Chỉ riêng năm ngoái (2025), Việt Nam đã khởi công hơn 550 dự án cơ sở hạ tầng với tổng chi phí khoảng 200 tỷ USD.
Sân vận động lớn nhất thế giới, trung tâm triển lãm lớn nhất Đông Nam Á và hàng trăm dự án đường bộ, hàng không và năng lượng lớn — Việt Nam đang xây dựng nhanh hơn bao giờ hết trong “kỷ nguyên vươn mình của đất nước” mà nước này tự tuyên bố.
Chỉ riêng năm ngoái, Việt Nam đã khởi công hơn 550 dự án cơ sở hạ tầng trong một làn sóng đáng kinh ngạc với tổng chi phí khoảng 200 tỷ USD.
Và họ đang lên kế hoạch cho hàng trăm dự án khác, bao gồm nhà máy điện hạt nhân đầu tiên và tuyến đường sắt cao tốc dài 1.500 km.
Người đứng đầu chiến dịch xây dựng này là lãnh đạo quyền lực nhất đất nước trong hàng chục năm, Tổng Bí thư – Chủ tịch nước Tô Lâm.
Tô Lâm đã đặt cược vào sự lãnh đạo của mình bằng những cải cách mạnh mẽ nhằm đạt được mục tiêu tăng trưởng hai chữ số, cắt giảm thủ tục hành chính rườm rà, trao quyền cho khu vực tư nhân và huy động nguồn lực khổng lồ vào các siêu dự án.
“Đảng hiểu rằng tính chính danh ở Việt Nam cuối cùng được xây dựng dựa trên mức sống được nâng cao,” ông Dan Martin, đến từ công ty tư vấn kinh doanh châu Á Dezan Shira & Associates tại Hà Nội, cho biết.
“Những nhà lãnh đạo có tầm ảnh hưởng nhất trong lịch sử hiện đại Việt Nam được nhớ đến nhờ những chuyển đổi cấu trúc,” ông nói thêm.
Các nhà phân tích cho rằng, sự bùng nổ xây dựng có thể thúc đẩy GDP, nhưng một số người cảnh báo rằng điều này đi kèm với rủi ro, trong khi người dân bị di dời vì mục tiêu phát triển phàn nàn rằng họ bị bỏ lại phía sau.
Tăng tốc
Từng là một trong những quốc gia nghèo nhất và bị cô lập nhất ở châu Á, Việt Nam đã chuyển mình thành một nền kinh tế xuất khẩu thịnh vượng, cung cấp hàng điện tử tiêu dùng, máy móc và quần áo cho các nước phương Tây.
Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao vào cuối thập niên này, một mục tiêu đòi hỏi phải tăng GDP bình quân đầu người lên 70% so với mức 5.000 USD hiện nay.
Tô Lâm đã đẩy mạnh chương trình phát triển, thúc đẩy “mô hình tăng trưởng mới” được hỗ trợ bởi các khoản đầu tư lớn vào cả cơ sở hạ tầng vật chất và kỹ thuật số.
Được thăng chức sau khi người tiền nhiệm qua đời năm 2024, Tô Lâm đã bãi bỏ toàn bộ các cấp chính quyền và giải tán các bộ, ngành nhằm đẩy nhanh quá trình ra quyết định của chính phủ.
“Chúng ta không thể chấp nhận tăng trưởng kinh tế thấp,” ông nói trong bài phát biểu trước các cán bộ cấp cao của đảng Cộng sản tháng trước.
Nhiều dự án quy mô lớn đã được lên kế hoạch trong nhiều năm, nhưng dưới thời Tô Lâm, chúng đột nhiên được đẩy nhanh tiến độ.
Những dự án khác đang được xây dựng với tiến độ nhanh hơn, trong đó có một sân bay mới trị giá 8,1 tỷ đô la Mỹ sẽ phục vụ khu vực thủ đô.
“Đây là sự rút ngắn có chủ đích những gì thường mất mười năm xuống còn ba năm,” ông Martin nói, đề cập đến các dự án quy mô lớn của đất nước.
Chính phủ đang vay nợ rất nhiều để tài trợ cho việc xây dựng, đồng thời thu hút các nhà đầu tư tư nhân, chẳng hạn như tập đoàn khổng lồ Vingroup.
Theo các nhà phân tích, chiến lược này tiềm ẩn rủi ro về tài chính cũng như nguy cơ tham nhũng trong một quốc gia độc đảng.
“Với việc thiếu minh bạch tài chính trong các dự án quy mô lớn này, không thể loại trừ khả năng chúng chỉ là cách để các quan chức chính phủ biển thủ tiền của nhà nước,” ông Tường Vũ, người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Mỹ-Việt Nam tại Đại học Oregon, cho biết.
Tô Lâm lên nắm quyền bằng chiến dịch chống tham nhũng quyết liệt, nhưng dưới thời ông, các doanh nghiệp được cho là thân cận với phe an ninh trong đảng do ông lãnh đạo lại phát triển mạnh, các chuyên gia nhận định.
Cơ sở hạ tầng tốt hơn có thể thúc đẩy tăng trưởng dài hạn, nhà phân tích Lê Hồng Hiệp nói với AFP, nhưng việc quản lý yếu kém các dự án “có thể làm nền kinh tế quá nóng, dẫn đến lạm phát, nợ công gia tăng, căng thẳng tài chính và cuối cùng là bất ổn kinh tế vĩ mô.”
“Một số dự án này có nguy cơ trở thành ‘voi trắng,’ làm cạn kiệt nguồn lực nhà nước,” ông nói thêm.
Một nhà phân tích khác tại Hà Nội, giấu tên, ví việc chính phủ theo đuổi các dự án tốn kém như “một hộ nghèo cố gắng mua một chiếc Ferrari sang trọng bằng mọi giá.”
Chiếm đất
Ông Chung, 62 tuổi, bị buộc phải nhường lại phần lớn đất nông nghiệp của mình ở ngoại ô Hà Nội để dành chỗ cho một khu phức hợp khổng lồ bao gồm một sân vận động có sức chứa 135.000 người.
“Tôi không nghĩ Việt Nam có thể đăng cai World Cup, vậy thì xây sân vận động lớn nhất thế giới ở đây để làm gì?” ông nói.
Tập đoàn Vingroup đã bồi thường cho ông gần 2 tỷ đồng (76.000 USD), một khoản tiền lớn đối với hầu hết nông dân Việt Nam nhưng không đủ để xoa dịu nỗi lo lắng của ông về những gì sẽ xảy ra với cộng đồng của mình.
“Chúng tôi sẽ không bao giờ được hưởng lợi từ sân vận động khổng lồ đó. Sẽ không có việc làm cho chúng tôi ở đó,” ông nói với AFP.
Cách Hà Nội khoảng 40 km về phía đông nam, tại tỉnh Hưng Yên, quê hương của Tô Lâm, nông dân Đồng cũng bày tỏ những lời phàn nàn tương tự sau khi bị chiếm đất để nhường chỗ cho một sân golf trị giá 1,5 tỷ USD do Tập đoàn Trump phát triển.
Một khu nghỉ dưỡng sang trọng dành cho giới siêu giàu không thể thay thế được đất nông nghiệp đã nuôi sống cộng đồng qua nhiều thế hệ, bà nói. “Chỉ trong hơn một năm, họ đã chiếm hết toàn bộ đất đai của chúng tôi.”
Tô Lâm sẽ thăm Trung Quốc vào tuần tới
Tô Lâm dự kiến sẽ thăm Trung Quốc vào tuần tới để gặp gỡ người đồng cấp Tập Cận Bình, đây là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của Tô Lâm kể từ khi trở thành chủ tịch nước kiêm tổng bí thư.
“Tổng Bí thư – Chủ tịch nước Tô Lâm, sẽ thăm Trung Quốc từ ngày 15 đến 17 tháng 4,” quan chức này nói với AFP, đồng thời cho biết thêm ông sẽ gặp Tập Cận Bình.
Các nguồn tin khác cho biết chuyến đi sẽ bắt đầu vào ngày 14 tháng 4.
Mặc dù có những tuyên bố chủ quyền đối địch ở Biển Đông, hai quốc gia xã hội chủ nghĩa này đã tìm cách tăng cường hơn nữa mối quan hệ kinh tế vốn đã chặt chẽ để phòng ngừa những biến động thương mại toàn cầu do thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump gây ra.
Cả Việt Nam và Trung Quốc đều nhập khẩu phần lớn dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Hiện phần lớn hoạt động vận chuyển qua eo biển này bị đình trệ do cuộc chiến tranh Mỹ-Israel với Iran.
Hôm thứ Ba (7/4), Tập Cận Bình đã chúc mừng lãnh đạo Việt Nam “lên ngôi chủ tịch nước” và bày tỏ mong muốn “hợp tác với Tô Lâm… để không ngừng củng cố sự nghiệp xã hội chủ nghĩa của mỗi nước,” truyền thông nhà nước Trung Quốc đưa tin.
Nguồn: Việt Nam Thời Báo
