Phá rừng làm thủy điện: ác mộng tại Tây Bắc

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print

Nhiều nơi trên địa bàn tỉnh Hà Giang chìm trong biển lũ trong tuần lễ giữa tháng 6 vừa qua. Do nước từ đầu nguồn đổ về, cộng với việc các hồ thủy điện đồng loạt xả lũ nên người dân địa phương bị bất ngờ, không kịp trở tay. Chỉ trong vài ngày lũ, ước tính sơ bộ có tới 24 người chết, nhà cửa và nhiều tài sản có giá trị cuốn trôi theo dòng nước. Đồng thời, diện tích hoa màu bị mất trắng lên đến hàng trăm ha và nhiều tuyến đê kè bị sạt lở nghiêm trọng.

Lũ ống, lũ quét và sạt lở đất là chuyện không mới ở Tây Bắc khi mùa mưa về. Tuy nhiên nếu như trước đây lũ từ thượng nguồn chảy về hạ lưu phải mất hàng chục giờ, thì trong 2 năm gần đây con số đó chỉ mất khoảng vài giờ, kéo theo đó là những thảm họa liên tục diễn ra. Theo các nhà khoa học, thiệt hại nặng nề đó là hệ quả của việc nhà cầm quyền Việt Nam tàn phá rừng đầu nguồn để xây dựng các nhà máy thủy điện.

Thực tế cho thấy, diện tích rừng phòng hộ đầu nguồn ở các tỉnh miền núi phía Bắc đang bị tàn phá dữ dội. CSVN sử dụng cụm từ mỹ miều “chuyển đổi diện tích rừng tự nhiên” thay cho việc phá rừng để làm các công trình thủy điện. Trong quá trình xin đầu tư dự án thủy điện, các nhà đầu tư luôn trình bày phương án trồng bù diện tích rừng bị phá, nhưng báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn năm 2012 cho thấy, chỉ có 3,7% diện tích rừng đã bị mất được các nhà đầu tư trồng bù. Những cuộc phá rừng này là nguyên nhân chính khiến đường đi của nước lũ trở nên hung hãn hơn.

Theo tính toán, chính các nhà đầu tư được hưởng lợi từ thủy điện chứ không phải là người dân. Thực tế, việc khai thác gỗ từ diện tích rừng làm thủy điện là nguồn lợi kếch xù và nhanh nhất mà các nhà đầu tư thủy điện nhỏ hướng đến. Đó là nguyên nhân các nhà máy thủy điện nhỏ được quy hoạch và xây dựng một cách ồ ạt suốt thời gian qua.

Tính đến năm 2017, trên địa bàn tỉnh Hà Giang có 46 dự án thủy điện. Một số dòng sông như sông Miện, sông Nho Quế, sông Lô, sông Chảy phải gánh từ 3-6 nhà máy. Dù chỉ là một phụ lưu của sông Lô, nhưng sông Miện hiện có tới 6 thủy điện là: Sông Miện 5, Sông Miện 5A, Thái An, Sông Miện (Bát Đại Sơn), Sông Miện 6, và Thuận Hòa.

Tuy nhiên, do thi công không đảm bảo kỹ thuật, nhiều công trình thủy điện nhỏ rất mong manh trước những cơn mưa lớn tại đầu nguồn. Bên cạnh đó, thiết kế của thủy điện nhỏ không có lòng hồ nên nó không có tác dụng cắt lũ. Lúc này, lòng sông bị thắt thành khúc như túi nước trên cao đe dọa nguy hiểm người dân vùng hạ lưu. Thực tế, hầu như năm nào cũng có những đợt xả lũ của các nhà máy thủy điện làm hư hại nhà cửa, cây trồng và cướp đi cả tính mạng con người.

Mưa lớn thì sẽ xảy ra lũ, nhưng chắc chắn mức độ sẽ giảm nếu còn những cánh rừng nguyên sinh giúp giữ nước, giữ đất làm chậm tốc độ nước chảy xuống hạ du. Mất rừng, hệ lụy tất yếu là làm thay đổi môi trường, khiến những cơn lũ ống, lũ quét, bão, lốc, sạt lở đất ngày càng trở nên hung bạo, khốc liệt. Số người chết, mất tích vì lũ cũng từ đấy mà tăng dần. Chỉ tính từ đầu mùa mưa lũ năm 2017 đến nay, tại các tỉnh Tây Bắc đã có trên 70 người chết và mất tích,  hơn 4.000 ngôi nhà bị sập, hơn 13.000 hộ dân đang sinh sống tại những nơi không đủ an toàn… Thiệt hại ước tính khoảng 5.000 tỷ đồng (tương đương với 218 triệu Mỹ Kim).

Tại Hội nghị toàn quốc về “Phát triển thủy điện vừa và nhỏ, năng lượng tái tạo”, ngày 28/7/2017, Vụ Năng lượng Tái tạo – Tổng cục Năng lượng CSVN, cho biết sẽ tiếp tục “ưu tiên phát triển thủy điện, nhất là các dự án đa mục tiêu. Đưa tổng công suất các nguồn thủy điện từ 17.000 MW hiện nay lên 21.600 MW năm 2020, 24.600 MW năm 2025”. Tuy nhiên, theo các chuyên gia sinh quyển, để tạo ra 1 MW điện, phải chặt ít nhất 10-30 ha rừng, và để có 1.000 ha hồ chứa nước cũng cần san phẳng từ 1.000 – 2.000 ha đất rừng.

Như vậy, rừng đầu nguồn tại Việt Nam sẽ tiếp tục bị phá tan hoang thêm một khoảng lớn để làm thủy điện, môi sinh tiếp tục bị hủy hoại và cuộc sống người dân ở những khu vực triển khai dự án sẽ tiếp tục long đong. Và đến bây giờ, cái giá của chúng đã hiển hiện ngay trước mắt bằng mạng người chết, bằng nhà cửa đổ nát và hoa màu mất mát… Trong khi đó, lợi nhuận từ rừng thì liên tục chảy vào túi đại gia và quan tham.

 

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print

BÀI MỚI

Tổng Thống Vladimir Putin của Nga. Ảnh minh họa: Alexey Danichev/Pool/AFP via Getty Images

Hai năm chiến sự, Putin thắng hay thua?

Cuối tuần này, chiến tranh giữa Nga và Ukraine diễn ra vừa đúng hai năm. Trong lúc chiến trường đang ở thế giằng co thì câu hỏi đáng được nêu lên là ai thắng ai thua trong cuộc chiến ác liệt tàn phá một khu vực rộng lớn của Châu Âu, giết chết hàng chục ngàn binh sĩ mỗi bên, làm hàng chục triệu người mất nhà cửa và xáo trộn cả chính trị toàn cầu.

Nói cách khác, kẻ gây chiến, Tổng Thống Vladimir Putin của Nga, đã được gì và mất gì?

Ông Brad Adam, cựu giám đốc khu vực châu Á của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền - HRW. Ảnh: RFA

Cựu giám đốc HRW châu Á phản hồi cáo buộc “báo cáo nhân quyền bịa đặt” của Hà Nội

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam – Phạm Thu Hằng mới đây cho rằng báo cáo thường niên của Tổ chức Giám sát Nhân quyền (Human Rights Watch – HRW) về thành tích nhân quyền tồi tệ của Hà Nội năm 2023 là vu cáo, định kiến với ý đồ xấu nhằm vào Việt Nam, âm mưu phá hoại sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam, chia rẽ Việt Nam với cộng đồng quốc tế.

Phản hồi trước cáo buộc này, ông Brad Adam, từng là Giám đốc khu vực Châu Á của HRW trong 20 năm, từ 2002 – 2022, nói với RFA hôm 22/2, rằng mục tiêu của HRW là công bố thông tin chính xác và rằng, Chính phủ Việt Nam chưa bao giờ đưa ra một dẫn chứng cụ thể nào mà họ cho là sai.

Ảnh chụp FB Xuân Sơn Võ

Người giàu

Một đất nước có nhiều người giàu, thì đó là điều tốt, hay không tốt?

Có lần, tôi đến Đức. Vô bệnh viện, thấy bệnh viện được xây mới, hiện đại. Vị giáo sư nói, rằng họ có được bệnh viện này, là do sau khi thống nhất nước Đức, có một số hãng lớn chuyển trụ sở về thành phố đó, nên một thành phố thuộc Đông Đức cũ, mới có thể giàu có để xây được bệnh viện như vậy.

Ảnh: Diễn Đàn

Sự nguy hiểm của chiến lược thu thập dữ liệu gien trên diện rộng

Đây là một thời điểm quan trọng khi chúng ta đứng trước quyết định có thu thập dữ liệu gien (gen) trên diện rộng hay không. Bộ Công an lấy ý kiến các nhà khoa học và tôi hy vọng sẽ có nhiều nhà khoa học lên tiếng về vấn đề rất quan trọng này.

Dữ liệu nhạy cảm và quan trọng nhất của con người là dữ liệu gien. Nắm được gien là có khả năng hiểu rất nhiều về con người. Nắm được dữ liệu gien của một cộng đồng, một đất nước là hiểu rất rõ và khống chế, gây ảnh hưởng được lên cộng đồng/nước đó. Chính bởi vậy, với những vùng tự trị, Trung Quốc đã rất nhanh lấy dữ liệu gien trên diện rộng toàn dân của Tây Tạng và Tân Cương. Cá nhân hay tổ chức nào lấy được toàn bộ dữ liệu gien thì việc áp đặt hệ thống kiểm soát là dễ dàng, chỉ bằng một hai cú click trong tích tắc.