(Brussels) – Các nhà lãnh đạo Liên Minh Châu Âu (EU), Bỉ và Đan Mạch cần yêu cầu Việt Nam đạt được những tiến triển cụ thể trong việc cải thiện hồ sơ nhân quyền trong chuyến thăm Copenhagen và Brussels của Chủ tịch Việt Nam Tô Lâm, từ ngày 19 đến 24/10/2026. Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch – HRW) tuyên bố hôm nay.
HRW đã gửi thư đến thủ tướng Đan Mạch và Bỉ, đồng thời cùng các tổ chức khác gửi thư đến chủ tịch Hội Đồng Châu Âu và chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, bày tỏ quan ngại về tình trạng đàn áp nhân quyền ngày càng gia tăng tại Việt Nam. Tình trạng này vi phạm nhiều nghĩa vụ và cam kết mà Việt Nam đã đưa ra với EU trong hiệp định thương mại tự do ký kết năm 2020.
“Chính phủ Việt Nam đã thất hứa về những cam kết cải cách và tiếp tục đàn áp các quyền tự do cơ bản,” bà Patricia Gossman, Phó Giám đốc phụ trách khu vực Châu Á của HRW, cho biết. “Các nhà lãnh đạo Châu Âu cần truyền đạt một cách rõ ràng và công khai đến Chủ tịch Tô Lâm rằng những hành vi vi phạm nhân quyền và quyền lao động sẽ không còn được dung thứ.”
Trong các bức thư, HRW nhấn mạnh rằng chính phủ Việt Nam đã đẩy mạnh đáng kể việc đàn áp các quyền tự do cơ bản trong 10 năm qua. Từ năm 2016 đến năm 2024, ông Tô Lâm giữ chức bộ trưởng Công an Việt Nam, đứng đầu lực lượng công an cả nước. Sau đó, ông trở thành tổng bí thư đảng Cộng sản Việt Nam và tiếp theo là chủ tịch nước.
Dưới sự lãnh đạo của ông Tô Lâm, công an Việt Nam đã tiến hành một chiến dịch đàn áp trên diện rộng, làm tê liệt xã hội dân sự trong nước, gia tăng đàn áp xuyên quốc gia, đồng thời mở rộng phạm vi áp dụng và sử dụng những điều luật hà khắc hình sự hóa việc thực thi quyền tự do ngôn luận, trái với các nghĩa vụ quốc tế về nhân quyền của Việt Nam.
Hiện nay, Việt Nam đang giam giữ ít nhất 160 tù nhân chính trị theo những điều luật hà khắc, vi phạm quyền tự do biểu đạt và quyền hoạt động ôn hòa nhằm thúc đẩy nhân quyền và dân chủ của họ.
Trong số này có bà Phạm Đoan Trang, nhà văn và nhà hoạt động nhân quyền; bà Cấn Thị Thêu, nhà hoạt động về quyền đất đai; ông Phạm Chí Dũng và ông Nguyễn Tường Thụy, các nhà báo độc lập; ông Hoàng Đức Bình, nhà hoạt động lao động; cùng các nhà vận động dân chủ Lê Đình Lượng, Nguyễn Văn Túc, Trần Đức Thạch, Trần Bang và Nguyễn Trung Tôn.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, các tòa án Việt Nam đã kết án ít nhất 28 nhà hoạt động, trong đó có những blogger nổi tiếng như bà Hoàng Thị Hồng Thái và ông Huỳnh Ngọc Tuấn, với những bản án tù dài hạn. Công an cũng bắt giữ ít nhất 39 người khác với cáo buộc chỉ trích chính phủ hoặc có liên hệ với các nhóm tôn giáo và chính trị bị chính quyền không chấp nhận.
Chính phủ Việt Nam đã không thực hiện những cải cách pháp luật mà họ cam kết tiến hành trong các hiệp định thương mại tự do và đối tác. Những cam kết này bao gồm việc phê chuẩn Công ước số 87 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về quyền tự do hiệp hội và bảo vệ quyền tổ chức. Việt Nam vẫn tiếp tục ngăn cản việc thành lập các công đoàn độc lập.
Mặc dù Việt Nam không thực hiện các cam kết đã đưa ra, EU vẫn nâng cấp quan hệ song phương với Việt Nam lên mức Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 1/2026. Trong khi đó, những quan ngại về nhân quyền vẫn liên tục được nêu ra tại các cuộc đối thoại nhân quyền thường niên giữa hai bên, nhưng những cuộc đối thoại này hầu như không mang lại kết quả cụ thể.
“EU và các quốc gia thành viên cần chấm dứt việc dễ dàng bỏ qua tình trạng đàn áp tại Việt Nam,” bà Gossman nói. “Ông Tô Lâm cần nghe một thông điệp rõ ràng và dứt khoát rằng nếu tình trạng đàn áp không chấm dứt và các cải cách không được thực hiện, quan hệ chính trị và thương mại với Châu Âu sẽ phải đối mặt với những hệ quả.”
