Buổi lễ trao giải Tự Do Ngôn Luận 2014 cho nhà văn Nguyễn Xuân Nghĩa đã diễn ra trang trọng vào ngày 22.3.2015 tại thủ đô Oslo, Na Uy, trước sự chứng kiến của hơn 200 thành viên của Hội Nhà Văn Na Uy.
Ông Øyvind Hånes, chủ tịch Ủy Ban Quốc Tế tuyển chọn khôi nguyên cho giải Tự Do Ngôn Luận hàng năm, đã trình bày lý do tại sao Nhà văn Nguyễn Xuân Nghĩa của Việt Nam xứng đáng nhận giải Tự Do Ngôn Luận 2014. Trong bài phát biểu, ông mô tả tình trạng Nhà cầm quyền Việt Nam đã tự giao cho họ quyền kiểm soát mọi mặt trong đời sống và đương nhiên đại diện tất cả người dân và không cho những ý kiến bất đồng. Chính vì thế mà ông Nguyễn Xuân Nghĩa đã bị bắt vào tháng 9 năm 2008, về tội, theo cáo trạng, đã ” xúc phạm đến đảng cộng sản Việt Nam cũng như nhân dân Việt Nam”.
Ông Øyvind Hånes cho biết: “Vì tội đó ông bị bản án 6 năm tù, trong đó có thời gian 2 lần bị biệt giam, mỗi lần kéo dài 3 tháng. Ông ra tù năm 2014, nhưng vẫn bị 3 năm quản chế mà ông hiện nay đang thi hành tại nhà. … Và vì đang bị quản chế nên ông không thể hiện diện nơi đây với chúng ta hôm nay. Nhưng thật là may mắn và vui mừng vì hôm nay chúng ta hân hạnh đón chào vợ của ông là bà Nguyễn Thị Nga đã đến đây để nhận giải thế ông”.
Cả hội trường đã đứng lại vỗ tay rất lâu khi bà Nga thay mặt chồng mình để nhận bằng ban khen và hoa từ vị chủ tịch ủy ban trao tặng.
Kế đó là phần phát biểu của Nhà văn Nguyễn Xuân Nghĩa trực tiếp từ Việt Nam qua hệ thống Skype. Trong bài phát biểu ngắn gọn nhưng xúc tích, ông trình bày về thực trạng của các văn nghệ sĩ dưới chế độ cai trị khắc nghiệt hiện nay. Nhưng ông cũng cho mọi người thấy những cố gắng vượt bực của giới văn nghệ sĩ đấu tranh cho Tự Do, Dân Chủ và những đau khổ, trấn áp mà họ phải gánh chịu.
Ông Nguyễn Xuân Nghĩa cho biết: “Nhờ có Internet nhiều nhà văn chúng tôi đã xuất bản tác phẩm của mình trên blog, facebook bất chấp chính quyền lập tường lửa ngăn chặn và kết án người viết bằng các tội danh phi lý như “tuyên truyền chống nhà nước” hay “lợi dụng quyền tự do dân chủ”, v.v. Từ năm 2013, một số nhà văn đã vượt qua được sự sợ hãi, tách ra khỏi sự kìm kẹp của chính quyền và cố gắng thành lập “Hội nhà văn độc lập”. Khi nghe đến nỗ lực này, cả hội trường đã vỗ tay vang dội.
Nhà văn Nguyễn Xuân Nghĩa cũng phát biểu: “Tôi coi đây là một vinh dự lớn, không chỉ dành cho những sáng tác của tôi trong thời gian qua, mà còn là một vinh dự lớn cho các nhà văn Việt Nam đã vượt qua được sự sợ hãi về tù đày, khủng bố, vu cáo… để dùng các trang viết phục vụ cho nỗ lực dân chủ hóa đất nước, cho văn học đích thực. Nó cũng là sự khích lệ quý báu của quý Hội dành cho giới cầm bút tại Việt Nam đang viết cho nhân dân Việt Nam yêu quý của chúng tôi, một dân tộc đang đấu tranh để có được một xã hội tự do, bình đẳng, bác ái, tiến bộ và thịnh vượng”.
Cả hội trường cả đứng dậy vỗ tay thật lâu sau phần phát biểu của nhà văn Nguyễn Xuân Nghĩa. Nhiều người đã rơi lệ vì cảm động trước sự dũng cảm của vị khôi nguyên giải Tự Do Ngôn Luận 2014.
