28/9: Ngày Quyền Biết Quốc tế

Từ trái sang: Gs. Phạm Minh Hoàng, Đỗ Thị Minh Hạnh và TNLT Nguyễn Bắc Truyển, người đang bị giam cầm với bản án 11 năm tù bởi cáo buộc "âm mưu lật đổ chính quyền", điều 79 BLHS.
Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print
Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print

Ngày 28/9/2002, tại Sofia, Bulgaria, các tổ chức vì tự do thông tin từ 15 quốc gia[1] cùng một số tổ chức quốc tế đã tạo ra một mạng lưới với tên gọi Người ủng hộ Tự do Thông tin (Freedom Of Information Advocates – FOIA) với mục đích thúc đẩy quyền tiếp cận thông tin và quản trị mở, minh bạch. FOIA đã đề xuất ngày này là Ngày Quyền Biết Quốc tế (International Right to Know Day) nhằm biểu trưng cho phong trào toàn cầu vì quyền tiếp cận thông tin.[2]

Ngày nay, FOIA có hơn 200 tổ chức và nhóm dân sự từ khắp nơi trên thế giới trao đổi kiến thức, kinh nghiệm và thực hiện các sáng kiến để nâng cao các tiêu chuẩn về tự do thông tin.[3] Các nhà hoạt động vì tự do thông tin đã tổ chức nhiều sự kiện vào ngày này hàng năm để nâng cao nhận thức của mọi người trên thế giới về quyền tiếp cận thông tin và vận động cho các xã hội mở, dân chủ, trong đó dân chúng tham gia tích cực vào các hoạt động dân sự và chính trị.

Lên một nấc thang mới, năm 2015, ngày này đã được UNESCO, sau khi thông qua Nghị quyết 38 C/70[4], tuyên bố là Ngày Quốc tế vì Tiếp cận Thông tin Toàn cầu (International Day for Universal Access to Information – IDUAI.[5] IDUAI liên quan tới chương trình phát triển mới 2030, và liên quan tới một trong các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc – đó là bảo đảm quyền tiếp cận thông tin và các quyền tự do cơ bản khác theo pháp luật quốc gia và các hiệp định quốc tế.[6]

Quyền tiếp cận thông tin là một trong các quyền tự do cơ bản của con người, được ghi nhận bởi Liên Hợp Quốc qua Tuyên ngôn Phổ quát về Quyền Con người (Universal Declaration of Human Rights – UDHR) năm 1948[7], và về sau là Công ước Quốc tế về Các Quyền Dân sự và Chính trị (International Covenant on Civil and Political Rights – ICCPR) năm 1966[8]. Trong hai văn kiện này, quyền tiếp cận thông tin được phát biểu là một phần không thể tách rời của quyền tự do biểu đạt:

Điều 19, UDHR khẳng định: “Mọi người có quyền tự do quan điểm và biểu đạt; quyền này bao gồm quyền tự do bảo lưu quan điểm mà không bị can thiệp và quyền tìm kiếm, tiếp nhận và truyền đạt thông tin và ý kiến bằng bất kỳ phương tiện truyền thông nào và không kể biên giới.” Các quyền này được tái khẳng định tại Khoản 2, Điều 19, ICCPR: “Mọi người có quyền tự do biểu đạt; quyền này bao gồm quyền tự do tìm kiếm, tiếp nhận và truyền đạt thông tin, ý kiến mọi thể loại, không kể biên giới, hoặc bằng miệng, bằng bản viết, in, hoặc dưới hình thức nghệ thuật, hoặc thông qua bất kỳ phương tiện truyền thông nào khác tuỳ theo sự lựa chọn của họ.”

Theo bình luận chung số 34 của Ủy ban Nhân quyền (HRC) của Liên Hợp Quốc, Khoản 2, Điều 19, ICCPR (và do đó là cả Điều 19, UDHR) bao gồm “quyền tiếp cận thông tin được các cơ quan nhà nước nắm giữ, bất kể hình thức lưu trữ, nguồn gốc và ngày xác lập”, còn các cơ quan nhà nước ở đây bao gồm “tất cả mọi nhánh quyền lực nhà nước (hành pháp, lập pháp và tư pháp) và các cơ quan công quyền và tổ chức chính phủ khác, dù ở cấp độ nào – quốc gia, khu vực hay địa phương”, ngoài ra, các cơ quan này có thể bao gồm các chủ thể khác đang thực hiện chức năng công.[9]

Hai văn kiện kể trên đã đánh dấu một bước tiến trong nhận thức của nhân loại về các quyền con người nói chung và quyền tiếp cận thông tin nói riêng, làm cơ sở cho các quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc hướng tới tôn trọng và bảo đảm thực hiện các quyền này, trong đó, bao gồm việc ghi nhận hoặc quy định các quyền này trong hiến pháp và tiếp theo là luật hóa chúng. Đến nay, hơn 100 quốc gia đã ban hành luật tiếp cận thông tin[10], mà Việt Nam là một trong số đó.

Hẳn nhiên, từ nhận thức về các quyền đến thực hiện các quyền là một quãng đường dài. Nhìn chung, các quốc gia còn rất nhiều việc phải làm để quyền tiếp cận thông tin được thực hiện một cách rộng rãi và thực chất. Cũng bởi thế mà Ngày Quyền Biết Quốc tế và cũng là Ngày Quốc tế vì Tiếp cận Thông tin Toàn cầu là ngày mà chúng ta cần nhắc nhở nhau về quyền tiếp cận thông tin, và đồng thời khích lệ nhau thực hiện quyền này cùng các quyền tự do khác, vì đó là cách để chúng ta trở thành những chủ thể đích thực của các quyền, với tư cách là con người trên thế giới này, và với tư cách là công dân của một quốc gia.

Chú thích:

[1] 15 quốc gia là Albania, Armenia, Bosnia và Herzegovina, Bulgaria, Georgia, Hungary, Ấn Độ, Latvia, Macedonia, Mexico, Moldova, Rumania, Slovakia, Nam Phi và Hoa Kỳ

[2] Ý tưởng về Ngày Quyền Biết Quốc tế
http://www.righttoknowday.net/en/idea

[3] Như [2]

[4] Nghị quyết 38 C/70
http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002352/235297e.pdf

[5] Ngày Quốc tế vì Tiếp cận Thông tin Toàn cầu
https://en.unesco.org/iduai2016

[6] Như [5]

[7] Tuyên ngôn Phổ quát về Quyền Con người
https://www.ohchr.org/en/udhr/pages/Language.aspx?LangID=eng

[8] Công ước Quốc tế về Các Quyền Dân sự và Chính trị
https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/ccpr.aspx

[9] Bình luận chung số 34
http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrc/docs/gc34.pdf

[10] Như [5]

Nguồn: RFA

 

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Share on print

BÀI MỚI

Tòa Án Hình Sự Quốc Tế (ICC) ở The Hague, Hòa Lan - nơi xét xử các tội ác chống nhân loại, Ảnh: Reuters

Vụ án Đồng Tâm và tội ác chống nhân loại

Đồng Tâm hội đủ các yếu tố để những thành phần tội ác, từ những sĩ quan công an liên hệ đến thành phần chóp bu như Bộ Trưởng Công an Tô Lâm và ngay cả TBT kiêm Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng, bị truy tố về một trọng tội có tầm vóc kinh tởm nhất lịch sử loài người: Đó là tội ác chống nhân loại. Tiếng Anh gọi là “Crime against humanity.”

Đây là một tội danh vốn dùng để xử các nhân vật lãnh đạo Đức Quốc Xã năm 1945, nhưng sau đó vào năm 1998 được luật hóa trong Bộ Luật La Mã của Tòa Hình Sự Quốc Tế (Rome Statute of the International Criminal Court).

Người tố cáo Bí Thư Đắk Lắk đạo văn khi làm luận án tiến sĩ bị bắt trái phép tại TP.HCM sau đó đưa lên Đắk Lắk. Ảnh chụp từ báo Mội Trường và Xã Hội.

Vụ Tiến Sĩ – Võ Sư Phạm Đình Quý: Sự thật cần minh bạch

Tối 23/9, Tiến sĩ – Võ sư Phạm Đình Quý, giảng viên Trường Đại Học Tôn Đức Thắng đang đi ăn cùng vợ thì bị công an bắt giữ. Đến khoảng 4h sáng ngày 24/9, vợ thầy Quý đã được thả cho về, sau khi đã buộc phải ký cam kết không được tiết lộ về cuộc bắt giữ. Còn thầy Quý thì bị đưa về Công An Đắk Lắk.

Hai Tiến Sĩ Phạm Đình Quý và Hoàng Minh Tuấn được cho là đã viết đơn tố cáo ông Bùi Văn Cường, Bí thư tỉnh ủy Đắk Lắk đạo văn khi làm luận án tiến sĩ năm 2017.

Chuyên gia hoả hoạn Hoa Kỳ: Đề nghị mở lại cuộc điều tra vụ Đồng Tâm vì còn nhiều nghi vấn

Chuyên gia hoả hoạn Hoa Kỳ: Đề nghị mở lại cuộc điều tra vụ Đồng Tâm vì còn nhiều nghi vấn!

“…nếu có bất kỳ câu hỏi nào cần phải được trả lời, thì nên có một cuộc điều tra chính xác và thích hợp để xem xét lại trường hợp đó bởi các chuyên gia biết mình đang làm gì và thực hiện những bước cần thiết để có một cuộc điều tra thích hợp và chính xác. Nếu có những lỗ hổng, thì cần phải được giải đáp. Nếu cần mở lại cuộc điều tra để có những câu trả lời thỏa đáng, tôi thực sự khuyên các nhà điều tra nên làm điều đó. Nhưng, phải nói, chúng ta đang ở hai thế giới khác nhau.” (Robert Rowe – chuyên gia hỏa hoạn)

Ông Chu Ngọc Anh (thứ nhì từ phải) được 'bầu' làm chủ tịch Hà Nội hôm 25/9/2020. Ảnh chụp từ Tuổi Trẻ online

Nỗi sợ hãi tranh cử

Tại sao tất cả các cuộc bầu cử cho các chức vụ Bí thư và Chủ tịch Tỉnh đều chỉ có 1 đề cử duy nhất? Đó là vì bầu Tổng bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc Hội đều chỉ có 1 đề cử duy nhất.

Nỗi sợ hãi tranh cử bắt đầu từ trên cao nhất, chứ không phải ở cấp tỉnh, huyện, xã.