Lynn Huỳnh
Báo chí đã tạo ra một sự bất công trong đưa tin về các vụ cháy chung cư, nơi thì được bảo vệ danh tiếng, nơi thì bị phơi bày trực diện.
Mới đây, một đám cháy bùng phát tại một căn hộ tầng 10 trong chung cư trên đường Nguyễn Hữu Cảnh (TP.HCM), khiến hàng trăm cư dân hoảng hốt sơ tán.
Theo tin tức từ báo chí, ngày 11/4/2026, khoảng 13h15, lửa phát ra từ logia của căn hộ ở tầng 10, tòa L6, khu chung cư cao cấp thuộc phường Thạnh Mỹ Tây, cách ga metro Tân Cảng khoảng 500 m.
Khi chuông báo cháy kích hoạt, hàng trăm cư dân hoảng hốt đi thang thoát hiểm xuống dưới. Nguyên nhân bước đầu được xác định là do cháy dàn nóng máy lạnh.
Trên thực tế, không chỉ ở TP.HCM, cháy ở chung cư là một tin tức hoàn toàn không mới. Tuy nhiên, tin tức cháy tại chung cư trên đường Nguyễn Hữu Cảnh này lại thu hút được không ít sự quan tâm của dư luận chỉ vì để tìm một câu trả lời cho câu hỏi: Chung cư này tên là gì?
Thủ thuật giật tít hay quyền được biết của người dân bị xâm phạm?
Điều 25 Hiến pháp 2013 quy định: “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định.”
Quyền được tiếp cận thông tin đầy đủ, minh bạch, rõ ràng của người dân càng được nhấn mạnh hơn tại Điều 3 Luật Tiếp cận Thông tin 2016. Theo đó, mọi công dân đều bình đẳng, không bị phân biệt đối xử trong việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin và thông tin được cung cấp phải chính xác, đầy đủ cũng như việc cung cấp thông tin phải kịp thời, minh bạch, thuận lợi cho công dân; đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật. Và tại Điều 17 của Luật này, thông tin phải được công khai.
Bên cạnh đó, dưới góc độ nghề nghiệp, Luật Báo chí 2016 tại Điều 4 và Điều 13 đã xác định báo chí chính là phương tiện để nhân dân thực thi quyền tiếp cận thông tin của mình.
Điều này đồng nghĩa với việc khi một vụ cháy xảy ra, công dân có quyền được biết rõ về nơi xảy ra và tính chất sự việc. Khi bài báo đưa tin thiếu định danh cụ thể, người làm báo không chỉ làm giảm giá trị của tác phẩm báo chí mà còn vô tình tạo ra rào cản, khiến người dân không được tiếp cận thông tin trung thực đã được pháp luật bảo hộ. Dù đây là một vụ cháy không gây thiệt hại về người và được dập tắt nhanh (có thể coi là một sự cố nhỏ), nhưng việc báo chí đưa tin thiếu minh bạch về tên chung cư vẫn tạo ra một tiền lệ không tốt trong việc thực hiện quyền được biết của người dân.
Cũng có ý kiến cho rằng việc ẩn tên chung cư và chỉ đưa ra thông số “tầng 10, tòa L6” là một thủ thuật “giựt gân” cố tình tạo sự lấp lửng để kích thích sự tò mò của độc giả. Lập luận này có vẻ hợp lý, tuy nhiên, trong những tình huống khẩn cấp, nguy hiểm liên quan đến an toàn cháy nổ, điều công chúng cần nhất là sự xác tín không phải một ẩn đố. Việc đưa tin thiếu định danh không những không làm tăng giá trị thông tin, mà còn gây ra tâm lý hoang mang không đáng có cho hàng ngàn cư dân tại các dự án cao tầng khác dọc tuyến đường Nguyễn Hữu Cảnh. Một bản tin báo chí đúng nghĩa phải dập tắt được sự lo lắng bằng sự thật, chứ không phải thông tin đánh đố cộng đồng.
Vì sao chung cư khác lại bị “bêu tên”?
Trước đây các chung cư từng bị cháy như Carina, Lexington, Ecohome1…, tin tức phản ánh đều ghi rõ ràng tên chung cư ngay từ dòng tiêu đề cùng diễn biến vụ việc. Việc công khai đích danh khi đó được coi là trách nhiệm cảnh báo và cung cấp thông tin đầy đủ. Vậy tại sao trong vụ việc xảy ra hôm 11/4 vừa qua lại không rõ chung cư nào? Sự thiếu nhất quán này tạo nên một sự bất công trong đưa tin, nơi thì được bảo vệ danh tiếng, nơi thì bị phơi bày trực diện.
Lẽ tất nhiên, không thể phủ nhận, căn cứ theo Luật Tiếp cận Thông tin 2016, việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân không được xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức hoặc của người khác và công dân cũng có thể bị hạn chế tiếp cận thông tin nhưng đây là những trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khoẻ của cộng đồng.
Xét trong trường hợp những bản tin đăng tải về chung cư bị cháy trên đường Nguyễn Hữu Cảnh này, liệu rằng thông tin cụ thể về tên chung cư đã ảnh hưởng gì đến an ninh quốc phòng, quốc gia hay an toàn xã hội… để dẫn đến việc công dân bị hạn chế tiếp cận cái tên chung cư? Nếu vi phạm lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, vì sao các báo lại mạnh dạn đưa tin tên chung cư khác bị cháy, thậm chí cả thương vong ngay tại chung cư đó?
Đã đến lúc cần trả lại sự sòng phẳng cho thông tin báo chí, để công chúng không còn phải đoán tên trước những vấn đề gắn với an toàn của chính mình cũng như gia đình.
Nguồn: Việt Nam Thời Báo
