Câu đáng hỏi về 16 điều khoản dịch vụ mới cập nhật của Zalo không phải là “việc thu thập dữ liệu có hợp pháp hay không” mà là “dữ liệu ấy rốt cuộc sẽ được dùng làm gì”
Tôi không biết gì về ý định sử dụng dữ liệu của VNG, nhưng điều 6, “Các trường hợp xử lý dữ liệu cá nhân không cần sự đồng ý của người dùng,” liên quan đến “cơ quan nhà nước có thẩm quyền” là một dấu chấm hỏi lớn.
Lý do là dữ liệu danh bạ và tần suất nhắn tin là đủ để xây dựng một Social Graph — biểu đồ quan hệ xã hội. Và chỉ cần một engine phân loại tin nhắn đơn giản cũng đủ cơ sở để dựng mô hình tương tác.
Từ mô hình tương tác ấy, chỉ cần đặt cạnh những “ideological nodes” xác định qua dữ liệu “cào” trên Facebook, là có thể nhìn thấy bức tranh phân nhóm khuynh hướng tư tưởng của xã hội.
Và khi tích hợp với dữ liệu VNeID thông qua ngôn ngữ ontology first, với đủ thông tin cá nhân, ngân hàng và tài sản là có thể thấy dòng chảy của tiền song song với dòng chảy tư tưởng.
Và còn nữa, tích hợp dữ liệu từ hệ thống camera an ninh và giao thông là có ngay một hạ tầng tình báo xã hội — Social Intelligence Infrastructure — thời gian thực, cho phép dự đoán động lực xã hội lẫn khám phá hành vi cá nhân.
Tôi không biết hạ tầng này có đang tồn tại hay không, nhưng hẳn nhiên nó hoàn toàn khả thi về mặt kỹ thuật, và có sức hấp dẫn lớn với bất kỳ chính quyền nào.
Chỉ vì nó là quyền lực tuyệt đối.
Ở cấp độ xã hội, nó cho phép nhìn thấy đường đi của các loại thông tin, sự hình thành của cảm xúc tập thể, và cho phép dự báo được hướng phát triển của tâm lý xã hội sau từng sự kiện.
Ở cấp độ cá nhân, nó cho phép đánh dấu nghi ngờ giữa một bất động sản mới tậu của một phụ nữ và một chính sách công xa xôi nào đó, để từ đó lần ra một hành vi tham nhũng.
Bức tranh khả dĩ đó cho thấy thấy lý do cập nhật “để tuân thủ luật bảo vệ dữ liệu” là rất khó thuyết phục, đơn giản vì họ đang nắm một hạ tầng quyền lực lớn ngoài khả năng quyết định.
Thế nên, thay vì hỏi có nên xoá Zalo app hay không, mỗi người nên tự hỏi là mình có cảm thấy an toàn với hệ thống tình báo xã hội tinh vi ấy hay không.
Hay câu hỏi khác, là có thể chấp nhận xã hội được quản trị bằng thuật toán hay không?
Nguồn: FB Hưng Phạm Ngọc
* Tựa do BBT đặt
