Lần đầu tiên tôi gặp mặt và trò chuyện với Giáo Sư Nguyễn Thanh Giang là vào tháng Tám năm 1996. Vào thời đó những tiếng nói tranh đấu cho công lý và cho sự tự do của dân tộc Việt Nam rất hiếm quý. Giáo Sư Nguyễn Thanh Giang đã là một trong những tiếng nói hiếm quý đó. Có thể nói trong thập niên 1990 ông thuộc lớp người tiên phong mở đường cho phong trào tranh đấu cho dân chủ và nhân quyền tại Việt Nam.
Có lẽ vì có cùng một hoài bão nên tôi và ông đã nói với nhau rất nhiều, bàn thảo sôi nổi về công cuộc đấu tranh cho dân chủ và những gì cần thực hiện cho đất nước. Đối với tôi, ông đã thể hiện tinh thần của một nhà trí thức yêu nước, một người chiến sĩ sẵn sàng đối mặt với cường quyền vì lẽ phải. Hơn thế nữa, với dáng vẻ từ tốn ông đã khiến tôi liên tưởng đến hình ảnh lớp người “sĩ phu Hà Thành” của thời xưa.
Trong những năm gần đây vì điều kiện khó khăn, cách trở nên tôi ít có dịp được trò chuyện với ông. Ngày hôm nay Giáo Sư Nguyễn Thanh Giang đã ra người thiên cổ, nghĩ tới ông và những hy sinh của ông khiến tôi bùi ngùi nhớ đến hai câu thơ: “Những người muôn năm cũ. Hồn ở đâu bây giờ?”
Xin thành kính chia buồn cùng bà quả phụ Nguyễn Thanh Giang và tang quyến. Xin anh linh của Giáo Sư Nguyễn Thanh Giang hãy hỗ trợ cho những anh em còn đang tiếp tục đi trên con đường mà Giáo Sư đã góp công khai mở.
Đỗ Hoàng Điềm
30 tháng Bảy, 2019
