Thông tin về ‘điện một giá’ được Bộ Công Thương Việt Nam chính thức đưa ra vào chiều 10/8, trong dự thảo về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện để lấy ý kiến, trong đó có đề xuất với mức giá điện bán lẻ lên đến 2.889 đồng/kWh.
Cụ thể, dự thảo của Bộ Công thương theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện để sửa đổi Quyết định 28/2014. Theo đó, đối với giá bán lẻ điện sinh hoạt, Bộ Công thương xây dựng đề xuất hai lựa chọn 5 bậc và ‘điện một giá’… với 2 phương án tính giá khác nhau cho cả hai đề xuất.
Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, khi trả lời Đài Á Châu Tự Do liên quan vấn đề này hôm 11 tháng 8 năm 2020, nhận định:
“EVN có đề xuất ra hai phương án, hiện nay đang lấy ý kiến, tôi nghĩ rằng là, nên có giá điện bậc thang giống như các nước, để người nào dùng nhiều điện thì phải trả nhiều tiền hơn… và thậm chí tôi còn biết là một số nước còn nâng giá điện trong giờ cao điểm, để hạn chế việc dùng quá nhiều điện vào những lúc ví dụ như từ 18 giờ tối đến 21 giờ tối… Tôi không rõ EVN sẽ dùng phương pháp gì, nhưng theo tôi thì nên có những phương pháp yêu cầu, đòi hỏi người dùng nhiều điện sẽ phải trả nhiều tiền hơn, và trên cơ sở đó sẽ hạn chế việc lãng phí điện và dẫn đến việc mọi người vì lợi ích của mình mà sử dụng điện một cách tiết kiệm.”
Theo Phó Giáo Sư, Tiến Sĩ Ngô Trí Long, nguyên viện trưởng Viện Nghiên cứu Thị trường Giá cả thuộc Bộ Tài Chính, nếu áp dụng cùng một lúc cả 2 cách tính giá điện là năm bậc thang và một giá điện, thì người dân sẽ có nhiều lựa chọn hơn. Nhưng nếu áp dụng một giá điện, người tiêu dùng chưa chắc đã được hưởng nhiều lợi thế hơn so với cách tính giá điện bậc thang:
“Người nghèo người ta sử dụng điện rất là ít, mà trong bối cảnh giá bán lẻ điện chỉ một bậc, hay giá bán lẻ đồng nhất, một giá… thì người nghèo người ta sử dụng điện ít người ta sẽ bị thiệt thòi. Hiện nay chính phủ quy định giá bán lẻ điện bình quân là 1.864 đồng, bán cho bốn đối tượng và trong bốn đối tượng ấy nhà nước ưu tiên giá bán lẻ cho sản xuất thấp, giá bán lẻ cho đơn vị hành chính sự nghiệp thấp, thì buộc giá bán lẻ cho hộ kinh doanh và hộ sinh hoạt phải cao.”
Trong dự thảo Bộ Công thương công bố chiều 10/8, khách hàng có thể chọn gồm phương án 1 theo 5 bậc, hoặc phương án 2 ‘điện một giá.’ Thời gian tối thiểu khi khách hàng thay đổi từ giá bán lẻ điện 5 bậc sang giá bán lẻ điện một giá hoặc ngược lại là một năm tính từ thời điểm bắt đầu thay đổi tức 12 kỳ hóa đơn thanh toán.
- XEM THÊM: Giá nào cho EVN và cho người tiêu dùng?
Cũng theo Bộ Công thương với biểu giá điện sinh hoạt theo phương án 1, sẽ giảm số bậc thang từ 6 bậc xuống còn 5 bậc. Cụ thể sẽ nâng mức bậc 1 lên tới 100 kWh và bổ sung bậc thang giá điện trên 700 kWh/tháng cho phù hợp với thực tế sử dụng điện của người dân.
Bộ Công Thương cũng đưa ra 2 cách tính tỷ lệ giá điện 5 bậc theo giá bán lẻ điện bình quân.
Cách 1 lần lượt từ bậc 1 bằng 90% cho đến bậc 5 bằng 274% so với giá bán lẻ điện bình quân. Nếu không chọn tính theo bậc thang, khách hàng có thể chọn điện một giá với mức giá bán bằng 145% so với giá bán lẻ điện bình quân.
Cách 2 lần lượt từ bậc 1 bằng 90% cho đến bậc 5 bằng 185% so với giá bán lẻ điện bình quân. Nếu không chọn tính theo bậc thang, khách hàng có thể chọn điện một giá với mức giá bán bằng 155% so với giá bán lẻ điện bình quân.
Theo Bộ Công Thương, giá bán lẻ bình quân ở hộ sinh hoạt sau khi điều chỉnh sẽ bằng so với mức giá đang áp dụng là 1.864,44 đồng/kWh, điện một giá nếu được lựa chọn sẽ lên tới trên 2.703 đồng/kWh và 2.889 đồng/kWh mà chưa gồm thuế VAT.
Hiện vẫn đang có nhiều ý kiến trái chiều từ phía dư luận đối với biểu giá mà Bộ Công Thương đưa ra. Theo một số chuyên gia, chắc chắn những người khá giả hoặc đang dùng nhiều điện sẽ chọn phương án một giá điện. Bởi thay vì phải trả số tiền cao theo bậc thang trên 400 kWh chẳng hạn, họ sẽ chỉ phải trả theo một mức giá.
Khi đó, EVN sẽ giảm doanh thu ở những người đang dùng nhiều điện, có thể tạo áp lực chung lên giá điện… từ đó có thể ảnh hưởng đến giá điện bán lẻ cho người dân.
Một người dân ở Hà Nội cho biết ý kiến của mình về mỗi lần điều chỉnh giá điện:
“Nếu có tăng giá điện, thì phải làm sao cho chúng tôi hiểu được… và cách tăng như thế nào chúng tôi phải hiểu… thật ra là có thông báo, nhưng thông báo là bản tin đó, người ta cũng người đọc người không, chúng tôi chả hiểu.”
Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, ông Trần Viết Ngãi, khi trả lời báo chí trong nước cho rằng nếu duy trì phương án điện một giá có thể khiến những người dùng nhiều điện lựa chọn, không đảm bảo mục tiêu tiết kiệm điện. Vì vậy, ông đề nghị với mức giá bán lẻ điện bình quân là 1.864,44 đồng/kWh như hiện nay, nếu EVN thực hiện ‘điện một giá’ thì phải thu ở mức trên 2.000-2.200 đồng/kWh để khuyến khích tiêu dùng điện hợp lý, ngành điện có nguồn cho tái đầu tư.
Theo ông Ngãi, đưa ra mức giá nào thì cũng phải đảm bảo cả người dân và nhà nước cùng hưởng lợi, ngành điện không được lỗ. Nếu mức giá thấp quá thì ngành điện không đảm bảo chi phí sản xuất kinh doanh, trong khi chỉ người sử dụng nhiều điện hay nói cách khác là người giàu được lợi, còn người nghèo dùng ít điện thì phải trả nhiều hơn. Chưa kể không đảm bảo được mục tiêu sử dụng tiết kiệm năng lượng.
Từ Hà Nội, Giáo sư, Viện sĩ, Tiến sĩ khoa học Trần Đình Long, nguyên Phó chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty Điện lực Việt Nam, hiện là Phó chủ tịch Hội điện lực Việt Nam nhiệm kỳ 2018 – 2022, cho Đài Á Châu Tự Do biết thông tin liên quan vấn đề này:
“Về đề xuất sử dụng một giá điện thống nhất, theo tôi nghĩ, nếu thực hiện đúng lộ trình điện cạnh tranh tại Việt Nam, thì đến giai đoạn thị trường bán lẻ điện cạnh tranh, thì giá điện phải là một giá thống nhất. Tức là theo lộ trình mà đã được chính phủ phê duyệt, thì thị trường bán lẻ điện cạnh tranh sẽ được xây dựng hoàn chỉnh vào năm 2024. Cho nên trên lộ trình từ giờ cho đến khi giá điện thống nhất, theo tôi nên có giai đoạn chuẩn bị. Tức là hiện nay giá điện đang là 6 bậc, và kiến nghị của Bộ công thương là 5 bậc, thì nên có giai đoạn quá độ, chuyển về 3 bậc trước khi về 1 bậc.”
Giáo sư Trần Đình Long giải thích thêm vì sao phải có giai đoạn quá độ và chuyển về 3 bậc:
“Để hỗ trợ cho các gia đình nghèo hoặc khó khăn trong việc chi trả, thì tôi nghĩ nên có giai đoạn quá độ khoảng vài năm, 3 năm gì đó. Chúng ta sẽ dùng biểu giá 3 bậc, bậc đầu từ 0 cho đến 100 hoặc 200 kWh, tức là những người sử dụng ít điện hoặc gặp khó khăn trong chi trả. Như vậy bậc đầu tiên sẽ được hỗ trợ và thấp hơn giá điện trung bình, và bậc thứ hai vừa đúng giá điện trung bình mà thủ tướng chính phủ phê duyệt cho khu vực sinh hoạt hộ gia đình. Và bậc thứ ba sử dụng trên 400 hay 500 kWh một tháng, thì cao hơn giá điện trung bình.”
Giáo sư, Viện sĩ, Tiến sĩ khoa học Trần Đình Long cho rằng như vậy sẽ công bằng hơn đối với mọi tầng lớp người dùng điện, cũng nhưng nhà cung cấp điện EVN trong giai đoạn sắp đến.
Nguồn: RFA
XEM THÊM:
- Giá điện nào cho EVN và cho người tiêu dùng?
- Điện tăng giá, lại làm khổ dân
- Không nên im lặng trước việc tăng giá điện
