Dagavisen – Debatt
22/10/2026 12:35
Nguyễn Đức Thiện, em trai Nguyễn Đức Thuận
Đối với những người thân thiết với anh Nguyễn Đức Thuận như chúng tôi, đây chẳng khác nào một sự phản bội.
Trong khi công dân Na Uy Nguyễn Đức Thuận (52 tuổi) đang bị giam giữ tại Việt Nam với cáo buộc khủng bố mà chúng tôi cho là hết sức phi lý, Na Uy lại ký kết một hiệp định thương mại tự do với quốc gia này. Đối với những người thân thiết với anh, chúng tôi cảm thấy đây là một sự phản bội.
Rốt cuộc, tự do của một công dân Na Uy đáng giá bao nhiêu nếu việc miễn thuế nhập khẩu cá hồi lại được đặt cao hơn những quyền con người căn bản?
Ngày 15/9, anh Thuận và người bạn mang quốc tịch Úc, anh Trần Hiệp, đến Campuchia để gặp gỡ các nhà hoạt động nhân quyền. Vài ngày sau, cả hai mất tích. Hành lý vẫn còn để lại tại khách sạn, và anh Thuận đã có sẵn vé máy bay đến Bangkok để tiếp tục hành trình trở về Na Uy.
Mười ngày sau, một thông tin gây chấn động được đưa ra từ Việt Nam: Hai người đã bị bắt giữ với cáo buộc vượt biên trái phép và hoạt động khủng bố. Hiện anh Thuận đang bị tạm giam tại Trại tạm giam B34 ở TP.HCM.
Chúng tôi cho rằng lời giải thích của nhà cầm quyền Việt Nam hoàn toàn thiếu hợp lý. Tại sao một công dân Na Uy, người có thể nhập cảnh Việt Nam mà không cần thị thực, lại tìm cách vượt biên trái phép, đồng thời từ bỏ chuyến bay về nước đã thanh toán tiền vé?
Theo gia đình, anh Trần Hiệp đã thông qua các nhà ngoại giao Úc khẳng định rằng anh không tự nguyện nhập cảnh vào Việt Nam. Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch) mô tả vụ việc là một vụ bắt cóc có dấu hiệu rõ ràng. Nếu được xác nhận, đây sẽ là một trường hợp đàn áp xuyên quốc gia nghiêm trọng và có thể cấu thành hành vi vi phạm luật pháp quốc tế.
Anh Thuận không phải là một kẻ khủng bố. Anh là một người cha sống tại Lørenskog, người đã dành nhiều năm hoạt động ôn hòa nhằm thúc đẩy dân chủ, tự do tôn giáo và nhân quyền. Anh mắc bệnh tiểu đường, cần được tiêm insulin hằng ngày và phải được theo dõi, điều trị các vấn đề về thận. Thế nhưng, phải mất gần một tháng, các nhà ngoại giao Na Uy mới được gặp anh.
“Những nguyên tắc chỉ được bảo vệ khi không phải trả giá gì thì không còn là nguyên tắc”
Giữa lúc vụ việc đang diễn ra, Na Uy vẫn quyết định ký kết hiệp định thương mại tự do giữa Hiệp hội Mậu dịch Tự do châu Âu (EFTA) và Việt Nam. Chính phủ nhấn mạnh những lợi ích kinh tế, khả năng tiếp cận thị trường thuận lợi hơn và việc cắt giảm thuế đối với cá hồi và cá thu.
Chúng tôi hiểu rằng thương mại tạo ra việc làm. Nhưng chúng tôi không thể chấp nhận việc Na Uy ký kết một hiệp định như vậy với một quốc gia đang giam giữ công dân Na Uy trong những hoàn cảnh nghiêm trọng và đầy tranh cãi như thế.
Lẽ ra, hiệp định phải được tạm hoãn cho đến khi anh Thuận được trả tự do và trở về Na Uy an toàn. Việc ký kết hiệp định là một cơ hội để chính quyền Na Uy gây sức ép chính trị lên Việt Nam. Thế nhưng, chính phủ đã bỏ lỡ cơ hội này khi vẫn quyết định ký kết hiệp định trong lúc anh Thuận còn đang bị giam giữ.
Na Uy luôn muốn thể hiện mình là một quốc gia bảo vệ nhân quyền và luật pháp quốc tế. Nhưng những nguyên tắc chỉ được bảo vệ khi không phải trả bất kỳ cái giá nào thì không thể gọi là nguyên tắc. Những nguyên tắc ấy cũng phải được giữ vững ngay cả khi các lợi ích kinh tế bị đe dọa.
Chúng tôi ghi nhận những nỗ lực ngoại giao của Bộ Ngoại giao Na Uy, nhưng những lời bảo đảm về mặt ngoại giao là chưa đủ. Khi một công dân Na Uy có thể đã bị bắt cóc từ một quốc gia khác và bị giam giữ dựa trên những cáo buộc mà chúng tôi cho là vô căn cứ, vụ việc phải dẫn đến những hệ quả cụ thể đối với quan hệ giữa Na Uy và quốc gia đang giam giữ công dân ấy.
Chính phủ phải yêu cầu tiến hành một cuộc điều tra độc lập để làm rõ bằng cách nào anh Thuận lại rơi vào tay chính quyền Việt Nam, bảo đảm anh được chăm sóc y tế cần thiết, đồng thời sử dụng ảnh hưởng chính trị mà Na Uy trước nay vẫn có để vận động cho việc trả tự do cho anh.
Ở quê nhà Lørenskog, những đứa trẻ vẫn đang mòn mỏi chờ đợi. Đối với các em, đây không phải là câu chuyện về doanh thu xuất khẩu hay mức thuế quan. Điều các em mong mỏi chỉ đơn giản là được đón cha trở về.
Nhật báo Dagsavisen
https://www.dagsavisen.no/debatt/hvor-er-norges-ryggrad-nar-en-nordmann-fengsles-i-vietnam/10595692
