Việc tước đi mạng sống của một ai đó, dù là vô ý, không thể được coi là một “tai nạn kinh doanh” có thể bù đắp, ngã giá hoặc mua đứt bằng tiền. Mạng người không phải là hàng hóa. Khi sự tha thứ có thể đổi lấy bằng tài sản, giá trị của một con người sẽ bị hạ thấp.
Điểm quan trọng ở đây là: Ukraine không nhất thiết phải đánh trúng Kremlin để chứng minh Moscow có thể bị tổn thương.
Chỉ cần chiến tranh có thể xuất hiện cách thủ đô vài chục kilomet, tại những kho hàng phục vụ hàng triệu người tiêu dùng và hàng trăm nghìn doanh nghiệp, cảm giác về một hậu phương được bảo vệ tuyệt đối đã bắt đầu thay đổi.
Khác với các thế hệ trước, thế hệ Z sở hữu những công cụ, tư duy và phương thức phản kháng hoàn toàn mới để đối đầu với các thể chế độc tài, chuyên chế. Thế hệ Z sử dụng nhiều nền tảng của mạng xã hội (TikTok, Instagram, Telegram, Discord, VPN) để lan truyền thông tin theo thời gian thực.
Những hành vi lạm quyền hay tham nhũng có thể bị lột trần và lan truyền rộng rãi chỉ sau vài giờ, vượt khỏi tầm kiểm soát của các cơ quan kiểm duyệt.
Tuyệt đại đa số các Gen-Z bàn trên mạng về vụ Nguyễn Sỹ Cương là những người lên tiếng trước sự bất công rành rành, trước sự vi phạm của chính quyền đối với quyền tiếp cận thông tin của người dân và việc họ cất lên tiếng nói của họ là một sự tiến triển rất đáng mừng cho đất nước.
Hơn 38.800 doanh nghiệp tại TP.HCM đã phải rời thị trường chỉ trong 7 tháng đầu năm 2026, cao hơn hẳn con số 34.096 doanh nghiệp thành lập mới. Là đầu tàu kinh tế của cả nước, những biến động tại TP.HCM không chỉ là câu chuyện của riêng một địa phương mà là “hàn thử biểu” phản ánh sức khỏe chung của khối kinh tế tư nhân.
“Tại Cây Số 55 (Tree 55,) Gen Z Việt Nam đòi hỏi những người có đặc quyền phải chịu trách nhiệm” là tiêu đề bài báo của The New York Times, một trong những tờ báo lớn nhất của Mỹ.
Hãng tin Reuters đăng bài “Cảnh sát Việt Nam xử lý vụ tai nạn xe hơi do cựu chính trị gia gây ra khiến một thiếu niên thiệt mạng.” Ngoài ra còn hai tờ báo khác là Channel News Asia (CNA) và The Straits Times của Singapore.
Màn thanh minh chậm trễ và vụng về của VTV cho thấy sự lúng túng của chính quyền hiện nay trước một phong trào xã hội mà họ không thể nắm bắt được: Phong trào Gen Z.
Mà lúng túng là đúng, vì đây là một hiện tượng mang tính thời đại, xảy ra ở nhiều quốc gia chứ không chỉ riêng Việt Nam.
Khi người trẻ đặt hoa tại gốc cây số 55, phản ứng đầu tiên của một chính quyền tự tin lẽ ra phải là công khai sự thật. Nhưng người ta lại dọn hoa, ngăn cản tưởng niệm, cảnh báo sinh viên và chỉ lên tiếng sau khi biểu tượng đã lan từ đường phố lên Internet.
Có thể dọn một bó hoa, nhưng không thể dọn sạch câu hỏi sinh ra bó hoa ấy.
Những bó hoa của GenZ có ý nghĩa mạnh mẽ hơn cả tiếng la hét hay những hành động đập phá. Họ đang chất vấn luật pháp đã làm gì để bảo vệ cô gái 18 tuổi ấy. Và nếu những câu hỏi ấy chưa được trả lời thỏa đáng, những bó hoa sẽ còn tiếp tục lên tiếng với cơ quan điều tra, với tòa án, với Quốc hội và với cả xã hội.
Chủ tịch UBND TP.HCM vừa đặt một câu hỏi đáng suy nghĩ: Vì sao chỉ trong 7 tháng đã có hơn 38.800 doanh nghiệp của thành phố rút khỏi thị trường?
Nhìn rộng ra cả nước, đây không phải chuyện riêng của TP.HCM. Năm 2023 có khoảng 172.600 doanh nghiệp rút khỏi thị trường. Năm 2024 gần 198.000. Năm 2025 hơn 227.000. Chỉ sáu tháng đầu năm nay đã có thêm khoảng 151.000 doanh nghiệp rút lui.
Một bó hoa đặt dưới gốc cây có thể là một việc nhỏ. Nhưng khi hàng nghìn người cùng mang hoa tới nơi một nữ sinh mười tám tuổi đã chết oan, rồi hoa bị dọn đi và ngày hôm sau lại xuất hiện, việc nhỏ ấy bắt đầu mang một ý nghĩa khác.
Việc đặt hoa ở gốc cây, dù có thể gây tranh cãi về tính phù hợp, lại là một hành động có giá trị biểu tượng rất cao. Nó biến một địa điểm thành một memory site – một điểm neo của ký ức tập thể.
Trong truyền thông, biểu tượng thường lan truyền nhanh hơn lập luận. Một bó hoa, một hashtag, một bức ảnh…
