Sự va chạm giữa hai luồng tư duy – một bên là Tô Lâm, bên kia là các thế lực “công thần” trong giới tướng lĩnh về hưu cũng như bộ phận bảo thủ trong an ninh quân đội – chính là nguyên nhân trực tiếp khiến bọn họ lại phải “tung chưởng” lần nữa, nhằm cảnh báo Tô Lâm trước chuyến đi Mỹ.
Khi một lực lượng chính trị tự đồng nhất mình với dân tộc và Tổ quốc, lịch sử không còn là đối tượng nghiên cứu mà trở thành công cụ chính trị. Mọi phản biện khi đó dễ bị diễn giải thành phủ định lịch sử hoặc đe dọa ổn định.
Đây là lối tư duy từng phổ biến trong thế kỷ trước, nhưng ngày càng bộc lộ giới hạn trong một xã hội đã phát triển về trình độ học vấn, tiếp cận thông tin và đa dạng lợi ích.
Người ta từng thấy ông Vũ Thế Phiệt, với đủ thứ danh xưng long trọng: “Thuyền trưởng ACV (Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam),” “tổng chỉ huy dự án thành phần 3,” “người chịu trách nhiệm cao nhất.” Hình ảnh quen thuộc là mũ bảo hộ, áo phản quang, tay chỉ bản vẽ, miệng nói về quyết tâm, kỷ luật, và trách nhiệm.
Rồi từ giờ này, vai diễn thay đổi. Không còn là “chỉ huy công trường,” mà là nhân vật trung tâm của những dòng tin khiến người ta phải đọc lại lần hai, rồi thứ ba và… thở dài ngao ngán.
Không biểu tình, không khẩu hiệu, không đối đầu. Xã hội Việt Nam hậu đại hội XIV phản ứng bằng một hình thức tinh vi và khó đo lường hơn nhiều: Im lặng. Đây không phải là sự im lặng của phục tùng, mà là sự im lặng của những kẻ “thấp cổ bé họng” – những người đã mệt mỏi vì chi phí lên tiếng ngày càng cao trong khi khả năng tạo ra thay đổi ngày càng thấp…
Loạt bài “Những cú sốc hàng hậu đại hội XIV” được thực hiện bởi một nhóm tác giả gồm các nhà phân tích và quan sát độc lập, theo dõi sát những chuyển động chính trị – kinh tế – xã hội – đối ngoại và quốc phòng của Việt Nam trong giai đoạn hậu đại hội XIV. Loạt bài sẽ được đăng thành nhiều kỳ. Mục tiêu nhằm nhận diện một giai đoạn chuyển pha – nơi Việt Nam bước vào vùng thử nghiệm sâu sắc và toàn diện nhất kể từ sau Đổi mới, với cường độ thay đổi cao, tốc độ nhanh và mức độ rủi ro chưa từng có.
