Nếu so sánh với các nước trong vùng Đông Nam Á thì hiện nay sức mạnh quân sự của Philippines còn thua nhiều nước, nhưng quốc gia này vẫn đã và đang đương đầu chống lại bá quyền Bắc Kinh đang xâm lấn biển đảo của họ với một thái độ rất dứt khoát, quyết không để mất một tất đất, tất biển vào tay Trung quốc. Điển hình là việc Philippines chiến đấu bảo vệ tới cùng không để Trung quốc chiếm bãi cạn Scarborough của họ.
Người Phi gọi bãi cạn Scarborough là bãi Panatag. Bãi này cách tỉnh Zambales của Phi chừng 124 hải lý, trong khi đó cách đảo Hải Nam của Trung quốc hơn 550 hải lý. Chưa cần nói đến những tài liệu lịch sử dẫn chứng, chỉ nhìn về mặt địa lý đã thấy rõ ràng bãi cạn Scarborough là lãnh thổ bất khả xâm của Philippines. Vì chưa chiếm được bãi này nên bá quyền Bắc Kinh căm lắm, tìm đủ mọi cách “đánh võ mồm”.
Việc nhà nước Bắc Kinh chỉ thị cho truyền thông của họ đánh xà láng Philippines là chuyện chẳng có gì đáng nói, nhưng người ta quá đỗi ngạc nhiên khi nghe ông Đới Bỉnh Quốc — Ủy viên Quốc vụ viện, người nắm quyền lực về Ngoại giao của Trung quốc trên cả Ngoại trưởng — phát biểu như một anh du đãng tại buổi họp của Hiệp hội Đối Ngoại Thân hữu Nhân dân Trung quốc vào cuối tháng 5/2012 ở Bắc Kinh: “Một nước nhỏ như Philippines tốt nhất là đừng giỡn mặt với Trung quốc!”.
Giới quan sát quốc tế trước đây vẫn xem ông Quốc là một nhà ngoại giao lão luyện. Vì vậy, theo họ, lời tuyên bố bậm trợn nêu trên thể hiện khá rõ sự cùng quẫn của Bắc Kinh trong nhu cầu tìm gấp những chuyện có thể chuyển hướng dư luận ra khỏi vụ Bạc Hy Lai, vốn vẫn dằng dai chưa dứt. Nhưng cũng có nhà bình luận như giáo sư Sakamoto thuộc khoa Chính trị Quốc tế đại học Osaka cho rằng tuyên bố trên của ông Quốc cho thấy giới lãnh đạo Bắc Kinh đang hết sức giận dữ, đến độ mất khôn vì quá mất mặt với dân chúng. Trong mấy năm qua, giới lãnh đạo Trung Quốc đã lỡ tuyên truyền một lực lượng hải quân rất hùng mạnh, đến độ nhiều sĩ quan cấp tá và tướng trong quân đội thành thật tin rằng họ có thể đánh bạt cả hải quân Mỹ tại Thái Bình Dương. Thế mà nay chỉ cần một nước nhỏ như Philippines đã đủ để chận đứng mộng xâm lăng của Trung Quốc.
Nhiều bình luận gia khác cho rằng khi xử dụng loại ngôn từ đó, chính Trung quốc mới là phía bị thiệt hại lớn về mặt ngoại giao. Thái độ cho rằng Philippines là nước nhỏ nên không cần phải được đối xử đúng thông lệ ngoại giao đang làm tức giận nhiều quốc gia trên thế giới, để lộ rõ bộ mặt ngạo mạn của Bắc Kinh, và đẩy các nước Đông Nam Á và Đông Á về phía Hoa Kỳ nhiều hơn nữa.
Chính phủ Philippines, cho đến nay, đã rất khôn ngoan trong việc tận dụng thái độ ngạo mạn của Bắc Kinh. Tuyên bố của Đới Bỉnh Quốc được khai triển tại các diễn đàn thảo luận quốc tế ở nhiều nước thành những câu hỏi cho cả thế giới: Sự ngạo mạn của Bắc Kinh nguy hiểm thế nào cho cả nhân loại? Tham vọng xâm lược, cứng và mềm, của Bắc Kinh đối với các quốc gia và vùng biển tại Đông Á sẽ tác động thế nào đến cả thế giới? Và các quốc gia phải hợp tác thế nào để chận đứng tham vọng đó?
Điều đáng lưu ý là sự hợp tác giữa chính quyền Manila và giới trí thức, chuyên gia, học giả ngoại giao kỳ cựu của Philippines trong việc không chỉ vận động dân chúng Philippines đứng lên bảo vệ tổ quốc mà còn vận động tổ chức các cuộc hội thảo quốc tế về sự kiện này tại nhiều nước khác. Riêng buổi hội thảo tại Tokyo vào ngày 11/06/2012 vừa qua đã quy tụ nhiều chuyên gia học giả nặng ký trên khắp thế giới tham dự. Bắc Kinh căm giận sự thành công của buổi hội thảo này đến độ Đại sứ Trung quốc tại Nhật Trình Cửu Hoa phải lớn tiếng tố cáo ngược rằng: “Đó là một trò đấu tố chứ chẳng phải diễn đàn gì hết!”.
Chẳng riêng gì Philippines, Bắc Kinh cũng có thái độ rất ngạo mạn và xấc xược này đối với Việt Nam. Ngoài những hành động du đãng của hải quân Trung Quốc ngoài biển Đông, các quan chức Bắc Kinh còn trắng trợn dạy bảo dân tộc Việt ngay trước ống kính của đài truyền hình và trên cả làng báo của nhà nước Việt Nam, như Đại sứ Tôn Quốc Tường của Bắc Kinh ở Hà Nội hăm dọa: “Hợp tác sẽ phát triển – Đấu tranh sẽ thất bại” ; hoặc như Đới Bỉnh Quốc vỗ đầu Ngoại trưởng Phạm Gia Khiêm tại Bắc Kinh vào tháng 7 năm 2010 và được báo chí đăng tải: “Trung quốc sẵn sàng làm việc với Việt Nam để chỉ đạo sự phát triển quan hệ hai nước….”
Trước sự ngạo mạn đó của Trung quốc, khác với Manila, nhà cầm quyền Hà Nội chỉ biết tiếp tục gởi hết đoàn ngoại giao cao cấp này đến đoàn quân sự cao cấp khác sang Trung quốc để tiếp nhận sự chỉ đạo của Bắc Kinh, kể cả những chỉ thị đàn áp các cuộc biểu tình của người Việt yêu nước, trong lúc báo đài được lệnh tiếp tục ca ngợi 16 chữ vàng, 4 tốt, và quan hệ hữu hảo.
Vậy sự khác biệt giữa dân tộc Việt Nam và dân tộc Philippines nằm ở đâu?
Blogger JB Nguyễn Hữu Vinh đã có câu trả lời rất chí lý. Sự khác biệt nằm ở chỗ “người dân Philippines không có được điều kiện tuyệt vời như Việt Nam là có ‘sự lãnh đạo tuyệt đối sáng suốt’ của đảng cộng sản”.
