Việc ra cho mắt tàu sân bay mới mang tên “Phúc Kiến” của Trung Quốc, vừa được Chủ tịch Tập Cận Bình công bố rầm rộ gần đây, đã được truyền thông nhà nước ca ngợi là một cột mốc quan trọng trong chương trình hiện đại hóa hải quân của nước này và là bước phát triển then chốt trong tham vọng của Bắc Kinh muốn trở thành một cường quốc hàng hải.
USS Nimitz – tàu sân bay lâu đời nhất của Mỹ và là một trong những tàu sân bay lớn nhất thế giới – đã có một đợt triển khai cuối cùng đầy căng thẳng. Vào ngày 26/10 vừa qua, 1 trực thăng của USS Nimitz đã rơi xuống vùng Biển Đông. Nửa giờ sau, một máy bay chiến đấu F-18 cất cánh từ con tàu này cũng bị rơi.
Theo báo cáo của Chatham House, Trung Quốc có thể đã lắp đặt một hệ thống radar mới trên đảo Tri Tôn có vị trí chiến lược, chỉ cách bờ biển Việt Nam 130 hải lý (240km), thuộc quần đảo Hoàng Sa đang tranh chấp.
Hệ thống này được cho là có khả năng quét một vùng biển rộng lớn, từ đảo Hải Nam đến đá Subi khiến việc lắp đặt radar càng trở nên đáng lo ngại về mặt an ninh. Đây có thể được coi là một động thái có thể gây hạn chế các hoạt động của Việt Nam trong khu vực.
Ngày 4/8/2024, Manila và Berlin đồng thuận nhanh chóng đúc kết một thỏa thuận hợp tác quốc phòng trong năm nay nhằm đối phó với các mối đe dọa an ninh. Hai nước cũng tuyên bố cùng bảo vệ trật tự khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương dựa trên luật pháp quốc tế.
EU muốn bảo đảm hòa bình tại Biển Đông và có thể giúp Việt Nam tăng cường khả năng an ninh hàng hải và an ninh mạng.
Nói với phía Việt Nam ngày 30/7/2024, Đại diện cấp cao Liên Âu về Ngoại giao và An ninh Josep Borrell cho phía Việt Nam hay như trên, trong cuộc họp báo với Ngoại trưởng CSVN Bùi Thanh Sơn sau cuộc họp []giữa hai bên] ở Hà Nội, hãng tin Reuters thuật lại.
Bắc Kinh đã tuyên bố chủ quyền đối với gần như toàn bộ tuyến đường thủy chiến lược, một tuyến đường vận chuyển quan trọng đối với nền kinh tế toàn cầu, nơi giàu tài nguyên năng lượng và thủy sản. Trung Quốc đã sử dụng các tài sản phi quân sự như cảnh sát biển, tàu cá và dân quân biển để bắt nạt các nước láng giềng, phong tỏa tàu thuyền và xây dựng các căn cứ quân sự trên các đảo đang tranh chấp.
Hoa Kỳ phải chịu một phần trách nhiệm trong việc này. Hoa Kỳ đã lên án hành vi của Trung Quốc, nhưng vì muốn tránh leo thang nên đã liên tục kiềm chế không hành động quân sự, điều này chỉ khiến Bắc Kinh trở nên táo bạo hơn…
Quân đội Mỹ đang xây dựng cơ sở hạ tầng ở miền bắc nước Úc nhằm giúp họ triển khai lực lượng ở Biển Đông nếu xảy ra khủng hoảng với Trung Quốc. Thông tin được hãng tin Anh Reuters đăng ngày 26/07/2024 sau khi nghiên cứu nhiều tài liệu và phỏng vấn một số quan chức quốc phòng Mỹ và Úc.
Dựa vào kết quả phân tích các văn bản đấu thầu, hãng tin Anh cho biết nhiều công trình được Mỹ âm thầm xây dựng tại hai căn cứ này để hỗ trợ máy bay ném bom B-52, chiến đấu cơ tàng hình F-22, máy bay tiếp nhiên liệu.
Cuộc gặp thượng đỉnh ba bên Mỹ – Nhật Philippines hôm 11/4/2024 được nhận định đã truyền đi nhiều tín hiệu về một thế trận mới ở Châu Á nói chung và Biển Đông nói riêng. Tổng thống Philippines Marcos nói “nó sẽ thay đổi cục diện trong khu vực, ở xung quanh Biển Đông, ở ASEAN, ở châu Á.”
… Ba nước tuyên bố bảo vệ các nguyên tắc của Luật biển Quốc tế đối với Biển Đông, lên án các hành động hung hăng của Trung Quốc đối với Philippines tại bãi Cỏ Mây hơn một năm qua.
Hội nghị thượng đỉnh ba bên giữa Mỹ, Nhật Bản và Philippines gửi đi một thông điệp mạnh mẽ tới Trung Quốc, nhấn mạnh rằng hành động của Bắc Kinh bị xem là “sự đe dọa an ninh” và xem Trung Quốc là “kẻ ngoài lề trong khu vực.”
Các nhà lãnh đạo đồng minh nhấn mạnh cam kết tuân thủ luật pháp quốc tế ở Biển Đông và tuyên bố tuần tra chung ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, thể hiện mặt trận thống nhất chống lại hành vi hung hãn của Trung Quốc.
“Tôi nghĩ thỏa thuận ba bên này cực kỳ quan trọng,” ông Marcos nói trong cuộc họp báo ở Washington một ngày sau khi hội kiến Tổng thống Joe Biden và Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida trong hội nghị thượng đỉnh ba bên đầu tiên giữa các nước.
“Nó sẽ thay đổi thế cục mà chúng ta thấy trong khu vực, ở ASEAN ở châu Á, quanh Biển Đông,” ông Marcos nói, nhắc đến Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á.
Châu Á-Thái Bình Dương có nguy cơ trở thành chiến địa giữa hai thế lực Mỹ và Trung Quốc. Những diễn biến quân sự và ngoại giao đang diễn ra cho thấy nguy cơ đó đang đến gần hơn bất cứ lúc nào.
Vào Thứ Tư, 10 tháng Tư, ông Joe Biden, tổng thống Mỹ, sẽ đón tiếp hai nguyên thủ quốc gia Châu Á là ông Fumio Kishida, thủ tướng Nhật, và ông Ferdinand Marcos Jr., tổng thống Philippines. Cuộc họp thượng đỉnh giữa ba nhà lãnh đạo Mỹ, Nhật và Philippines diễn ra vào lúc trên Biển Đông, Hải Quân ba nước cũng bắt đầu chiến dịch tuần tra chung.
Mỹ, Nhật Bản và Philippines sẽ tiến hành các cuộc tuần tra hải quân chung trên Biển Đông – một động thái nhằm đối phó với sự hung hăng ngày càng gia tăng của Trung Quốc trong khu vực.
Các cuộc tuần tra ba bên này là một phần trong “gói sáng kiến” mà các nhà lãnh đạo cao nhất của ba nước sẽ công bố trong cuộc họp thượng đỉnh đầu tiên của họ sẽ diễn ra vào ngày 11/4 tới – mạng báo Politico của Mỹ – cơ quan báo chí đầu tiên đưa tin về kế hoạch này.
