Cuộc chạy đua vào chiếc ghế tổng bí thư giữa ba nhân vật Tô Lâm, Phạm Minh Chính và Phan Văn Giang vẫn chưa ngã ngũ. Lâm và Chính đều quá tuổi 65 nhưng theo các nguồn tin nội bộ, chỉ một mình Tô Lâm được hưởng suất đặc biệt, tức là được đưa ra đại hội XIV để bầu chọn. Phạm Minh Chính, Lương Cường và Phan Thanh Mẫn có tin là sẽ về hưu vì quá tuổi quy định.
Điều khiến giới quan sát đặc biệt chú ý là bối cảnh khu vực và thế giới đang có những chuyển động lớn, đặc biệt là trong quan hệ với Nam và Bắc Hàn, và sự hiện diện ngày càng lớn của Nga tại bán đảo Triều Tiên.
Câu hỏi đặt ra là vì sao ông Tô Lâm lại chọn thời điểm này để “kích hoạt” quan hệ với Bình Nhưỡng? Và Việt Nam đang tìm kiếm điều gì trong chuyến đi đặc biệt của ông Tô Lâm?
Tuần qua, hai phát ngôn lớn — một người bị tố là “ngầm thừa nhận chế độ tội phạm trị,” người kia phản công, lật ngược tình thế – không đơn thuần là tiếng nói riêng rẽ, mà là tiếng động của hai phe đang đếm số, đo ghế, thậm chí đo cả… phẩm giá và tính chính danh của ĐCSVN.
Tô Lâm nổi lên với những khẩu hiệu lớn: Cải cách thể chế, phát triển công nghệ cao, tư nhân hóa để đưa đất nước “vươn mình trong kỷ nguyên mới.” Nhưng điều đáng lo ngại là những định hướng này không xuất phát từ sự bàn bạc tập thể hay đồng thuận xã hội, mà chủ yếu dựa vào suy nghĩ và ý chí của riêng cá nhân Tô Lâm.
80 năm trôi qua kể từ ngày 2/9/1945, nguyện vọng chính đáng của người dân được sống sung túc, tự do trong một thể chế dân chủ thực sự, vẫn còn nguyên vẹn là ước vọng sau ngần ấy năm.
Thư ngỏ cũng nhấn mạnh đến tính chính danh của lãnh đạo không thể qua một sự áp đặt mà chỉ có thể bền vững khi người dân thực sự tự nguyện trao – trong tin cậy – cho nhà lãnh đạo.
Các cải cách thực sự cần là một cuộc chuyển biến sâu sắc trong cơ chế chính trị, chứ không phải là thay đổi cách chào, cười xin phép hay bán vàng rẻ hơn…
Và giữa cảnh “đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa” ấy, từ thủ đô vẫn vang lên những thông cáo chối tai về lễ duyệt binh, diễu hành, bắn pháo hoa rình rang mừng 80 năm Quốc khánh. Một bên là ánh sáng pháo hoa nhức mắt trên bầu trời Ba Đình, một bên là ngọn đèn dầu heo hắt trong căn nhà ngập nước của dân nghèo. Đối nghịch ấy, đau đớn thay, không chỉ là khoảng cách vật chất, mà là sự rạn nứt trong thiên–địa–nhân của quốc gia này!
Đợt điều chuyển công tác kỳ này liên quan đến hơn cả tá nhân mạng, không chỉ đơn thuần là thay thế chức danh. Nó được ví như một “đợt xáo bài” quy mô – nơi từng quân cờ được sắp xếp lại để định hình bàn cờ quyền lực trong giai đoạn mới. Ở Việt Nam, điều này càng trở nên có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh đại hội XIV dự kiến sẽ được triệu tập sớm trong năm 2025.
Trong những ngày gần đây, hình ảnh Nguyễn Tấn Dũng lại xuất hiện dày đặc trên các phương tiện truyền thông chính thống. Không chỉ thế, chúng thường gắn liền với hình ảnh Tô Lâm, Tổng Bí thư đương nhiệm.
Nhưng cũng đã có nhiều trường hợp trước đây, nhiều người từng được tặng huân chương, bằng khen, danh hiệu cao quý, rồi cuối cùng lại sa vào vòng lao lý. Trương Mỹ Lan, bà chủ Vạn Thịnh Phát; hay Phan Quốc Việt của Việt Á cũng từng được nhà nước cấp huân chương lao động hạng ba. Giờ họ đều ở trong tù với những bản án nặng nề.
Năm 2025, một làn sóng tăng thuế và phí đang tỏa ra khắp nền kinh tế, tác động đến mọi thứ, từ một giao dịch trên sàn chứng khoán đến một tách cà phê bán trong con hẻm nhỏ.
Chính phủ Việt Nam nói về những thay đổi này như một cuộc hiện đại hóa, nhằm tạo ra sự công bằng, minh bạch và nguồn lực tài chính cho sự phát triển quốc gia.
Đặc biệt, sự im lặng đầy ẩn ý đối với Thủ tướng Phạm Minh Chính là một tín hiệu chính trị phức tạp. Không bị nêu tên, không bị kỷ luật – nhưng cũng không được xác nhận tái nhiệm. Điều này cho thấy ông đang bị cô lập và chờ thời điểm bị “rút lui” trong danh dự.
