Trân Văn
KBS News (Đài Truyền Hình Quốc Gia của Nam Hàn) vừa phát phóng sự về chuyện thanh niên Việt Nam bỏ công việc đang làm trong các doanh nghiệp của Nam Hàn ở Việt Nam để chuyển qua làm thuê cho các doanh nghiệp Trung Quốc cũng ở Việt Nam.
Phóng sự do đặc phái viên thường trú tại Việt Nam của KBS News thực hiện còn phác họa những dấu hiệu cho thấy sự hiện diện của Nam Hàn tại Việt Nam đang đi xuống, trong khi Trung Quốc đang đi lên.
Trong phóng sự vừa kể, đặc phái viên của KBS News cho biết, cộng đồng doanh nghiệp Nam Hàn tại Việt Nam đang đối diện với việc thiếu hụt nhân lực trầm trọng. Đại diện một doanh nghiệp Nam Hàn chuyên sản xuất linh kiện xe hơi ở Bắc Ninh kể về chuyện doanh nghiệp của Trung Quốc đang vét cạn nguồn lao động địa phương. Doanh nghiệp Trung Quốc thường tuyển hàng ngàn, thậm chí vài chục ngàn công nhân, đã vậy còn trả lương, thưởng cao hơn, cung cấp phúc lợi tốt hơn nên thu hút người Việt mạnh hơn doanh nghiệp Nam Hàn.
Cũng theo KBS News, trước kia, tại miền Bắc Việt Nam, bên cạnh các khu công nghiệp lớn ở Bắc Ninh, Thái Nguyên là những “phố Hàn” cung cấp đủ loại dịch vụ cho những người Hàn đang làm việc tại đó. Giờ, hàng loạt biển hiệu tiếng Hoa đang lấn át biển hiệu tiếng Hàn. KBS News đề cập đến một chi tiết rất đáng chú ý – sự quan tâm, hứng thú của người Việt dành cho các doanh nghiệp Trung Quốc lớn tới mức, năm vừa qua, số người ghi danh tham dự các kỳ thi kiểm tra năng lực Hoa ngữ tại Việt Nam lên tới 146.000, dẫn đầu toàn cầu!
***
Theo phân tích của một số người am tường thời cuộc, hiện tượng mà KBS News đề cập là hệ quả của ba lý do: Thứ nhất, căng thẳng thương mại Mỹ-Trung và sức ép của thuế lên hàng hóa có xuất xứ từ Trung Quốc đã khiến đầu tư vào Việt Nam trở thành cách giảm thiểu rủi ro. Thứ hai, sự xuất hiện cùng lúc của các tập đoàn năng lượng, điện tử, công nghệ của Trung Quốc tại Việt Nam khiến nhu cầu về nhân lực tăng vọt, do đến sau, doanh nghiệp Trung Quốc phải giành giật lao động bằng cách trả lương, thưởng cao hơn những doanh nghiệp FDI khác từ 5% đến 15%. Thứ ba, thanh niên Việt Nam có xu hướng chọn nơi làm việc sạch sẽ, mức độ tự động hóa cao và tránh xa những doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực thâm dụng lao động, công việc nặng nhọc, kỷ luật làm việc nghiêm ngặt.
Đã có những cảnh báo, doanh nghiệp Nam Hàn không nên xem Việt Nam như công xưởng giá rẻ nữa. Họ được khuyến cáo nên tái định hình toàn diện chiến lược đầu tư tại Việt Nam: Thay vì tiếp tục dựa vào mô hình thâm dụng lao động chi phí thấp, hãy đẩy nhanh việc tự động hóa quy trình sản xuất. Cải thiện văn hóa quản trị, tạo lộ trình thăng tiến và phúc lợi mềm. Sản xuất sản phẩm giá trị gia tăng cao hơn hoặc hướng vào phục vụ thị trường nội địa Việt Nam.
Tuy phải đối diện với tình trạng thiếu hụt nhân lực, chi phí nhân công tăng vọt (4,5 lần so với cách nay 14 năm) và sự cạnh tranh gay gắt từ dòng vốn Trung Quốc nhưng theo Hiệp Hội Thương Mại Quốc Tế Nam Hàn (KITA), 92% doanh nghiệp Nam Hàn không có ý định rút lui khỏi Việt Nam mà vẫn muốn tiếp tục khai thác lợi thế tổng hợp về logistics, chuỗi cung ứng, hiệp định thương mại tự do.
***
Cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, tập đoàn ngoại quốc trên lãnh thổ Việt Nam khiến công nhân Việt Nam có thể hưởng lương cao hơn, phúc lợi tốt hơn, nhiều lựa chọn hơn về việc làm và nơi làm việc cũng như cơ hội tiếp cận kỹ thuật mới cao hơn.
Cuộc cạnh tranh này vừa tạo ra sức ép khiến những doanh nghiệp ngoại quốc không đủ khả năng tự động hóa phải rút lui, vừa thúc Việt Nam từ bỏ mô hình gia công giá trị thấp để chuyển dịch sang tự động hóa và các khâu có giá trị gia tăng cao hơn.
Song đó cũng là yếu tố đe dọa doanh nghiệp Việt Nam. Làm sao họ có thể tồn tại trên xứ sở của mình khi cả vốn lẫn công nghệ đều kém hơn và cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, tập đoàn ngoại quốc khiến các loại chi phí từ nhân lực, tới hạ tầng đều thăng thiên.
Trong bối cảnh như vừa kể, hệ thống chính trị, hệ thống công quyền Việt Nam vẫn thế – vẫn huyên thuyên về đủ thứ thành tích và kế hoạch, trừ chuyện sẽ làm gì để giúp doanh giới Việt Nam có thể tồn tại và phát triển sự nghiệp tại nơi chôn nhau, cắt rốn của họ.
Hiệp Hội Thương Mại Quốc Tế Nam Hàn không giấu diếm tham vọng của các doanh nghiệp Nam Hàn đang hoạt động tại Việt Nam: Động cơ đầu tư vào Việt Nam của khối doanh nghiệp này đã thay đổi, 54,9% khẳng định lý do hiện diện tại Việt Nam là bán hàng cho thị trường nội địa!
Ai cũng thấy dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc ồ ạt chảy vào Việt Nam chủ yếu nhằm né tránh thuế quan từ Mỹ và Liên Minh Châu Âu nhưng chưa biết chính quyền Việt Nam sẽ làm gì để loại trừ rủi ro “đội lốt xuất xứ” (origin fraud) có thể khiến “chết chùm” vì trừng phạt thương mại.
Trân Văn
Nguồn: Người Việt
