Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) hôm 17 tháng Hai, 2025 lại báo lỗ khủng – lên tới 44.792 tỉ đồng. Thay vì tự chịu trách nhiệm, Bộ Công Thương đề xuất tính khoản lỗ này vào giá bán lẻ điện, một lần nữa khiến người tiêu dùng phẫn nộ.
Trong một thị trường mà EVN nắm độc quyền cung cấp điện, câu hỏi đặt ra là: Tại sao người dân phải gánh chịu hậu quả từ sự yếu kém trong quản lý và vận hành của một doanh nghiệp nhà nước đưa đến lỗ lã, trong trường hợp này là EVN?
Độc quyền luôn đi kèm với lạm quyền. Khi không có cạnh tranh, không có áp lực cải tiến hay minh bạch, EVN có thể tự tung tự tác, lỗ thì đổ cho dân, lời thì âm thầm bỏ túi. Sự bảo kê ngầm từ cơ chế chính trị khiến EVN gần như miễn nhiễm với trách nhiệm.
Tâm lý “có ĐCSVN chống lưng” khiến họ không cần quan tâm đến đạo lý hay tình cảnh của hàng triệu hộ dân đang chật vật với chi phí sinh hoạt ngày càng leo thang.
Nếu giá điện bị đẩy lên gấp đôi, liệu người dân có dám phản đối mạnh mẽ? Trong một xã hội mà tiếng nói phản biện bị kiểm soát, sự phẫn nộ thường chỉ dừng lại ở mạng xã hội. Nhưng sự im lặng không đồng nghĩa với sự đồng thuận. Mỗi lần hóa đơn điện tăng vô tội vạ là một lần niềm tin vào công lý và công bằng bị xói mòn.
Đã đến lúc phải đặt lại vấn đề: Có nên duy trì một mô hình độc quyền trong lĩnh vực thiết yếu như điện lực? Hay cần mở cửa cho cạnh tranh, noi gương các quốc gia phát triển, siêu cường để người dân không còn là nạn nhân của sự trục lợi có hệ thống?
Nguyễn P. Ngọc
