Hôm nay, Viện trưởng Viện Kiểm sát Tối cao ra quyết định huỷ bỏ Quyết định giải quyết khiếu nại (QĐGQKN) số 55/VKS-QĐ ngày 14/3/2025 do Viện trưởng VKS tỉnh Vĩnh Long về việc “giữ nguyên QĐGQKN không khởi tố vụ án” do Viện trưởng VKS huyện Trà Ôn ban hành đối với Quyết định không khởi tố vụ án mà Thủ trưởng CQĐT Trà Ôn ban hành ngày 23/1/2025. Theo quy định, QĐGQKN lần hai của Viện trưởng VKS tỉnh Vĩnh Long có hiệu lực nhưng giờ đã bị huỷ bỏ.
Trên cơ sở này, Viện trưởng VKS tỉnh Vĩnh Long phải ra Quyết định huỷ bỏ Quyết định không khởi tố vụ án của Thủ trưởng CQĐT Trà Ôn và QĐGQKN của Viện trưởng VKS huyện Trà Ôn mà trước đó đã đồng ý với việc không khởi tố vụ án.
Từ đây, diễn biến có thể xảy ra các tình huống sau:
– Hồ sơ sẽ được chuyển cho CQĐT có thẩm quyền để tiếp tục xác minh, xem xét ban hành một trong hai quyết định sau:
i) Không khởi tố vụ án nếu vẫn cho rằng tài xế xe tải không có dấu hiệu phạm tội; hoặc
ii) Khởi tố vụ án, khởi tố bị can tài xế xe tải để xử lý. Ngay khi biết sự việc đau lòng xảy ra, đó là cha cháu Trân cầm súng tìm tài xế xe tải bắn và tự bắn mình tôi đã có ngay bài viết phân tích pháp lý chứng minh hành vi có dấu hiệu tội phạm rõ ràng và bài phân tích này cũng trùng khớp với nhận định, đánh giá rất khách quan, nhanh chóng và chuẩn, chỉnh về mặt pháp lý từ Bộ Công an và VKSND Tối cao, nên theo dự đoán của tôi, 100% vụ việc sẽ được khởi tố.
– Câu hỏi đặt ra, giả sử đang trong giai đoạn này hoặc khi CQĐT khởi tố vụ án, khởi tố bị can nhưng tài xế xe tải bị chết thì sẽ thế nào? Không còn cách nào khác CQĐT phải ra quyết định đình chỉ vụ án đối với bị can là tài xế xe tải. Đây mới đúng là trường hợp mà pháp luật quy định: “Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội đã chết”.
– Trường hợp tài xế xe tải bình an vô sự, khoẻ lại hoặc ngay cả trường hợp bị chết thì các cá nhân, cơ quan có thẩm quyền cao nhất của tỉnh Vĩnh Long cũng phải xem xét làm rõ, có hay không hành vi vi phạm (nếu vi phạm thì cố ý hay vô ý) trong việc ra quyết định không khởi tố trái pháp luật và cá nhân ban hành quyết giải quyết khiếu nại trái pháp luật (nay đã bị VKSND Tối cao huỷ bỏ hoàn toàn). Trong đó, phải làm rõ lý do vì sao ban đầu ban hành quyết định không khởi tố vụ án lại đưa ra nhận định trái pháp luật, sai lầm nghiêm trọng khi cho rằng cháu Trân mới 14 tuổi là: “Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội đã chết”; rồi sau đó tiếp tục ra quyết định không khởi tố với lý do: “không có sự việc phạm tội”, và những cá nhân có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lại tiếp tục bác đơn khiếu nại mà anh Phúc (cha cháu Trân) đã gửi đúng, phù hợp pháp luật – để xử lý trách nhiệm (nếu có vi phạm) theo quy định của pháp luật. Điều này nếu được thực hiện công khai, minh bạch và có kết luận rõ ràng công khai sẽ có tác dụng rất lớn nhiều vấn đề.
– Ngoài ra, tại giai đoạn này nếu CQĐTVKS Tối cao tự mình có được nguồn thông tin, chứng cứ và/hoặc do được cung cấp, tố cáo mà có dấu hiệu của hành vi xâm phạm hoạt động tư pháp như: “Không truy cứu TNHS người có tội”; “làm sai lệch hồ sơ vụ án” thì CQĐTVKS Tối cao sẽ khởi tố vụ án để điều tra nhằm giải quyết toàn diện, triệt để và xử lý nghiêm minh những cá nhân vi phạm (nếu có).
– Đối với tội danh xâm phạm hoạt động tư pháp (trong đó “Tội làm sai lệch hồ sơ vụ án”) không phải là loại tội phạm khởi tố theo yêu cầu của người bị hại và “hậu quả xảy ra không phải là yếu tố cấu thành bắt buộc” nhưng vụ án này đã có hậu quả nghiêm trọng, nên bất kỳ ai cũng có quyền, nghĩa vụ cung cấp thông tin cho CQĐTVKS Tối cao (nếu nắm được các tài liệu, chứng cứ).
Cũng xin chia sẻ thêm, mấy hôm nay tôi có trao đổi, chia sẻ với LS Nguyễn Duy (một trong những luật sư hỗ trợ pháp lý cho cháu Trân từ lúc quyết định không khởi tố vụ án được ban hành và giai đoạn khiếu nại xuyên suốt sau này) rằng: Cần phối hợp chặt chẽ, cung cấp thật chi tiết và đưa ra các chứng cứ thật sắc sảo, v.v… đến CQĐTVKS Tối cao để giúp gia đình cháu Trân vì như tôi đã từng đề cập, vụ việc này nếu thực tế đúng như thông tin tôi nắm được và gia đình đưa lên mạng thì “có dấu hiệu của hành vi xâm phạm hoạt động tư pháp” nhưng vì nguyên tắc nghề nghiệp và bằng sự tôn trọng đối với các luật sư đồng nghiệp đang giải quyết nên tôi không đề cập, phân tích sâu.
Và trách nhiệm làm rõ, có hay không tôi đặt hy vọng vào CQĐTVKS Tối cao và các luật sư đồng nghiệp vậy. Nếu trên thực tế đúng là có dấu hiệu xâm phạm hoạt động tư pháp và được xử lý triệt để thì góp phần tích cực rất lớn ở nhiều khía cạnh khác nhau của tư pháp – là bài học cảnh báo đủ sức nặng cho bất kỳ cá nhân, cơ quan thực thi pháp luật nào khác, nếu cố ý làm sai.
– Câu hỏi đặt ra tiếp theo, giả sử tài xế xe tải không may qua đời khi vụ án chưa khởi tố hoặc sau khi vụ án, tài xế đã bị khởi tố thì CQĐT phải ra quyết định đình chỉ vụ án đối với bị can như đã phân tích trên đây – nhưng có người hỏi sâu thêm: “Vậy giả thiết – nếu vụ việc có dấu hiệu của hành vi xâm phạm hoạt động tư pháp thì sẽ dừng lại, chấm dứt luôn hay sao?”
Không! Dù người thực hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm (tài xế) chưa bị khởi tố hoặc đã bị khởi tố có bị chết đi chăng nữa thì CQĐTVKS Tối cao cũng không dừng lại nếu vụ việc có dấu hiệu của hành vi xâm phạm hoạt động tư pháp trước đó – sẽ vẫn điều tra, khởi tố xử lý những cá nhân vi phạm như thường. Đương nhiên, trường hợp này sẽ vô vàn khó khăn và phức tạp vì nghi can, bị can đã chết – một trong những nguồn chứng cứ quan trọng ít nhiều đã bị khuyết!
– Đương nhiên, tôi hay các thành viên gia đình cháu Trân hiện giờ và tất cả mọi người đều cầu mong tài xế xe tải khoẻ lại – khoẻ lại không phải là để chịu trách nhiệm (nếu vi phạm) hay giúp cơ quan tiến hành tố tụng làm rõ hành vi có dấu hiệu xâm phạm hoạt động tư pháp, mà bởi điều đơn giản “cái chết” luôn mang đến sự mất mát, đau thương và đằng sau anh tài xế còn có cả gia đình, người thân – họ không có lỗi và cũng không mong muốn câu chuyện xảy ra như hôm nay.
Qua đây tôi xin gửi lời chúc anh tài xế sớm khoẻ lại!
***
Bài viết này nhằm chia sẻ bức tranh bao quát về các khía cạnh pháp lý rất phức tạp trong án hình sự cho ai quan tâm đọc có thể hiểu hơn để tự trang bị kiến thức cho mình, và cũng là câu trả lời cho câu hỏi của người bạn: “Giả sử tài xế xe tải không qua khỏi” thì sao?
Dù không phải là luật sư của gia đình cháu Trân nhưng là người hành nghề luật sư, tôi thấu hiểu nỗi đau tận tâm can của anh Phúc (người cha mất con) và nỗi đau của những người ở lại, trong đó có người mẹ và ba đứa trẻ nhỏ nên đã chia sẻ một số bài viết – hy vọng san sẻ được chút nào đó với cháu Trân và toàn thể thành viên gia đình.
Giá như, giá như vụ việc này được đánh giá chính xác, nhanh chóng như kết luận từ BCA và VKS Tối cao thì sẽ không xảy ra tấn bi kịch bi thương như thế này!
Cuối cùng, tôi hy vọng và mong rằng các lãnh đạo của huyện Trà Ôn và tỉnh Vĩnh Long, trong đó có lãnh đạo Cơ quan Tố tụng tỉnh Vĩnh Long sẽ xem xét cẩn trọng, khách quan và nhanh chóng đưa ra quyết định về vụ án theo đúng pháp luật để vong linh cháu Trân và người cha đáng thương được siêu thoát, để nỗi đau của những người thân ở lại phần nào được nhẹ lòng – dù điều đó có thể sẽ không thể thực hiện được vì mất mát này quá lớn.
LS Lê Ngọc Luân
Nguồn: FB LS Lê Ngọc Luân
