Minh Phương - RFI

Người biểu tình phóng hỏa tòa nhà Quốc hội Nepal ở thủ đô Kathmandu, Nepal, ngày 9/9/2025. Ảnh: AP - Niranjan Shrestha

Nepal: Căn nguyên của các cuộc biểu tình đẫm máu

Trong suốt hai ngày qua, hàng ngàn người trẻ trên khắp Nepal đã xuống đường biểu tình tại thủ đô Kathmandu và nhiều thành phố khác. Tình hình ngày càng căng thẳng khi người biểu tình kéo vào khuôn viên Quốc hội và phóng hoả nơi này. Các cuộc đụng độ giữa người dân và lực lượng an ninh đã khiến ít nhất 22 người thiệt mạng và hàng trăm người bị thương. Vậy điều gì đã thổi bùng lên cơn giận của thế hệ trẻ tại Nepal?

Gen Z Nepal biểu tình giơ cao biểu ngữ chống tham nhũng tại Kathmandu, Nepal, ngày 8/9/2025. Ảnh: Subaas Shrestha - NurPhoto/ Getty Images

Nepal và Việt Nam

Những năm gần đây mạng xã hội đã giúp người dân Nepal “bóc mẽ” những bất công xã hội, phơi bày hình ảnh gia đình các quan chức chính quyền “ăn trên ngồi trốc” trong lúc đa số nhân dân lại đang vật lộn với cuộc sống kinh tế vô cùng khó khăn.

Hình ảnh ấy nhiều phần cũng giống như ở Việt Nam. Sự khác biệt là người dân Nepal đã sớm hình thành các cộng đồng phản kháng bất công xã hội, nổi bật nhất là thành phần giới trẻ tự gọi mình là thế hệ “Gen Z.”

Người dân Nepal, đặc biệt thế hệ trẻ xuống đường biểu tình phản đối tình trạng tham nhũng, bất bình đẳng xã hội dẫn đến việc Thủ tướng Sharma Oli buộc phải từ chứcsụp đổ hôm 9/9/2025. Ảnh: Joy Sung/ The Washington Post

Điểm tan vỡ của Nepal là gì?

Cuộc cách mạng bất ngờ ở quốc gia Nepal theo chủ nghĩa cộng sản được tìm thấy với vài lý do dồn dập, thúc người dân xuống đường. Mọi thứ diễn ra chủ yếu trong tháng 9/2025, khởi đầu với chuyện chính quyền cấm 26 nền tảng mạng xã hội (như Facebook, X, Instagram…) mà lý lẽ là để kiểm soát tin giả, nhưng thực chất là ngăn chận sự căm ghét và phẫn nộ của người dân trước những bất công đang tràn lan ở Nepal, đặc biệt là trong các thảo luận của thế hệ trẻ (Gen Z).

Sự phản ứng bắt đầu người Nepal cảm thấy quyền tự do biểu đạt bị đe dọa.

Biếm họa mức thuế thu nhập. Ảnh: Báo Tuổi Trè

Đảng, nhà nước ‘lệch pha’ tàn nhẫn

Điều chỉnh này ngay sau lễ 2/9. Tuy không liên quan trực tiếp lễ nhưng xét theo logic lập luận mà Bộ Công an khơi mào huy động dư luận viên ‘đấu tố’ Trấn Thành, rằng trong ngày đại hỷ cả dân tộc mà đi khóc ông đánh đàn bầu Thúy Nga Paris qua đời là ‘nốt trầm lệch pha’ vong ân bội nghĩa; còn trong lúc dân vô vàn khó khăn, Bộ Tài chính theo lệnh đảng chi hơn 10 nghìn tỉ đồng tổ chức lễ rồi ra biểu thuế thu nhập cá nhân tàn nhẫn lên toàn dân cách này không hiểu ‘lệch pha’ đến mức nào và công an có thừa nhận để huy động quân ‘đấu tố’ Bộ Tài chính hay không.

Trấn Thành và bài đăng trên facebook cá nhân khiến nghệ sĩ này bị “phong sát.” Ảnh: Facebook Trấn Thành

Màn phong sát ‘bề hội đồng’ Trấn Thành

Mọi việc bắt đầu từ một status của Trấn Thành bày tỏ cảm xúc trước sự ra đi của nghệ sĩ đàn bầu Phạm Đức Thành. “Tội” của Trấn Thành là “khóc” không đúng thời điểm. Chính xác hơn là ngay thời điểm cả nước “hân hoan” lên đồng với không khí “tự hào dân tộc” dịp 80 năm Cách Mạng Tháng Tám và Quốc Khánh mà Trấn Thành lại “khóc.” Thế là Trấn Thành bị đập.

Các cuộc biểu tình của thanh niên sinh viên và người dân Indonesia sắp bước sang tuần lễ thứ ba

Cuộc xuống đường đòi công bằng xã hội tại Indonesia

Khởi nguồn là chính phủ của Tổng thống Prabowo Subianto tăng đặc quyền trợ cấp gia cư cho giới lập pháp lên (3.000 USD) mỗi tháng cộng với lương bổng trong khi tình hình kinh tế Indonesia đang gặp khó khăn, thất nghiệp tràn lan, giá cả leo thang… khiến giới sinh viên và người dân tức giận tổ chức xuống đường biểu tình phản đối.

Một trường tiểu học ở Hà Nội công khai danh sách học sinh nghèo, vi phạm quyền riêng tư của trẻ em

Công khai thông tin trẻ em nghèo: Một hành vi phi nhân và phi pháp

Sự việc Trường Tiểu học Thái Thịnh (Hà Nội) công khai danh sách học sinh có hoàn cảnh khó khăn trong lễ khai giảng ngày 5/9 đã gây phẫn nộ trong dư luận. Danh sách chi tiết hiển thị công khai trên màn hình LED bao gồm tên, hoàn cảnh gia đình, bệnh tật và tình trạng hôn nhân của cha mẹ các em.

Dù trường đã đăng “thư xin lỗi” trên Facebook, nhiều chuyên gia và luật sư nhận định hành động này có dấu hiệu vi phạm Luật Trẻ em 2016, Bộ luật Dân sự 2015, và Nghị định 130/2021/NĐ-CP…

Ba Đình 1945 đến Ba Đình 2025: Lời hứa và Khoảng cách

Từ Ba Đình 1945 đến Ba Đình 2025, khoảng cách giữa lý tưởng và thực tại vẫn y nguyên: Một bên là lời hứa, một bên là sự thật khắc nghiệt. Nếu Việt Nam không thoát khỏi vòng kiềm tỏa độc đoán và tiến hành cải cách dân chủ, lịch sử sẽ không ghi nhớ Tô Lâm như vị lãnh đạo mở ra kỷ nguyên mới, mà như người đã bỏ lỡ cơ hội duy nhất để đưa dân tộc thoát khỏi bóng tối.

Diễu binh Quốc khánh 2/9 tại Hà Nội. Ảnh: VGP

Quốc khánh và diễu binh

Người quan sát tinh tế không chỉ nhìn các khối quân đội và vũ khí diễu hành, họ nhìn chung quanh, cách tổ chức, cách người dân tham dự và xem diễu binh, cách đám đông tự giác sắp hàng hay chen lấn, giành chỗ vô trật tự, độ xả rác sau khi lễ tàn.

Tất cả những điều đó cũng phô diễn sức mạnh tổ chức hay sự ô hợp của quốc gia! Nước Nhật được nể trọng và e sợ chủ yếu bởi tính kỷ luật tự giác chứ không phải bởi vũ khí tối tân.

Ảnh tư liệu

Chuyện cướp

Ngày 2 tháng 9 năm 1945 Việt Minh cướp được chính quyền. Chữ “cướp chính quyền” chính đảng Cộng Sản viết vào lịch sử đảng. Gọi “chính quyền,” là chính phủ Trần Trọng Kim hợp pháp.

Cướp một chính quyền hợp pháp là phi pháp. Đó là khởi đầu của chế độ hiện tại. Vì thế chuyện cướp vẫn tiếp diễn.

Tổng Bí thư ĐCSVN Tô Lâm

Thư ngỏ gửi ông Tô Lâm, Tổng Bí thư ĐCSVN, nhân dịp 80 năm Quốc khánh 2/9/2025

80 năm trôi qua kể từ ngày 2/9/1945, nguyện vọng chính đáng của người dân được sống sung túc, tự do trong một thể chế dân chủ thực sự, vẫn còn nguyên vẹn là ước vọng sau ngần ấy năm.

Thư ngỏ cũng nhấn mạnh đến tính chính danh của lãnh đạo không thể qua một sự áp đặt mà chỉ có thể bền vững khi người dân thực sự tự nguyện trao – trong tin cậy – cho nhà lãnh đạo.