Bốn tổ chức luật sư và nhân quyền quốc tế đã đưa vụ hai nhà hoạt động Nguyễn Đức Thuận và Trần Hiệp bị bắt cóc tại Campuchia vào tuyên bố chung tại Khóa họp thứ 63 của Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc (HRC63), đồng thời đặt vấn đề về trách nhiệm của Campuchia trong các hoạt động tiếp tay đàn áp xuyên quốc gia.
Ngày 2/10/2026, tại Khóa họp thứ 63 của Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc (HRC63), bà Catherine Morris, đại diện Lawyers’ Rights Watch Canada (LRWC), đã trình bày một tuyên bố chung thay mặt bốn tổ chức:
– Lawyers’ Rights Watch Canada (LRWC) – tổ chức Giám sát Quyền của Giới Luật sư Canada
– International Commission of Jurists (ICJ) – Ủy ban Luật gia Quốc tế
– International Bar Association’s Human Rights Institute (IBAHRI) – Viện Nhân quyền thuộc Hiệp hội Luật sư Quốc tế
– Lawyers for Lawyers (L4L) – tổ chức Luật sư vì Luật sư
Đây là phát biểu chính thức trong Phiên đối thoại tương tác với Báo cáo viên Đặc biệt về tình hình nhân quyền tại Campuchia tại Khóa họp thứ 63 của Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc và được lưu trữ trong các văn kiện chính thức, chứ không phải hoạt động bên lề.
Đáng chú ý, tuyên bố đã nêu đích danh hai nhà hoạt động Nguyễn Đức Thuận và Trần Hiệp, những người mất tích tại Campuchia ngày 18/9/2026 và sau đó được Bộ Công an Việt Nam xác nhận đang bị giam giữ.
Các tổ chức tuyên bố:
“Chúng tôi lên án các vụ mất tích cưỡng bức đối với những người bảo vệ nhân quyền Nguyễn Đức Thuận và Trần Hiệp.”
Theo nội dung được trình bày, hai người được báo cáo đã bị bắt cóc ngày 18/9/2026 khi đang trên đường đến Thái Lan và bị cưỡng bức đưa sang Việt Nam. Bốn tổ chức cũng cho rằng những cáo buộc khủng bố mà hai người đang đối diện là các cáo buộc được dựng lên.
Việc vụ án được nêu tại Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc có ý nghĩa đặc biệt bởi vấn đề không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ Việt Nam bắt giữ những người bất đồng chính kiến, mà còn liên quan trực tiếp đến trách nhiệm của Campuchia đối với các hành vi đàn áp xuyên biên giới xảy ra trên lãnh thổ nước này.
Trong tuyên bố, bốn tổ chức chỉ trích tình trạng vi phạm nhân quyền và miễn trừ trách nhiệm kéo dài tại Campuchia, bao gồm các vụ giết người ngoài pháp luật, mất tích cưỡng bức và cưỡng bức chuyển giao những người hoạt động sang quốc gia khác.
Các tổ chức kêu gọi Hội đồng Nhân quyền yêu cầu Campuchia thực hiện những khuyến nghị của các cơ chế đặc biệt và cơ quan công ước Liên Hiệp Quốc; trả tự do cho những người bảo vệ nhân quyền bị giam giữ tùy tiện; đồng thời chấm dứt tình trạng miễn trừ trách nhiệm đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng.
Đặc biệt, tuyên bố đặt câu hỏi trực tiếp với Báo cáo viên Đặc biệt về những biện pháp cần thiết nhằm hạn chế sự tham gia của Campuchia vào các hoạt động đàn áp xuyên quốc gia.
Đây là một diễn biến đáng chú ý trong nỗ lực quốc tế hóa vấn đề đàn áp xuyên quốc gia đối với những người bất đồng chính kiến Việt Nam.
Trước đó, các trường hợp như Trịnh Xuân Thanh tại Đức năm 2017, Trương Duy Nhất tại Thái Lan năm 2019 và Dương Văn Thái tại Thái Lan năm 2023 đã làm dấy lên những quan ngại về việc các nhà hoạt động Việt Nam bị đưa trở lại Việt Nam từ nước ngoài trong những hoàn cảnh gây tranh cãi.
Việc trường hợp Nguyễn Đức Thuận và Trần Hiệp được nêu trong một phiên họp chính thức của Hội đồng Nhân quyền cho thấy vụ việc đã thu hút sự quan tâm của các tổ chức nhân quyền và luật gia quốc tế.
Cần phân biệt rằng đây là tuyên bố của bốn tổ chức được trình bày tại Hội đồng Nhân quyền, không phải kết luận điều tra hay nghị quyết chính thức của Hội đồng về vụ việc.
Dẫu vậy, diễn biến này đặt ra cho Campuchia và Việt Nam một áp lực rất lớn khi vụ việc bắt cóc lén lút lại bị rọi đèn giữa cộng đồng quốc tế.
Vụ Nguyễn Đức Thuận và Trần Hiệp vì thế không còn chỉ là câu chuyện về số phận của hai nhà hoạt động, mà nó trở thành bài toán khó cho cả Campuchia và Việt Nam trong vấn nạn đàn áp xuyên quốc gia.
—
Nguồn tham khảo:
1. Lawyers’ Rights Watch Canada (LRWC)
Tuyên bố chung tại HRC63 về tình hình nhân quyền Campuchia, ngày 2/10/2026.
https://www.lrwc.org/hrc63-cambodia/
2. International Commission of Jurists (ICJ)
HRC63: ICJ and partners call on Cambodia to halt impunity for human rights violations, including transnational repression.
https://www.icj.org/hrc63-icj-and-partners-call-on…/
3. United Nations – HRC63 Official Transcript
Bản ghi phiên họp ngày 2/10/2026, có phần phát biểu của LRWC.
https://transcripts.un.org/fr/hrc/63/37
4. Permanent Mission of Norway in Geneva
Tài liệu xác nhận phiên đối thoại với Báo cáo viên Đặc biệt về Campuchia, ngày 2/10/2026.
https://www.norway.no/…/hr/hrc/hrc63/hrc63idcambodia/
