Trong vài ngày qua, tôi đọc và nhận thấy vẫn còn rất nhiều người ngây thơ tin rằng ông Tô Lâm sẽ chân thành thực hiện hòa hợp, hòa giải dân tộc. Nhất là qua bài viết “Đất nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một” với những lời lẽ đẹp đẽ, như có cánh trong bài viết.
Có một phép thử để có thể đo lường mà sao họ chưa nhìn ra chân tướng của ông Tô Lâm.
Có lẽ là những câu hỏi nhức nhối như lời TS. Nguyễn Đức Thành: “Sự kiện không thể thay đổi, nhưng lịch sử thì có thể – và phải – thay đổi.”
Xe tăng có thể đã húc đổ cánh cổng Dinh Độc Lập năm 1975, nhưng không ai có thể dùng những xích sắt ấy để nghiền nát được trí nhớ của một dân tộc. Lịch sử về một cuộc nội chiến – đúng vậy, một cuộc chiến tranh giữa hai miền cùng nói tiếng Việt – sẽ không thể được che giấu mãi trong những bài học phi đạo lý.
Cái ngày hôm ấy ngày gì?
Mẹ Tổ Quốc ơi, con đã hỏi ngàn lần, chọn lựa ngàn từ, vẫn chẳng từ nào đúng!
Giá cho con được ghi lên phiến lịch
Những phiến lịch sẽ in ở mai sau
Hết ngày 29, hãy qua ngày 31
Cuốn lịch duy nhất trên thế giới này
Có ngày 31 tháng 4
Để Tổ Quốc con khép lại những nấm mồ.
Người Cộng sản gọi đây là ngày giải phóng. Người Việt Nam gọi đây là ngày Quốc hận. Mặc dù đã có rất nhiều tài liệu, sách báo viết về biến cố 30 tháng 4 dưới nhiều góc nhìn; nhưng một biến cố đã khiến cho hàng triệu người phải rời bỏ đất nước thân yêu của mình ra đi tìm tự do, không chỉ ngay sau khi cuộc chiến chấm dứt mà còn kéo dài cả đến ngày hôm nay, không thể nào gọi đó là ngày giải phóng.
Paris ngập nắng ấm như đón chào hơn 300 đồng hương đến tham dự buổi lễ Tưởng niệm 50 năm biến cố 30 tháng 4 năm 1975 vào Chủ nhật 27/04/25 với chủ đề: “50 NĂM THẮP SÁNG NIỀM TIN.”
Từ nhiều tháng qua, một số các hội đoàn đã cùng ngồi lại tổ chức những sinh hoạt từ văn nghệ, hội thảo, biểu tình và diễn hành trải dài trong năm 2025.
Trong khi chính quyền nói về “giải phóng,” người dân vẫn đang tiếp tục bị “giải phóng” khỏi những cơ hội thật sự để thay đổi cuộc sống, thoát khỏi sự nghèo khó và sự phụ thuộc vào các cường quốc bên ngoài.
Tôi từng bị vặn, rằng nếu không có người cộng sản thì liệu đất nước được như bây giờ không. Lý luận ấy tôi không lạ, nên chỉ giả nhời ngắn gọn, đúng như thế. So với năm 1945, 1954, 1975 thì đã thay đổi khá nhiều, kiểu như nông thôn đã có nhiều nhà ngói, nhà mái bằng. Cuộc sống bây giờ là sản phẩm của người cộng sản, của chế độ xã hội chủ nghĩa, nên đó một phần là công của họ. Nhưng nếu không có họ lãnh đạo, chắc chắn sẽ khác rất nhiều, tốt hơn.
Một bà mẹ đơn thân nuôi năm con, trong đó có bé tự kỷ, bị cấm xuất cảnh và triệu tập vì phản đối việc tiêu hàng ngàn tỷ đồng vào lễ diễn binh, lên tiếng cho người nghèo và trẻ em bất hạnh.
Chính quyền đang dùng biện pháp cưỡng chế để bịt miệng những tiếng nói phản biện ôn hòa – liệu đó có phải là nỗi sợ sự thật, hay là sự kiệt quệ của đối thoại và lòng nhân?
Một cuộc chiến tưởng đã kết thúc năm 1975. Nhưng thực ra, nửa thế kỷ qua, những đường biên hữu hình và vô hình – Bắc, Nam; Quốc nội, Hải ngoại; Cộng sản, Tư bản – vẫn lạnh lùng và sắc nhọn như những lưỡi dao cắm sâu vào lòng dân tộc.
Tiếng súng tạm lắng, nhưng chúng ta chưa có hòa bình. Thống nhất trên bản đồ, nhưng chúng ta chưa thống nhất từ trái tim đến trái tim.
Thống nhất không khép lại quá khứ – thống nhất mở ra trách nhiệm sống chung với ký ức.
Và chỉ khi nào người Việt thôi hỏi nhau: “Anh là ai trong cuộc chiến?” Mà bắt đầu hỏi nhau: “Mai này, con cháu mình sẽ sống trong một đất nước thế nào?” Thì khi ấy, thống nhất mới thật sự bắt đầu.
Trong bối cảnh những cơn gió lớn đang nổi lên từ cả Washington lẫn Bắc Kinh, Việt Nam bị cuốn vào thế kẹt giữa hai cường quốc, với những lựa chọn chiến lược không thể trì hoãn. Những tưởng mối quan hệ “Đối tác Chiến lược Toàn diện” với Mỹ sẽ là một cột mốc ổn định, nhưng hàng loạt đòn cảnh cáo gần đây từ chính quyền Donald Trump cho thấy Washington đang mất dần kiên nhẫn. Trong khi đó, Hà Nội lại vướng vào những tính toán nội bộ đầy mâu thuẫn, giữa một bên muốn cải cách, một bên lo sợ đổi thay.
Hôm qua tôi vô tình ngồi cạnh mấy người trẻ, nghe họ nhiếc móc cái cô bị kẹt xe dám nói thật lòng mình, nào là vô ý thức, non kém về chính trị; rồi đọc tút của một anh nhà báo (cùng các đồng nghiệp vào còm) chê cười một anh nhà báo khác cũng “tội” non kém chính trị, thì hiểu rằng khó gỡ tấm pa nô chim ỉa khỏi đầu họ.
