Chính trường Trung Quốc biến động
Chính trường Trung Quốc đang có những biến động khó lường. Gần đây, nhiều hoạt động thường thấy của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (Xi Jinping) liên tiếp bị hủy bỏ, chẳng hạn như không gửi thư chúc mừng, có biểu hiện xa cách với quân đội…, dấu hiệu về quyền lực thoái trào đang ngày càng trở nên rõ ràng.
Theo Trần Phá Không (Chen Pokong), nhà bình luận người Mỹ gốc Hoa, cuộc đấu tranh trong nội bộ đảng Cộng Sản Trung Quốc (ĐCSTQ) ngày càng leo thang, với việc Đinh Tiết Tường (Ding Xuexiang) và Trương Hựu Hiệp (Zhang Youxia) bộc lộ những tín hiệu ngầm về khả năng kế nhiệm, trong khi Thái Kỳ (Cai Qi) đang kiểm soát chặt chẽ dư luận để bảo vệ bản thân. Nhà bình luận Thái Thận Khôn (Cai Shenkun) cho rằng tương lai chính trị của Bí thư Khu ủy Tân Cương Mã Hưng Thụy (Ma Xingrui) đã khép lại, làm nổi bật thêm những rạn nứt trong phe cánh Tập Cận Bình.
Ngoài ra có nhiều nguồn tin cho rằng Tập Cận Bình có khả năng sẽ thăm Triều Tiên vào tháng 10, mục đích của chuyến thăm này là gì?
Ngày 1/10, Lưu Hải Tinh (Liu Haixing), Phó Chủ nhiệm Văn phòng Ủy ban An ninh Quốc gia Trung ương Trung Quốc, đã thay ông Lưu Kiến Siêu (Liu Jianchao) giữ chức Trưởng Ban Liên lạc Đối ngoại Trung ương. Trang web của Ban Liên lạc Đối ngoại Trung ương đã cập nhật thông tin trên vào ngày 30/9.
Lưu Kiến Siêu, 61 tuổi, cựu Trưởng Ban Liên lạc Đối ngoại Trung ương đảng Cộng Sản Trung Quốc (ĐCSTQ), đã biến mất khỏi các sự kiện công chúng sau khi trở về từ chuyến công tác nước ngoài hồi cuối tháng 7 vừa qua. Hiện vẫn chưa rõ tung tích của ông và tin tức liên quan đến ông chỉ dừng ở ngày 30/7/2025.
Kể từ khi tờ “The Wall Street Journal” (Mỹ) đưa tin vào đầu tháng 8 rằng Lưu Kiến Siêu đã bị đưa đi thẩm vấn sau khi trở về Bắc Kinh từ chuyến công du nước ngoài, đã có nhiều tin đồn lan truyền trên các nền tảng mạng xã hội bên ngoài Trung Quốc rằng Lưu Hải Tinh sẽ đảm nhận chức Trưởng Ban Liên lạc Đối ngoại Trung ương. Sau khi Bộ Chính trị Trung Quốc họp vào ngày 29/9, một số điều chuyển nhân sự đã được công bố và xác nhận vào ngày 30/9, trong đó có Lưu Hải Tinh được bổ nhiệm thay Lưu Kiến Siêu.
Thông tin được cập nhật trên trang web của chính quyền Khu tự trị Nội Mông ngày 30/9 cho thấy Bao Cương (Bao Gang), Ủy viên Ban Thường vụ Khu ủy Nội Mông kiêm Bí thư Thành ủy Hohhot (thủ phủ Nội Mông), đã trở thành Phó Bí thư Khu ủy Nội Mông. Theo thông lệ, ông sẽ kế nhiệm bà Vương Lị Hà (Wang Lixia) đã “ngã ngựa” trước đó, làm Chủ tịch chính quyền Khu tự trị Nội Mông.
Người đứng đầu tỉnh Liêu Ninh cũng được thay thế. Hứa Côn Lâm (Xu Kunlin), Tỉnh trưởng tỉnh Giang Tô, được bổ nhiệm thay Hách Bằng (Hao Peng) làm bí thư Tỉnh ủy Liêu Ninh.
Cùng với việc điều chỉnh các vị trí đứng đầu của Nội Mông và Liêu Ninh, các vị trí bí thư đảng ủy của chính quyền tỉnh Quảng Đông và Giang Tô cũng được bổ sung trong cùng ngày.
Có một số lưu ý đặc biệt đến Tập Cận Bình trong thời gian này:
Đầu tiên, tình trạng sức khỏe của Tập Cận Bình đang trở thành vấn đề nhận được nhiều sự chú ý. Tại lễ duyệt binh ở Bắc Kinh ngày 3/9, thời lượng bài phát biểu của ông đã bị rút ngắn, ông có biểu hiện mệt mỏi khi leo cầu thang, phải nghỉ ngơi nhiều lần và thậm chí còn khiến Putin và Kim Jong-un phải “chờ đợi.” Ngoài ra, dư luận còn lan truyền tin đồn rằng Tập Cận Bình theo đuổi mục tiêu “sống thọ 150 tuổi,” có thể liên quan đến những vấn đề gây tranh cãi như cấy ghép nội tạng.
Hiện tại, cuộc đấu tranh quyền lực trong nội bộ ĐCSTQ đang ngày càng trở nên gay gắt. Sau Hội nghị Trung ương 3 năm 2024, đã xuất hiện những tin đồn về vấn đề sức khỏe của Tập Cận Bình (nghi ngờ đột quỵ), việc Trương Hựu Hiệp nắm quyền kiểm soát quân đội, sự can dự của các nhà lãnh đạo lão thành của ĐCSTQ cũng như con cháu của họ (còn gọi là “Hồng nhị đại”)…, có thể đã hình thành một sự đồng thuận nào đó về việc phân chia lại quyền lực.
Thứ hai, có thể nhận thấy dấu hiệu phân chia quyền lực từ công tác đảng, chính phủ và quân đội. Ví dụ, Thái Kỳ với tư cách là ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, bí thư Ban Bí thư, chánh Văn phòng Trung ương đảng nắm quyền kiểm soát tư tưởng và tuyên truyền. Lý Cường và Đinh Tiết Tường lần lượt giữ vai trò quan trọng hơn tại các sự kiện quốc tế (như Đại hội đồng Liên hợp quốc) và các sự kiện trong nước, trong đó Đinh Tiết Tường được xem là người kế nhiệm tiềm năng. Trương Hựu Hiệp giám sát công việc thường nhật của Quân ủy Trung ương và khẩu hiệu “chế độ chủ tịch quân ủy chịu trách nhiệm chính” của Tập Cận Bình đang dần mờ nhạt.
Những thay đổi khác so với trước đây còn bao gồm số lượng nhân sự tháp tùng Tập Cận Bình trong các chuyến thị sát địa phương cũng đã giảm xuống. Ví dụ, Chánh Văn phòng Trung ương đảng Thái Kỳ không còn tháp tùng Tập Cận Bình trong suốt chuyến đi, và số lượng phó chủ tịch Quân ủy Trung ương tháp tùng cũng giảm. Ngoài ra, trong các chuyến thị sát địa phương, Tập Cận Bình cũng không còn nhất thiết phải đến thăm các đơn vị đồn trú. Ví dụ, trong chuyến công tác Thượng Hải, không hề có hoạt động thị sát quân đội, điều này cho thấy quyền kiểm soát trực tiếp của Tập Cận Bình đối với quân đội đã suy giảm.
Nhà bình luận Trần Phá Không đưa ra 4 kịch bản có thể xảy ra tại Hội nghị Trung ương 4: 1) Tập Cận Bình rút lui hoàn toàn (khả năng tốt nhất); 2) Tập Cận Bình lui về tuyến hai, giữ nguyên chức danh nhưng trao lại quyền lực; 3) Vấn đề về người kế nhiệm trở nên rõ ràng và việc điều chỉnh nhân sự trong Thường vụ Bộ Chính trị; 4) Tập Cận Bình nhường lại một phần chức vụ (như chủ tịch Quân ủy Trung ương).
Dưới góc nhìn của nhiều nhà nghiên cứu về Trung Quốc, tính ổn định lâu dài của quốc gia lớn này đang đối diện với khủng hoảng kép về kinh tế và đạo đức. Do đó, Hội nghị Trung ương 4 khóa XX có thể trở thành điểm then chốt để quan sát cuộc đấu tranh quyền lực nội bộ cũng như khủng hoảng thể chế.
Việt Nam không kém
Những sắp xếp ở Trung Quốc có ảnh hưởng tới Việt Nam, quốc gia có cùng thể chế chính trị. Việt Nam có rất nhiều ảnh hưởng trong chính trường Trung Quốc đối với mình.
Quốc gia này cũng đang trong cơn “trở mình” khi mùa bầu cử đang đến gần. Không phải ngẫu nhiên mà đảng Cộng Sản đã quyết “chém đứt” 3 nhân vật cao cấp ra khỏi đảng là Nguyễn Xuân Phúc, Vương Đình Huệ và Võ Văn Thưởng. Điều đáng lưu ý là 3 nhân vật này, đều đã giữ chức vụ nằm trong “tứ trụ,” chứ không phải bình thường.
Mới đây, trên mạng xã hội bao la các thông tin các nhân vật quan trọng bị bắt. Mới nhất là nhóm các ông Đỗ Trọng Hưng, Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó trưởng Ban Tổ chức Trung ương, nguyên Bí thư Tỉnh ủy, nguyên Chủ tịch HĐND tỉnh Thanh Hóa đã bị bắt.
Ngoài ra, Thượng tá Vũ Thanh Tùng, Cục phó Cục Cảnh sát Điều tra tội phạm về kinh tế, tham nhũng, buôn lậu (C03, Bộ Công an) cho biết, đơn vị đã khởi tố, tạm giam bà Phan Thị Mỹ Thanh, cựu Phó Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai để điều tra tội “Nhận hối lộ.”
Bộ Công an cũng khởi tố các ông Đinh Quốc Thái, Cao Tiến Dũng, đều nguyên là Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai; các ông Võ Văn Chánh, Nguyễn Quốc Hùng, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai; Võ Thanh Nhuận, nguyên Trưởng phòng đầu tư của Văn phòng UBND tỉnh Đồng Nai.
Thế mới biết, quan làm to thì tham nhũng nhiều, cả Trung Quốc lẫn Việt Nam đều giống nhau cái độ quan tham.
Nguyễn Công Bằng
