Trân Văn
Mekong Independent vừa khuấy động dư luận khi công bố phóng sự liên quan đến ba người bị chính quyền Việt Nam cáo buộc là “khủng bố”: Ông Nguyễn Đức Thuận (52 tuổi, công dân Na Uy), ông Trần Hiệp (còn có tên khác là Hồ Phạm Hiệp Huy, 51 tuổi, công dân Úc) và ông Thái Công Trường Sơn (46 tuổi, công dân Việt Nam nhưng sống tại Cambodia).
Mekong Independent là tổ chức tin tức độc lập, hoạt động theo hình thức phi lợi nhuận, chuyên điều tra và phân tích về các vấn đề ở khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là tại những quốc gia thuộc lưu vực sông Mekong như Việt Nam, Lào, Cambodia, Thái Lan, Miến Điện.
Trung tuần Tháng Chín, gia đình của ông Thuận và ông Hiệp lên tiếng, nhờ công chúng hỗ trợ tìm kiếm cả hai vì họ cùng mất tích khi đang ở Cambodia. Sau đó, đảng Việt Tân cho biết ông Thuận và ông Hiệp là thành viên của họ. Đến hạ tuần Tháng Chín, Việt Nam loan báo công an đã khởi tố ông Thuận, ông Hiệp, ông Sơn vì họ xâm nhập Việt Nam trái phép để hoạt động “khủng bố.” Trong khi công an bảo rằng, cả ba bị bắt giữ ở khu vực thuộc phạm vi trách nhiệm của đồn biên phòng Mỹ Quý Tây thuộc tỉnh Tây Ninh, thì thân nhân của họ, cũng như đảng Việt Tân và một số tổ chức nhân quyền, khẳng định họ bị bắt cóc khi đang ở tỉnh Prey Veng, Cambodia.
Trong phóng sự điều tra mới công bố ngày 9 Tháng Mười Một, Mekong Independent thuật lại điều mà nhiều cư dân một ngôi làng ở tỉnh Preyveng cùng khẳng định: Hôm 18 Tháng Chín, tại làng, có ba người bị bắt rồi bị đưa qua biên giới Cambodia – Việt Nam, đoạn thuộc huyện Đức Huệ, tỉnh Tây Ninh! Hôm 27 Tháng Mười, thông tin tương tự từng được Bộ Ngoại Giao và Thương Mại Úc (DFAT) nêu ra khi điều trần trước Thượng viện Úc. Lúc ấy, đại diện DFAT báo cáo chính phủ Úc xác định vụ này “nghiêm trọng” nên đã đề nghị cả Việt Nam lẫn Cambodia cùng giải thích.
- XEM THÊM: Người dân Campuchia kể lại vụ bắt cóc giữa những nghi vấn về việc Việt Nam bắt giữ các nhà hoạt động
Chính phủ Úc cũng yêu cầu Việt Nam bảo đảm quyền tiếp cận lãnh sự và hỗ trợ pháp lý cho ông Hiệp. Sau khi tiếp xúc với ông Hiệp, đại diện Lãnh Sự Quán Úc cho biết, ông nhờ nhắn với gia đình, rằng ông “chưa bao giờ tự vượt biên vào Việt Nam.” Còn tại Na Uy, thân nhân ông Nguyễn Đức Thuận cảnh báo, ông bị tiểu đường, cần chích insulin hàng ngày, nhưng việc cung cấp thuốc bị gián đoạn. Song song với biểu tình phản đối việc bắt cóc ông Thuận, ông Hiệp, ông Sơn trước Đại Sứ Quán Việt Nam ở Na Uy, thân nhân ông Thuận đã thuê công ty luật Elden Law Firm nộp đơn tố giác hình sự cả Việt Nam và Cambodia với cảnh sát Na Uy.
Không phải tự nhiên mà Bộ Nội Vụ Cambodia phát hành thông cáo, bác bỏ cáo buộc là nước này bắt giữ hay bàn giao hai công dân ngoại quốc cho Việt Nam. Trong thông báo vừa đề cập, Cambodia xác nhận dữ liệu cho thấy ông Thuận và ông Hiệp nhập cảnh vào đất nước Chùa Tháp hôm 15 Tháng Chín, nhưng hồ sơ không thể hiện cả hai đã rời quốc gia này! Cần nhớ, trước nay, tại Cambodia, phe đối lập thường công kích chính phủ đã để Việt Nam “chi phối” kết quả cuộc bầu cử địa phương vào năm tới sẽ bất lợi cho đảng cầm quyền nếu phe đối lập khai thác yếu tố Việt Nam tổ chức bắt cóc ngay trên lãnh thổ như bằng chứng nhượng bộ về chủ quyền!
***
Thân nhân ông Thuận, ông Hiệp, rồi đảng Việt Tân, một số tổ chức nhân quyền đang ráo riết vận động nhằm gây sức ép lên chính phủ Úc, chính phủ Na Uy để họ phải có biện pháp đối với Việt Nam. Việt Nam và Úc nâng quan hệ lên mức đối tác chiến lược toàn diện hồi năm 2024. Na Uy thì thuộc nhóm dẫn đầu trong hợp tác chuyển đổi năng lượng (JETP) và tài trợ phát triển cho Việt Nam. Việc Việt Nam bị cáo buộc “bắt cóc” công dân của cả hai quốc gia này và bí mật giam giữ không thông báo ngay, bất chấp Công Ước Về Quan Hệ Lãnh Sự, chắc chắn sẽ khiến đối thoại thường niên về nhân quyền trở thành căng thẳng.
Thậm chí theo dự đoán của một số người, xì căng đan này có thể là lý do khiến quan hệ giữa Việt Nam với Úc, Na Uy, rộng hơn là Liên Âu (EU), gặp trục trặc. Nhiều dự định, kế hoạch quan trọng sẽ bị trì hoãn. Một số tổ chức quốc tế như Freedom House, OMCT, Raoul Wallenberg Centre,… đang liên kết xì căng đan này với các vụ khác trong quá khứ, ví dụ như vụ bắt cóc Trịnh Xuân Thanh ở Đức năm 2017, vụ bắt cóc Trương Duy Nhất ở Thái Lan năm 2019, vụ bắt cóc Đường Văn Thái ở Thái Lan năm 2023, để chứng minh Việt Nam đàn áp xuyên biên giới, mở rộng phạm vi truy bắt, nhắm vào cả những người là công dân các quốc gia Phương Tây.
Tất cả những yếu tố vừa đề cập đang “đổ sông, đổ bể” nỗ lực tạo dựng hình ảnh Việt Nam là quốc gia thượng tôn pháp luật, sẵn sàng hội nhập sâu rộng. Đó là chưa kể việc thân nhân các nạn nhân cũng như một số tổ chức quốc tế đang nộp đơn tố giác một số cơ quan hữu trách của Việt Nam, yêu cầu xử lý hình sự, có thể kích hoạt các thủ tục điều tra độc lập tại Châu Âu. Nếu tòa án Phương Tây chấp nhận, phát lệnh truy nã hoặc kết luận đã xảy ra bắt cóc, sẽ có những giới chức Việt Nam đối diện với rủi ro khi dịch chuyển bên ngoài Việt Nam. Đôi khi dùng “an ninh quốc gia” làm bung xung nhằm thâu tóm cả quyền lực lẫn tiền bạc có thể bị tổ trác!
Có một số dấu hiệu cho thấy, dường như Việt Nam đang cố gắng hạ nhiệt xì căng đan “khủng bố” bằng cách thể hiện sự tôn trọng quyền thăm/gặp lãnh sự đối với phía Úc và Na Uy để giữ cho quan hệ ngoại giao không trở thành căng thẳng. Cho dù muốn vậy, Việt Nam cũng không thể sớm trả tự do cho những người bị cáo buộc “khủng bố.” Bởi vì, làm như thế sẽ biến chính phủ nói chung, công an nói riêng, thành “gánh hài.” Liệu Việt Nam sẽ tổ chức xét xử, tuyên hình phạt có tính tượng trưng, rồi áp dụng chính sách “khoan hồng, nhân đạo” trục xuất ông Thuận, ông Hiệp như đã từng “xử lý” một số công dân Mỹ, công dân một số quốc gia Châu Âu?
Rất khó đoán! Chỉ có thể đoan chắc rằng không có… “khủng bố” thì còn lâu công an mới có thể đạt tới mức “muốn gì, được nấy!”
Trân Văn
Nguồn: Người Việt
