cái quá yếu kém về nội lực của mình, khi bước vào sân chơi quốc tế chắc chắn sẽ chuốc lấy thất bại. Sự thất bại này sẽ dẫn đến những hệ lụy vô cùng tai hại khó mà lường được cho những ngày tháng tới.
Một quốc gia đứng ra đăng cai tổ chức hội nghị APEC, thông thường phải chủ trì hoặc thuyết trình trên phân nửa các buổi thảo luận về vấn đề giao thương quốc tế. Thế nhưng tất cả 14 phiên thảo luận về thương mại thế gìới trong tuần lễ APEC tại Hà Nội đều do người ngoại quốc chủ trì. Còn về phần diễn giả thì toàn là các nguyên thủ, lãnh đạo quốc gia nước ngoài hoặc những tổ chúc thuộc Liên Hiệp Quốc, chỉ trừ hai phiên cuối cùng là có sự xuất hiện của diễn giả Việt Nam. Vào giờ đó chẳng còn bao nhiêu người ngồi nghe, nhưng cũng nhờ thế mà cái yếu kém rất rõ nét của các diễn giả Việt Nam không mấy ai nhắc đến, và coi đây như là mấy chục phút xã hơi sau gần hai ngày làm việc. Các diễn giả Việt Nam là những người được đảng và nhà nước CSVN đưa ra nắm những công ty quốc doanh lớn nhất nước, trong đó có Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines.
Đây là một diễn đàn toàn cầu, người ta đến đây để nghe những thông tin, tìm hiểu những quan điểm, tầm nhìn và hướng đi của các doanh nghiệp trong khối APEC với nhiều chủ đề khác nhau về cơ hội, nguy cơ, thách thức và giải pháp hiệu quả cần có của các doanh nghiệp nên các diễn giả thường tận dụng cơ hội được trình bày để nói lên tầm nhìn chiến lược về kinh tế của quốc gia hay doanh nghiệp của mình. Thế mà các diễn giả Việt Nam lại coi đây là dịp để ‘‘tự giới thiệu ra mắt’’ về mình. Có những doanh nghiệp quốc doanh VN giới thiệu chi tiết về doanh số, và không biết rằng những con số ấy quá nhỏ bé để có thể khẳng định được vị thế của mình trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa như ngày hôm nay. Đến phần giải đáp thắc mắc, các diễn giả Việt Nam một phen nữa đã làm cho người ngồi nghe thất vọng. Theo báo Thanh Niên thì trong phiên thảo luận chủ đề ‘‘Thu ngắn khoảng cách phát triển trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương – Làm sao APEC thúc đẩy tăng trưởng chung’’ thì có đại diện một doanh nghiệp Việt Nam ở Sài Gòn đặt câu hỏi là: Chúng tôi gặp nhiều khó khăn về thị thực cho nhân viên chúng tôi vào Mỹ, các quý vị có cách nào giúp đỡ chúng tôi không? Người điều hợp chương trình thảo luận là một biên tập viên tạp chí Fortune phụ trách mục Á châu mời diễn giả là ông Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines trả lời. Thay vì nhắc nhở và chuyển hướng câu hỏi về đúng chủ đề đang thảo luận, viên Phó giám đốc này lại tán đồng với câu hỏi lạc đề đó. Ông ta nói chính tôi cũng đã gặp nhiều rắc rối khi nhập cảnh vào Úc, mặc dù Vietnam Airlines đã thiết lập đường bay đi Úc nhiều năm rồi. Có lẽ là người điều hợp chương trình thảo luận muốn chấm dứt câu hỏi lạc đề đó nên xen vào một câu ‘‘Tôi đã đi nhiều nước và nơi tôi gặp vấn đề thị thực nhập cảnh thường xuyên là Việt Nam, có khi tôi cần có tiền để giải quyết’’. Cả hội trường cười ồ, coi như một câu chuyện giải trí ngay trong hội APEC.
Một ngày trước khi hội nghị thượng đỉnh APEC khai mạc, Diễn đàn xúc tiến thương mại đầu tư Việt Nam được tổ chức. Chính quyền CSVN đặt rất nhiều kỳ vọng vào diễn đàn này, nhưng sau khi tham dự nhiều doanh nghiệp nước ngoài, đặc biệt là các công ty Nhật, phát biểu rằng Diễn đàn không chuyển đến cho chúng tôi những thông tin cần thiết theo định hướng chiến lược quốc gia. Chúng tôi vào Việt Nam đâu có phải chỉ để hùn hạp với các công ty quốc doanh, có thương vụ chúng tôi muốn làm riêng thì sao? Diễn đàn chỉ toàn giới thiệu về các công ty quốc doanh, trong khi những điều mà doanh nhân ngoại quốc chúng tôi tìm hiểu là chiến lược phát triển kinh tế Việt Nam trong tương lai như thế nào thì trình bày cho qua chuyện, rất mơ hồ chẳng ai biết đâu mà mò.
Vì là nước tổ chức nên theo quy lệ ông Nguyễn Minh Triết, Chủ tịch nhà nước CSVN đứng ra chủ trì hai phiên họp chính của hội nghị APEC, công việc của ông Triết là đọc một bài diễn văn vào buổi khai mạc và trong ngày kết thúc hội nghị thì đọc hai bản văn do các cường quốc soạn sẵn đó là Tuyên ngôn Hà Nội và Kế hoạch hành động Hà Nội, còn suốt trong hai buổi hội nghị ông Triết ngồi im chẳng có một góp ý nào cả (thật ra có biết gì mà góp ý). Trách ông Triết hay các diễn giả VN tại hội nghị APEC cũng bằng thừa vì khả năng của họ chỉ có thế thôi. Điều cần tự hỏi là chúng ta, những người dân Việt Nam tại sao vẫn để cho những người bất tài nắm quyền cai trị đất nước.
